Merve
@Meyv
902 okur puanı
Haziran 2021 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Kate Atkinson’ın Hayat, Sil Baştan’ına büyük bir merakla başladım. Arka kapaktaki “farklı şekillerde yaşayıp ölmeye başladı” cümlesi, bende ihtimallerle dolu, cesur, zihni kurcalayan bir metnin vaadini kurmuştu. Ama kitabı bitirdiğimde elimde kalan duygu, maalesef meraktan çok hayal kırıklığı oldu.
Evet, başkarakterimiz Ursula defalarca ölüyor ve her seferinde yeniden dünyaya geliyor. Ama bu, benim için “farklı hayatlar” değil; aynı hayatın küçük makyajlarla tekrar tekrar sahneye konmasıydı. Her ölümden sonra başa sarmak, bir yerden sonra anlatısal bir oyun olmaktan çıkıp mekanik bir alışkanlığa dönüştü. Oysa ben kırılma anları, radikal sapmalar, ruhu dönüştüren ihtimaller bekliyordum. Gelen ise çoğunlukla aynı odalar, benzer hisler, tanıdık cümleler oldu.
En çok da tekrar duygusu yordu beni. Başlarda merak uyandıran döngü, ilerledikçe sıkıcı bir ritüele dönüştü. Bence en büyük haksızlık kitabın felsefi potansiyeline yapılıyor; “hayat başka türlü yaşanabilir miydi?” sorusu, gerçek bir varoluş sancısı olmaktan çıkıp dekor değiştiren bir sahne oyununa dönüşüyor.
Belki mesele beklentimdi. Belki de bu kitabı sevebilmek için tekrarın içindeki küçük oynamaları sevmek gerekiyordur. Ama ben “sil baştan” denince, hafifçe başa alınmış aynı kaseti değil, bambaşka bir şarkıyı duymak istedim. Ve maalesef burada kulağıma gelen, sürekli nakarata dönen bir melodi oldu.
Reklam
“Bu, çocukluğumun hikâyesi,” diyor Tijan Sila. Ama nasıl bir çocukluk? Bosna Savaşı’nın gölgesinde, yokluğun sınırlarında, yıkımın tam ortasında hayatta kalmaya çalışan bir çocukluk. Anlattığı yalnızca kendisi değil; onunla birlikte parçalanan aileler, eksilen şehirler, kapanan bir çağ. Saraybosna Radyosu, bireysel hafızadan yola çıkıp kolektif bir yaraya dokunan, sessiz ama kalıcı bir anlatı.
Tijan Sila henüz on yaşındayken savaş başlar; kitap da tam bu anda, “ilk bombalar düşerken” diye açılır. Ardından Almanya’ya göç edene dek süren üç yılın hikâyesi gelir: savaşın kademe kademe artan ağırlığı, evin içindeki korku, sokaklardaki yokluk, arkadaşlıkların yarım kalışı. Bu karanlıkta onu hayatta tutan şey ise müziktir. Pille çalışan küçük bir radyo; dış dünyayla kurulan kırılgan bir bağ, ruhun dinlendiği görünmez bir oda.
Saraybosna Radyosu büyük cümleler kurmadan, olayları ajite etmeden anlatıyor yaşananları, bizzat o günlere tanıklık etmiş bir çocuğun gözünden hem de. Savaşın en çok küçük hayatlarda nasıl derin izler bıraktığını, asla biten bir şey olmadığını gösteriyor. Sanki yazar savaşın gürültüsünü değil de geride bıraktığı iç sessizliği dinletiyor bizlere. Çok sevdim.
