Semra Ok
@1280_
Ilgaz'ın annesi
4 tarafını başmeleklerin koruduğu evrenin merkezinde bir yerdir Kadimzamanlar... Kendi halinde akan nehirlerin, nehrin yanında kente un üreten değirmenin, ormanıyla, yol boyunca uzanan ıhlamur ağaçlarının mis gibi kokular yaydığı, mayıs böceklerinin her yaz toplandığı, "her sakininin kendi zamanının hikâyesini" yazdığı bir kent...
1914 yazında Çar'ın askerleri kente gelip, kentin sakinlerinden Michail Jozefowicz Niebieski'yi (Michal) götürmesiyle başlar hikâye... Malum savaş vardır. Her şeyin siyah, beyaz ve gri olduğu günler. Rusların mı, Almanların mı kötü olduğunu kimsenin bilmediği bir yıkım.
Toplama kampına götürülmeyenler yaşamlarına devam ederler. Sadece insanlar mı? Ya ağaçlar, meyve bahçeleri, börtü böcek? Onlar da yaşamın parçası değil mi? Topun tüfeğin ortasında kalan canlar nasıl bu savaştan soyutlanabilir ki?Neticede Polonya iki ateş arasında kalan bir yerdir: işgalcilerin sadece üniformalarının renginin değiştiği...
Kadimzamanlar'da kendi hikâyesini yazanlar arasında bizden diyebileceğimiz herkes vardır. Kocasını bilinmeze gönderen, çocuklarıyla hayata tutunmaya çalışan bir anne; ormanın içinde, insanlardan uzak ne kadar zamandır oraya kendini hapsettiği bilinmeyen Kötü Adam; savaşın acımasızlığında vicdanını yitiren Ivan Mutka; herkesin deli gözüyle baktığı, 1 kangal sucuğa bedenini satan Başak vd...
Olga Tokarczuk'un Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde kitabından sonra okuduğum ikinci kitabı oldu Kadimzamanlar ve Diğer Vakitler... 1914'ten 1980'e kadarki süreçte, Polonya'nın "mitsel" bir kenti olan Kadimzamanlar'ı anlatıyor masalımsı diliyle... Savaşı arka fonda hissettirirken okuyucuya, ön planda kentin panoramasını çiziyor: "Hiçlik, zaman, modernize, fanilik üzerine düşünmeye çağırıyor"...
Büyülü gerçeklik tekniğiyle yazılmış kitapta 3
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
2016 Eylül ayıydı. Ülkemizin en güzide bilim yuvalarının içini boşaltmak adına yaratılmış "Proje Okulları Yönetmeliği"ne karşı geliştirdiğimiz mücadelenin ilk toplantısı yapılacaktı Kadıköy Moda Sahnesi'nde. Oğlumun okulu da bu kapsamda olduğundan, eşimle biraz erkence gitmiştik mekâna. Sonra yanımıza iki gözünün içi gülen bir adam yaklaştı. "Sanırım toplantı için geldiniz, veli misiniz?" diye sorunca, "Evet" dedik, "Siz de mi velisiniz?" diye biz de kendisine sorduk. "Gazeteciyim" dedi. Uzunca bir sohbetten sonra, "Projenin sonu nereye varır sizce?" deyince, "Mücadele büyürse proje geri çekilir" şeklindeki kararlı cevabıma, bir de bahar gülüşü eklendi hocamın sureti cemaline Tam ayrılırken yanımızdan "Pardon, adınız?" dedim usulca. "Atilla Özsever" cevabına, "Nasıl yani, Mahir'lerin cezaevinden kaçmasına yardım eden subay mısınız?" sorum eklendi şaşkınlıkla. Ardından da geliştirdiğimiz diyaloglarla yüreğimin en güzel yerine dost kimliğiyle taht kurdu hocam.
Ve bugünlerde çok kıymetli kitabıyla buluşturdu bizi. 50.li yaşımda bana yakın tarihimi tekrar hatırlattı. Bilmediğimiz birçok ayrıntıya hocam sayesinde tanıklık ettim: kimi zaman gülerek, ama çoğunlukla burnumun direği sızlayarak, kimi yerde de gözyaşlarımı akıtarak.
Erdal Atabek'in önsözüyle başlayan kitap, 3 bölümden oluşuyor. Anılarla, gazete kupürleriyle, fotoğraflarla, eklerle ve dizinle zenginleştirilmiş bir senfonik eser adeta. O bahar gülüşüne ne acılar, ne haksızlıklar, ne kırgınlıklar, ne umutlar biriktirmiş meğerse hocam
Balat'ta, gayrimüslimlerin yoğunlukta olduğu, kardeşçesine yaşadığı bir semtte dünyaya gelir. 7 yaşındayken, 6-7 Eylül olaylarının yakın tanığıdır. Bu üzücü olayların ardından, akraba olarak gördüğü amcaları teyzeleri göçmek zorunda kalırlar ardında dost yürekleri bırakarak. Boşanmış
"Sanki büyük bir gürültüyle devrilecekmişçesine sallandı kavak. O her an oluşan, değişen şeyleri görmeyenler sezmediler bunu. Öğlendi. Kızılay semtinin en civcivli, gürültülü, servisi en çabuk, en ayakaltı yeri olan Piknik'in oraya akıyordu kalabalık..."
Yenişehir'de, bir apartmanın önünde, devrildi devrilecek bir kavak. Kavağın etrafında birbirini tanıyan tanımayan insanlar. Meraklı bir kalabalık. Her birinin değişik hayat hikâyeleri. Kimler yok ki bu hayatın içinde:
Tezgâhtar Ahmet, mirasyedi Necip, işçi kızı Mehtap, ceza hukuk profesörü Salih, vekil kızı Mevhibe, devrimci Ali, Olcay, Doğan, Çingene Necmi, fahişe Aysel, kapıcı Mevlüt...
Ve her birinin farklı hikâyelerinden oluşan insan panoramasının bir araya gelmesiyle çekilen ülkenin fotoğrafının yansıması Yenişehir'de Bir Öğle Vakti...
Anlatılan hikâyeler, hikâyelerdeki karakterler çok tanıdık. Zengin olmaya çalışanlar, gecekondu semtlerindeki çilekeşlikler, sevgisizlikten beslenen bireylerin çıkmazları gibi birçok konuyu, olağanüstü bir kurguyla bir araya getirmiş Sevgi Soysal.
Bir yandan değişik sosyal katmandan bireylerin yaşantısına tanıklık ederken, bir yandan da onları anlamaya çalışıyoruz. Anlamaya çalışırken, yanlış giden bir şeylerin olduğunu hissediyoruz. Toplum katmanlarını oluşturan bireylerin hak etmedikleri bir yaşamı sürmesine neden olan şeyin, sistemin ta kendisi olduğuna kanaat getiriyoruz.
Evet, kavak ağacı, çürüyen sistemin karşılığıdır aslında... Önünde sonunda devrilecektir. Devrilir de.
Ve ne tesadüftür ki, alınan tüm önlemlere rağmen altında kalan gene Kapıcı Mevlüt olur...
70.li yıllar. Okuduğunuzda siz de göreceksiniz ki, yazıya dökülmüş her bir satır, bu ülkenin acıları, sevinçleri, gözyaşları... Memleketimin yitip giden baharı...
40.lı yaşlarda kaybettiğimiz Sevgi Soysal'ın,
