Reklam
2009' dan bu yana Nietzsche' nin neredeyse tüm kitaplarını okudum. Anlatmak istediklerinin ne kadarlık bir kısmını doğru anladım, bilmiyorum. O herkes için yazmaz, onu anlayabilecek yürekler de pek nadir kanımca.
Bu kitabı yazma cesareti göstermiş olan İrvin Yalom' a hayranlık duyuyorum. Böyle bir dehayı böyle bir kurguyla anlatmak, Nietzsche' yi bu kadar doğru yansıtmak...
Hani derler ya "Hayatını değiştiren kitap var mı?" diye. Değiştirmedi, ama değdi, katlanır buldurdu. Bana merkez oldu bu kitap. Pergel gibi, spiral gibi yörüngesindeyim. Tekrar tekrar okuyup, kendime çalışıyorum.
.
Son olarak, kitaptaki felsefi argümanlar ve sorgulamalar aslında tek bir yere varıyor. Nietzsche felsefesi "amor fati" ye. Türkçedeki karşılığı "Yazgını sev". Yani 'önce zorunlu olanı istemek, sonra da istenileni sevmek.'; böyle oldu' yu böyle istedim' e dönüştürmek. Çok ince. Kavranılan kâr.
"Yaşarken yaşayın! İnsan, yaşamını tamamlayıp öldüğü zaman, ölüm taşıdığı dehşeti yitirir. İnsan doğru zamanda yaşamazsa, asla doğru zamanda ölemez."
Beğenmedim. Biyoloji bilmeyen, astrofiziğe yabancı insanlara yutturabilirsiniz ama salt bir bilgi akışını magazin sosuna batırılmış yüzeysel bir anlatımla beni kandıramazsınız. Yorumlar tam bir aristokrat bakış açısının saray penceresinden yansıyan gözlemlerden fazlası değil. Ansiklopedi bilgilerinin ötesine geçemeyen kapalı kapılar ardındaki kısır akademik dedikodular ele alınmış. Hele bir imparatorluk ve kapitalizm bölümü var ki, yazar neredeyse sömürü çarkını bilimsel gelişmelerin en büyük destekçisi sayacak. Bizdeki bilim insanlarının düştüğü en derin yanılgılarından biri.
.
İnsan, doğadan koparken bir bilinç patlaması yaşadı. Doğayı biçimlendirecek bir güce erişti. Asıl sorun bu gücü nasıl kullanacağıdır. Gen bencildir ama bilinç bu bencilliği aşabilecek düzeydedir. Bilgi, bireysel açgözlülüğü mü beslemeli yoksa yeryüzünü bütün canlıların ortak yaşam iradesi ekseninde bilimsel çabalara mı kullanılmalı? Biyolojik olarak hayvan olabiliriz ama dürtülere hükmedebilecek bir donanıma sahibiz. İnsan merkezinde kurulan bütün düzenler benmerkeziyetçiliğin yıkıcılığını meşru kılıyor. Eleştirilerim buraya sığmaz. Bilgi tek başına yetersizdir. Onu sağlam tahlillerle içselleştirip keskin bir yorumlama ile işlemek gerek.
