Pedagojinin gayesi, iyiyi kötüden ayırabilen, muhakemesi sağlam, kendine hâkim ve idaresine sahip, milletine ve insanlığa yararlı fertler yetiştirmektir. Bir insanın ceza korkusuyla değil, vicdanının emri ve aklının rehberliğiyle kötü ve yanlış hareketlerden sakınması gerekir. Mükafat ve mücazat çocukta bu temyiz hassasının gelişmesine engel olur. Mükâfat ve ceza aleyhtarı pedagogların fikirleri, aşağı yukarı budur.
Hiç şüphe yok ki ideal terbiye, çocuğun kabahatlerini cezalandırmak değil, onu kabahat yapmaktan alıkoyacak bir seviyeye çıkarmaktır. Fakat, böyle bir idealden yüz çevirmemekle beraber, düpedüz realite çerçevesi içinde kaldığımız zaman, yektahtada böyle birşeyin mümkün olmadığını görürüz. Ceza şarttır.