Azınlık Kesimin Bakış Açısını Yakalamak
༄ ༄ ༄
İslam inancın dini, ticari ve yönetim olarak Afrika, Asya ve Avrupa’ya yayıldığı 7 ila 10’üncü asırlarda Roma ile Pers İmparatorluklarıyla etkileşim halinde oldular. Öyle ki altı sene içinde 636 ilâ 642 arasında Müslüman Arap orduları, Roma İmparatorluğu’nun yarısını, Pers İmparatorluğu’nun tamamını fethetmişlerdi. Daha özelinde yedinci asırda 20 sene süren kıran kırana bir Müslüman Bizans ve Pers savaşları olacaktı. İlk dönem İslâm fetih ve yayılışı yüz küsur senelik içinde bir imparatorluk olan Emeviler faaliyetleriyle Atlantik Okyanusu’nda Aral Gölü’ne, Atlas Dağları’ndan Hindukuş Dağları’na kadar geniş bir coğrafyada zaferler elde ettiler. Yerel hanedanlıklar, ilmi cemaatler, tebliğ yapanlar ve tüccarlar eliyle üç asırda önemli bir yol kaydedildi. Ortaçağ Müslüman tarih yazıcılığı ve İslâm İmparatorlukların kuruluşları konusunda Orta Doğu’nun Orta Çağ Tarihi konusunda uzman olan oryantalis Robert G. Hoyland, 630 – 750 yıllarını kapsayan yedi bölümlük “Allah Yolunda – Arap Fetihleri ve İslâm İmparatorluğu’nun Kuruluşu” kitabını hazırladı. 7 ve 8’inci asırlardaki Müslüman Fetih faaliyetlerini ele alan 9’üncü asır İslâm tarih yazıcılığını ve modern yazıcılığı eleştirel bir tarzla ele alır. Fetih ve İslâm yayılımını konularını olumsuz yönleri görecek, fark edecek, iyiye yorumlamayacak ve iyimser bir kurguya kapılmayacak dikkatle yazılan bu kitapta “seslerine kulak verilmeyen ve bastırılan grupların” kaynaklarıyla bakma çabasındadır. Robert G. Hoyland, fethedilen bir bölgenin azınlıkta olan farklı milleti, dini kesimlerin kaynakları ele alınarak ve Müslümanların bazen kendi kendisiyle olan çatışmaları ve isyanları malzeme olarak kullanarak “İslâmî Hüviyet” bakış açısına ve değerler ufuklarına eleştirel