Amil
@AmilM
Stefan Zweig yenə özünəməxsus üsulla, səssiz-sədasız bir insanın iç dünyasını silkələyib oxucunun qarşısına qoyur. “Olağanüstü Bir Gece” — adı belə insanı düşündürür. Nə baş verə bilər bir gecədə? Amma Zweig göstərir ki, bəzən bir gecə, bir neçə saat — bir insanın bütün ömrünü dəyişməyə kifayət edir.
Əsərin qəhrəmanı adi bir insandır – ya da elə zənn edirik. Zəngin, zadəgan, hər şeyi olan, amma daxili boşluqla çırpınan bir adam. Ətrafındakı hər şey yerindədir, amma özü yerində deyil. Günlər bir-birini təkrar edir, həyat isə sanki canlı deyil, bir dekorasiya kimi qarşısından keçib gedir. Bu qədər hər şeyə sahib olub da bu qədər ruhsuz olmaq… Əslində çox tanış bir hissdir bu, elə deyilmi?
Hekayənin içində isə bu adam bir gün təsadüfən at yarışına baş vurur, və oradan etibarən həyatının ən vacib gecəsinə – yəni “olağanüstü” gecəsinə doğru sürüklənir. Bir qadının əlcəyini cibinə atmaq, tanımadığı bir qadına içki almaq, onunla birlikdə bara getmək, bir fahişəyə qarşı hörmətsizliyə sinə gərmək – bu kiçik görünən hadisələr, əslində qəhrəmanın vicdanı ilə ilk ciddi təmasını yaradır. O, artıq bir şey hiss edir. Bəli, illər sonra ilk dəfə həqiqi bir hiss – qorxu, risk, həyəcan, vicdan, utanma, müdafiə etmək… Yəni insan olmaq.
Zweig burada bir şeyi ustalıqla göstərir: həyat, bəzən planlanmış yollarla yox, təsadüflərlə dəyişir. Və ən əsası – insan, insan olmağa hər zaman başlaya bilər. Daxili dəyişiklik üçün illərlə psixoloqa getmək ya da dağa çıxmaq lazım deyil, bəzən bir cəsarətli an, bir gecə, bir davranış kifayət edir. Qəhrəmanın bu gecədən sonra verdiyi qərar da budur: “Artıq əvvəlki kimi olmayacağam.”
Zweig-in bu əsəri təkcə bir adamın hekayəsi deyil. Bu, “qurumuş ruhların” ümumi hekayəsidir. Modern insanın, xüsusilə də rahat, varlı, amma içi boş bir həyat sürən adamın
Ben kendimi arıyordum, içimdeki o yitik insanı arıyordum.
İnsan öyrəşir… Hər şeyə öyrəşmək mümkündür. Hətta divarlara, çirkə, yalana da. Təkcə bir şeyə öyrəşmək olmur – alçaldılmağa.
