biz şimdi alçak sesle konuşuyoruz ya
sessizce birleşip sessizce ayrılıyoruz ya
anamız çay demliyor ya güzel günlere
sevgilimizse çiçekler koyuyor ya bardağa
sabahları işimize gidiyoruz ya sessiz sedasız
bu, böyle gidecek demek değil bu işler
biz şimdi yan yana geliyoruz ve çoğalıyoruz
ama bir ağızdan tutturduğumuz gün hürlüğün havasını
işte o gün sizi tanrılar bile kurtaramaz
Cemal Süreya
Kültür Sanat
Şair-yazar Selçuk Küpçük yeni kitabında modern Türk şiirinin belleğine dair bir yoklamada bulunuyor. Cemal Süreya, sağ-sol, şiirde Alevilik ve Kürtlük meselesinin anatomisine iniyor.
Cemal Süreya heyecanla 27 Mayıs’ı destekledi
Selçuk Küpçük yeni kitabı ‘Modern Türk Şiirinde Bellek Arayışı’nda Türkiye’nin 1950’lerden günümüze uzanan sosyolojik, politik, edebi ve kültürel tarihine yeni bakış açıları getiriyor. 27 Mayıs’ta şiir ve darbe ilişkisini, İslamcı kuşakların dergiler etrafında toplanma merkezlerini, Kürt, Alevilik meselesini günümüz şiiri üzerinden çözümlemeye çalışan kitap Granada Yayınları’ndan çıktı. Küpçük sorularımızı yanıtladı.
- Kitabınızda Cemal Süreya’nın 27 Mayıs’ta darbecilerle aynı safta olduğunu yazıyorsunuz.
Cemal Süreya 27 Mayıs’ın ardından Ağustos 1960’taki Papirüs’ün ilk sayısında darbecilerin şifresi “555K”yı şiirleştirmekle kalmaz, politik bir metin ile yaşananlara övgüler düzer. “Beşinci ayın beşinde saat beşte Kızılay”da anlamına gelen parola için darbeci subay Fethi Gürcan anılarında Menderes’i tartaklamak için toplanan grubun başını CHP gençlik kollarının çektiğini, göstericiler arasında sivil giyimli pek çok genç subayın bulunduğunu yazıyor. Bu günümüze değin uzadı. Varlık’ın Ağustos 2009 sayısını açın, hangi sosyalist, Kemalist şairlerin darbeleri olumladığını görürüz. 65 seçimlerinde AP kazanınca Fethi Naci Yön’de “Şimdi yeniden başlamak gerekiyor. Saatlerinizi beş buçuk yıl geri alınız” diyerek, darbe için yeniden çalışmayı önerir. DP’ye karşı içinde sayısız şair, öykücü, eleştirmenin bulunduğu aydınlar, üniversite, basın, muhalefet ve ordudaki cuntacılar işbirliğiyle darbe yapmıştır. Ben Süreya ve Papirüs dergisinden hareketle Türk şiiri içerisinde darbeyi destekleyen ana akımı sorguladım. DP’lilere işkencelerin
Şimdi ay doğar bulutlar arasından
Kavat derebeyleri yüreksiz bolu beyleri
Hırsızlar, yüzde oncular, kumar erleri
Cebren ve hile ile haklarımızı alan
Zulmü ve alçaklığı yöneten murdar üçgen
Biliyor musunuz bir orman gelişiyor şimdi
Türküleri duyuyor musunuz nice derin
Yakılmış çoban ateşleriyle dağlarda
Karanlığı tutuşturup bir köşesinden
Geceyi gündüze çevirenlerin
(...)
Şimdi saat sekizdir başlar gecemiz
Gündüzü kısalttılar geceyi uzattılar
Şimdi acının ve hüznün göklerinde
Umudun yıldızı sarı yıldız mavi yıldız
Uykumuzun bir ucunda bombalar
Bir ucunda hürriyet inancı sabaha kadar
-Cemal Süreya