Enesokur
@Enesokur
İnsan okudukça cahil olduğunu anlamalı.
(Kendim için edindiğim notlar)
Şu anda okuduğu kitap
Sonuç olarak "Mısır'dan kaçış" anlamına gelen Çıkış öyküsünün, "kültürel hafıza" perspektifinden bakılınca sadece israiloğulları için "seçilmiş" bir kavim oluşturma metaforuna dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Kadim İbraniler gerçekçi bir tarih tesis etmeye niyetlenmiş olsalar da onların dünya görüşleri geçmişe ait hatırlarının teolojik olarak harekete geçirmiş mitlerin içine dahil edilerek oluşturulmuştur.
Ipuwer PapirüsüDin
Ipuwer Papirüsü¹ (IP) ya da Ipuwer’in Nasihati olarak bilinen papirüs yazısı Kadim Mısır’daki açlık, kuraklık, ölüm ve şiddetli bir kaos ortamını ağıt diliyle anlatan tartışmalı bir metindir. Bazılarına göre bu papirüs kutsal metinlerin Çıkış anlatısındaki musibetlerden bahsetmektedir.Papirüs metninin başlangıç ve sonuç kısımları korunamadığı için Mısırbilimcileri metni tarihlendirmekte, içeriğini yorumlamakta ve anlattığı olaylar hakkında nihai bir kanaate ulaşmakta güçlük çekmişlerdir.Papirüste belirli bir dönemde Kadim Mısır’da meydana gelen şiddetli doğal afetler anlatılmaktadır. Büyük ölçüde Tevrat’teki Çıkış dönemi musibetlerini hatırlatan bu afetler arasında oldukça ilginç bir şekilde Mısır halkının ilk doğanlarının öldüğü de kaydedilmiştir. Ipuwer Papirüsü’nde kaydedilmiş felaketler ile Çıkış sırasında yaşanan musibetler şu şekilde ilişkilendirilebilir:
1. Musibetler bütün ülkeyi kuşattı. Her yer kan oldu (IP 2:5). İşte, nehir kana döndü; herkes susuzluk çekmekte (IP 2:10). Nehrin bütün suları kana dönüştü (Çık. 7:20). Mısırlılar içecek su bulmak için nehir kıyısını kazmaya koyuldular; çünkü nehrin suyunu içemiyorlardı (Çık. 7:24).
2. Ağaçlar yerlere devrildi, dalları koptu (IP 4:14). ... ve dolu bütün ağaçları yıktı (Çık. 9:25).
3. Her yerin tahıl ürünleri kaybolup gitti (IP 3:10). ... keten ve arpa mahvolmuştu (Çık. 9:31).
4. Kuşlar ne bir meyve ne bitki bulabildi (IP 6:1). ... (çekirgeler) toprağın her otunu ve doluların bıraktığı ağaçların bütün meyvelerini yediler (Çık. 10:15).
5. Ülkenin her yanında inleme sesleri ağıtlara karıştı (IP 3:13). ... ve Mısır’da büyük bir feryat koptu (Çık. 12:30).
