Kitabı oxuyanda köhnə Azərbaycan filmlərini izləyərkən yaşadığım nostalji hissləri yaşadım. İlk öncə onu deyim, kitabın üz qabığı necə yaxşı görünürsə, içində yazılanlar da eyni ilə yaxşıdır. Romanda sevdiyim məqamlardan biri, əsas obrazı psixoloq Humayın Cəsura göstərdiyi kiçik cığır, Lalənin xilas yoluna çevrilən vacib yön oldu. Bu fragment romandan kiçik bir spoiler idi. Ümumilikdə psixoloqun yanına gələn üç pasiyentin hərəsinin özünə məxsus travması olur və bu onların zülmətdən çıxıb işıqlanmaları üçün etdikləri cəhdlərdən bəhs edilir. İnsanın əsl kimliyini qarşısına çıxan manelərin öhdəsindən gəlib gəlməməyi müəyyənləşdirir. Romandakı sevdiyim sözlər *Hərbiçinin sədaqəti, ordudan çox vicdanına xidmət edir*. *Bir cəmiyyətin gücü yalnız onun kişilərinin qüvvəsində deyil, onların insanlıq dəyərlərini necə mənimsəməsindədir*. *Həqiqət gizlənmir, sadəcə insanların onu görmək istəmədiyi yerdə dayanır*. Bu kitabın insana ümid bəxş edib, əzmkar olmağı aşılaması təqdirə layiqdir.
Bu kitab haqqında başlıqda bu atalar sözünü demək istəyərəm: “Mərdi qova-qova namərd edərlər”.
Əsərin baş obrazı Pyero digər adı ilə desək Peter əslində cəmiyyətin, ideyalogiyanln qurbanı olur. O uşaq vaxtlarında gördüyü çətinliklərin, yaşadığı zülmətin içində dəyişilməyə vadar edildi. Mən bu obrazı heç cür qınamaq istəmirəm, çünki yaşadığı həyat öz həyatı deyildi, seçimlər də özünün deyildi. Başqasının seçdiyi seçimlərdə o yalnız başqasının seçiçləriylə onların yazdığı ssenariylə yaşa, sağ qala bilərdi. Onun zəif duruma düşməyinin başlıca səbəbi cəmiyyət və dövrün çətinli idi. Qarşısına çıxan zalım adamlar hər dəfəsində onun saflığını kirlədirdi. Bir sözlə saflığının intiqamınl almağının yeganə yolu ruhunu çirkabın içində idarə etməkdi. Amma bu onun zəifləməsinə səbəb oldu. Əvvəlki kimi mərd ola bilmədi. Sonda müharibənin bitməsi ona yenə insan olduğunu xatırlatdı.
Kitab olduqca möhtəşəm və axıcı idi. Bəyəndiyim kitablar siyahısına əlavə etdim.