Burak Örgen
@Borgen
Hiçbir şeyi hissetmeye vaktin kalmasın diye meşgul olmak istiyorsun
8/10
2026 103. kitabı
Okurken kendimi uzun süredir havalandırılmamış bir odada oturuyormuş gibi hissettim. Kitap boyunca üzerime çöken o sessizlik hissi kolay kolay dağılmadı. Bellatin çok kısa bir metinle hastalık, yalnızlık, dışlanmışlık ve ölüm fikrini insanın içine yavaşça işliyor. Bir zamanlar gösterişli bir güzellik salonunun, toplumun unuttuğu insanların son durağına dönüşmesi oldukça çarpıcıydı. Özellikle balıklarla kurulan o tuhaf bağ, kitabın atmosferini daha da boğucu ve sembolik hale getiriyor. Herkese hitap edeceğini düşünmüyorum ama karanlık, alegorik ve huzursuz edici metinleri sevenler için oldukça farklı bir deneyim.
lk başta klasik bir yeniden anlatım okuyacağımı düşünmüştüm sonuçta temelinde Robinson Crusoe var. Ama J. M. Coetzee bu hikayeyi alıp bambaşka bir yere taşımış. Burada mesele bir adada hayatta kalmak değil sesini kaybetmek, anlatamamak ve başkasının hikayesine dönüşmek. Roman boyunca en çok hissettiğim şey eksiklik duygusuydu. Karakterler sanki sürekli yarım bırakılmış gibiydi. Özellikle Susan Barton’ın yaşadığı görünmezlik hissi ve Cuma'nın sessizliği kitabın merkezine ağır bir atmosfer kuruyor. Coetzee bazen tek bir sessizlikle sayfalarca şey anlatıyor. Bu yüzden kitap olaylarla değil, bıraktığı boşluklarla etkiliyor. Okurken yer yer yoruldum açıkçası. Çünkü yazar bilinçli olarak okurla arasına mesafe koymuş. Karakterlere tamamen yaklaşamıyorsun, her şey biraz soğuk ve uzak kalıyor. Ama sanırım kitabın gücü de burada. Çünkü bu mesafe, anlatılan dünyanın kırılmışlığına hizmet ediyor. Özellikle bir hikayeyi kim anlatır? sorusu kitap boyunca zihnimin içinde dönüp durdu. Dil olarak sade görünse de alt metni çok yoğun bir roman. Sömürgecilik, kimlik, sessizlik, erkek egemen anlatılar ve edebiyatın gerçekliği nasıl şekillendirdiği üzerine ciddi şekilde düşündürüyor. Herkese hitap edecek bir roman olduğunu sanmıyorum. Daha hareketli, duygusal ya da akıcı ilerleyen hikayeler seven biri için fazla durağan gelebilir.
Çocuk kitabı gibi görünen ama aslında büyüklere çok şey söyleyen eserlerden biri. Kitabı okurken en çok hissettiğim şey şu oldu Hayatın gerçekten ne kadar hızlandığını fark etmiyoruz. Sürekli bir yerlere yetişmeye çalışırken yaşamayı unutuyoruz. Momo’nun insanları gerçekten dinleyebilmesi, kitabın en güçlü tarafıydı bence. Günümüzde en eksik kalan şeylerden biri bu olabilir. Gri Adamlar’ın zamanı çalması ise ilk başta masalsı dursa da biraz düşününce fazlasıyla gerçek geliyor. Özellikle modern hayat eleştirisini çok başarılı buldum. Anlatımı sade ve akıcıydı bazı bölümlerde çocuk kitabı hissi ağır basıyor ama verdiği mesajlar oldukça etkileyici. Bıraktığı his gerçekten güzel Zamandan tasarruf etmeye çalışırken hayatı kaçırmamak gerektiğini hatırlatıyor.