6. İşte, ölüler nehre gömüldü; nehir mezar, mezar nehir oldu (IP 2:6), her yer kardeşini toprağa veren insanlarla doldu (IP 2:13). Mısırlılar ilk doğanlarının
¹“Papyrus Leiden 344" olarak adlandırılan papirüs, İsveç diplomat Giovanni Anastasi tarafından ele geçirilmiş ve 1828 yılında Hollanda, Leiden Müzesi'ne satılmıştır. Papirüs metninin ilk kez tam tercümesi 1909 yılında İngiliz Mısır-bilimci Alan ·Kitabı okudu
Firavunun gafletiDin
Firavun yakaladığını düşündüğü sırada İsrail halkının önünde bir kaçış yolu olarak denizin yarılıp açıldığını gördüğünde onu açılan denize doğru yürüten düşüncesi merak konusudur.Tevrat’ta bu anlamda kesin bir ifade olmamasına rağmen Kur’an ayetindeki bildirimden firavunun ordusuyla birlikte karşı kenara geçme çabasında olan İsrail halkının peşinden deniz ortasında açılmış yola tereddütsüz girdiği anlaşılmaktadır.İki yana çekilmiş ve karşı kenara yol veren deniz olağanüstü bir görünümü ifade etmektedir. Ancak Kur'an anlatısına göre bu olağanüstülük karşısında firavun şüphe duymaksızın bu bilinmez yola girme cesaretini göstermiştir. Bunun en ikna edici izahı, firavun tarafından bu işin de Hz. Musa eliyle yapılmış bir sihirbazlık olarak düşünülmüş olmasıdır. Zira Kadim Mısır'ın sihirbazlık uygulamaları arasında derin suların açılarak dibinin görünmesine benzer sihirler sergilenmiştir. Hatta bu tür sihirsel uygulamaları anlatan öyküler yazılı metinler olarak kaydedilmiştir.
Kadim Mısır sihirbazlık geleneğinde, fizik kurallarının aksine suyun iki yana ayrılarak ortasından yol açıldığı ve zemine kadar rahatlıkla ulaşıldığına ilişkin örneklerden bir tanesi, Hz. Musa eliyle Kızıldeniz'in yarılmasına benzer şekilde sihirsel bir anlatı olarak yazılmıştır. Anlatının yer aldığı Westcar Papirüsü'nün Çıkış'ın öncesinde, muhtemelen XII. Hanedanlık döneminin (MÖ 1939-1760) son yıllarında kaleme alındığı tahmin edilmektedir. Papirüs, Mısır'ın IV. Hanedanlık döneminde (MÖ 2543-2436) iktidar olan Kral Snefru'ya (MÖ 2543-2510) dair bir öyküden bahsetmektedir. Öyküye göre bir gün Kral Snefru'nun canının sıkkın olduğunu gören khery hebet rahibi Djadjaemankh, krala mutlu olacağı bir öneride bulunur. Ona, küreklerini haremindeki genç kadınların çektiği bir sandal ile gölde bir gezintiye
^{104} Storytelling: An Encyclopedia of Mythology and Folklore, "Papyrus Westcar", ed. J. Sherman (New York: Sharpe Reference, 2008), 357-358.·Kitabı okudu
Kızıldeniz, tasvirde görünen bu anlamın yanında ayrıca firavunluğun düzen ve istikrar alanı ile kaos ortamı arasındaki sınırı da ifade etmiştir.Esasen Tevrat, "Filist bölgesi yakın olmasına karşın Tanrı onları oradan götürmedi.Çünkü halk savaşla karşılaşınca düşüncelerini değiştirip Mısır'a geri dönebilir diye düşündü. Halkı çöl yolundan Kamış Denizi'ne (Kızıldeniz) doğru dolaştırdı" (Çık. 13:17-18) ifadesiyle İsrail halkının neden Kızıldeniz'e yöneldiğini açıklamaktadır.Ancak İsrailoğullarının Çıkış yolunda çöl üzerinden gitmek yerine güneye yönelerek Kızıldeniz'den karşıya geçme kararının Mısır zihni açısından sıradan bir tercih konusu olmadığı düşünülebilir.Nitekim Kızıldeniz'den geçiş sürecinde yani düzen ve istikrarın sembolü maat ile kaosun sembolü isfet arasındaki sınırda yaşanan olağanüstü olayların Kadim Mısır halkının mitolojik zihninde önemli bir anlama karşılık geldiği açıktır.Bu anlam, I. Seti tasvirinde kaydedildiği gibi, Hz. Musa liderliğindeki İsrail halkının iyi ve kötü arasındaki sınır olan Kızıldeniz'i geçmeleri, onların maat idealini tehdit eden bir unsur olarak görüldüğüne işaret etmektedir.