Cemaat, ferdi ezemez; fert, cemaate hükmedemez.İlki olursa yani cemaat ferdi ezerse şahsiyet ortaya çıkmaz; emre itaatten öte bir tavrı olmayan, silik, kişiliksiz, fikirsiz fertler oluşur.İkincisi olursa yani fert maddi ve manevi iktidarı ile cemaati ezmeye kalkarsa bunun adı "istibdat" olur. Bu iki hususu aileden devlete kadar her oluşumda dengede tutmak, âhengi temin etmek şarttır.
Bilmem kaç yılda kurduğun, tıkır tıkır işleyen yaşam düzeneğini bozuyordu bu gidişler. Tekerine çomak sokuyordu. Çanına ot tıkıyordu. Üst üste dizdiğin, o şekilde dengede durmasına hem senin hem de yeryüzü yasalarının ikna olduğu her şeyi yıkıp deviriyordu. Çirkin kalabalığın içinde güç bela arayıp bulduğun müttefiklerini, onlarla birbirinize doğru yol alırken aştığınız bütün engelleri, yollarınızı kesiştiren rastlantıları, tehlikeli virajlar dönüp de sırf ele ele olduğunuz için yuvarlanmadığınız şarampolleri ama en çok da iki insanın bütün arızalara ve aksaklıklara rağmen birbirini sevmek için harcadığı emeği, inadı, merhameti ziyan ediyordu.