Ayse Can
@Ayseyle
Bu kitap neyi anlatıyordu; ne hissetmişim; hatırlayabilmek için kendime notlar...
69 okur puanı
Nisan 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Ahmaklık Üzerine
Robert Musil’in “Ahmaklık Üzerine” adlı bu kitabı aslında bir konuşma metni. Avusturya Sanatçılar Birliği’nin daveti üzerine 11 ve 17 Mart 1937 günleri Viyana’da yaptığı konuşma. Modern edebiyatın en önemli yazarlarından birisi Avusturyalı yazar. Oldukça da donanımlı, hem felsefe hem de psikoloji alanlarında doktorası var. En tanınmış eseri “Niteliksiz Adam”, bu konuşmasında da “Niteliksiz Adam” kitabına çokça atıfta bulunuyor.
Şöyle diyor: "Rotterdamlı Erasmus büyüleyici ve bugün hala tazeliği koruyan Deliliğe Övgü adlı eserinde, insan dünyaya gelirken birtakım ahmaklıklara sahiptir.” Referans verdiği bu kitap benim 20’li yaşlarımın başında elime alıp tam da anlayamadığım ve sonra vazgeçip bıraktığım kitap. Her kitabın bir okuma yaşı, gerekli bir asgari olgunluk seviyesi vardır. İleriki zamanlarda okuma listeme bir not.
Erasmus, bu kitabıyla, 16. yyda. çağının kilisesine ve o kilisenin mensuplarına en acımasız eleştirileri yöneltmiş, bu niteliğiyle “Deliliğe Övgü”, çağlar boyunca bağnazlığa karşı kaleme alınmış en yetkin düzeydeki başyapıtlardan biri olmuştur. Reform/ Yenilikçi Devrim 16. yüzyılda başlatılarak tüm Avrupa'yı etkilemiş ve Katolik Kilisesi'ne karşı yapılmış dinsel bir hareket, bu hareket Avrupa'nın değişim ve dönüşümüne sebep olmuştur.
Erasmus ile ilgili kısa bir parantezden sonra gelelim Ahmaklığa. Ahmaklık nedir? Musil, ahmaklığı kibirden, kendini beğenmişlik ya da köylü kurnazlığından ayrı tutmaktadır. Ahmaklığın öncelikle "anlama gücünden yoksunluk" anlamına gelmediğini, dolayısıyla akıllılığın tam anlamıyla zıddı olmadığını düşünür. Detaylı düşünmeden bir eyleme kalkışmak da ahmaklıktır.
Ahmaklıkla ilgili konuşacak herkesin kendisinin akıllı olduğunu varsaymasının, bunu ifade etmenin de bir tür ahmaklık göstergesi olarak kabul eder. Bazı
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
YAŞAMA AZMİ
En son Knut Hamsun'un "Açlık" Romanı'nı okuduktan hemen sonra Jack London'ın "Ateş Yakmak" kitabını okumam hoş bir tesadüf olsa gerek. Her ikisindeki insanın fiziksel mücadelesinin ve sonrasındaki psikolojik direnişinin anlatımı oldukça etkileyiciydi.
Jack London'ın anlatımı oldukça yalın, edebi ağdalı ve kompleks bir dili yok. Gündelik hayatta gibi bir anlatımı var ancak anlatımıyla siz de adeta orada, o kuzey soğuğunda iliklerinize kadar üşüyorsunuz. Kimi zaman umutsuzluğa kapılıp kimi zaman mücadelenizi elden bırakmıyorsunuz.
Bu kitabında 3 tane hikaye yer alıyor. 1. Ateş Yakmak (1908) 2. Ateş Yakmak (1902) ve 3.Yaşama Azmi.
1. ve 2. hikayeler benzer ancak sonları farklı. İlk hikaye daha detaylı, uzun. İlk hikayeyi daha çok sevdim, ancak beni ençok etkileyen 3. hikaye oldu. 3 hikayede de baş kahramanın soğuk hava, açlık ve doğayla mücadelesi anlatılıyor.
İnce buz tabakasına batan bir ayak ateş yakılıp kurutulmazsa ölüm demektir. Ateş ise hayat vadeder. Eksi 45 derecede tek başına yürümek, nefes almak, yemek yemek.. Duyuların kaybı; duyu organlarının soğukla iletişim tellerin kesilmesi. Kahramanın ayakta olup olmadığını anlaması için aşağıya ayaklarına bakması bu durumu ne de güzel anlatmış.
Kar fırtınasına yakalanan bir adamın bir sığır öldürüp gövdesinin içine girmesini okuduğumda "The Revenant" Filmi'nde Leonardo DiCaprio'nun yoğun kar fırtınasından korunmak için ölü bir atın iç organlarını temizleyip karnına sığınmasını hatırladım. (İzlemeyenlerin kesinlikle izlemesini tavsiye ederim, müthiş bir hayatta kalma mücadelesidir.)
İlk hikayedeki insanın köpek ile olan otorite mücadelesi ve soğuktan uykuya yani bir anlamda ölüme dalış ne kadar da sessiz ve sadece hissettirilerek anlatılmış.
3.hikayedeki hasta ve bitkin bir kurtla olan hayatta kimin kalacağı ile
"Biz de oğlumuzun yetimleriyiz." dedi kadın.
Garcia Marquez'in Latin Amerika'daki sıkıyönetim kaynaklı karanlık atmosferin ve yoksulluğun uzun hikayesi. Yan öğelerde ise vatanı uğruna savaşmış ve verdiği emeklerin karşılığını alacağını sana bir albay ve karısı, bir de horoz ve saat.
Hikaye anlatılırken sıkıyönetim atmosferi okuyucunun gözüne sokulmadan hissettirilmiş: S.12 "Bu cenaze özel bir olay," dedi albay. "Yıllardır gördüğümüz ölümler arasında doğal nedenlere dayanan ilk ölüm bu." S.12 "Canlı canlı çürüyoruz." S29."Sansür konduğundan beri gazeteler yalnız Avrupa'dan söz eder oldu."
Gazeteler sansürlüdür, gündemleri asıl olayları yansıtmaz; el altından broşürler dağıtılır, o da çok risklidir. Kamusal alanlarda siyaset konuşulmaz. Hava yağmurlu ve kasvetlidir.
Albay tam 15 senedir hizmetlerinin karşılığında bağlanacak aylığını müjdeleyen mektubu bekler, her Cuma postaneye gider. S30. "Bir mektubu on beş yıl bekleyebilmek için insanda bir öküzün sabrı olmalı, sende olduğu gibi." Mektup umudu temsil eder, yoksulluktan kurtuluştur, bir türlü gelmeyen bir umut. Tek satabilecekleri saat ve bir de sıkıyönetim sırasından öldürülen oğullarından kalan dövüş horozu. Horozun asıl sahibi olan tek oğulları Agustin dövüşler sırasında gizli bildiri dağıtırken öldürülmüştür. Albay hem gururundan hem de horozun oğullarıyla ilgili hatırasından dolayı satmaya çok yanaşmaz. Eşi astım hastası, sefalet içinde öleceklerini düşündüğünden horozun satılmasından yana albayı zorlamaktadır.
“Biz de oğlumuzun yetimleriyiz,” En son oğullarından kalan dikişi makinesini sattıkları parayla geçinirler. Kahveleri biter (bizde çay neyse kahve de Latin Amerika halkı için o kadar temel ihtiyaç) Yemek olarak horoza fazla gelen mısırları lapa yapıp yerler. Kitabın sonunda eşi, albaya sorar; horoz dövüşüne daha 2 ay var, o zamana kadar ne