Kısa Camel Yellow
@Ranibow
Mahdumun varisi olduğu bir Dünya pek değişmemiştir.
16. yüzyılda toplumlar din üzerinden oluşuyordu. Daha doğrusu millet kavramı yerine, garpta Hristiyanlık, şarkta İslam dini üzerinden ülkeler sınırlarını, daha doğrusu varlık alanlarını belirliyordu. Haliyle dönemi dini anlayışın egemenliğinde, hatta bazı dönemlerde taassuba evrildiği bir anlayışın hakim olduğunu kitap, engizisyon anlatımı sayesinde sağ olsun, çok güzel anlatmış, birazcık da gözümüze gözümüze... Fakat bu harika tarih kitabı, okurken tadını aldım. Mikro tarih çalışması olmasına rağmen olayları geniş perspektiften alması, "küçük" insanın etkisini gösteriyor.
Menocchio, yani her şeyin başındaki bu değirmencinin her sabah karnını doyurmak için olmazsa olmaz değirmeni dövmesi bana göre onu mahkeme karşısında güçlü durmasının görünmeyen nedeni olabilir. Tabii engizisyon karşısında onun da direnci kırılıyor, kim uzun süre muktedire direnebilir. Ya susar ya da onlardan olur. Beylik cümleler olmadan da güzel kitap yazılıyor ama övüldüğü kadar muhteşem mi, o kişiden kişiye değişir. Daha geniş bir perspektiften tarih ve topluma bakmak için, şu kitabı da önerebiliri: Elias Canetti - Kitle ve İktidar. Bence daha güzel, toplumların asırlar da geçse değişmediğini daha iyi anlatıyor.
İroninin Burnu Kalkmış HâliEdebiyat
Öykünün gücüne şahit olduğumuz metinlerden biri. Dar alanda oluşturduğu derinliğin, insan ruhundaki sorgulamalardan anlarız. Öykü hakkında ipucu yahut hevesinizi kaçıracak bir detay vermeyeceğim, benim de hoşuma gitmez. Kritik detayları söyleyenlere de, " ne yani, madem ben okuyacağım sen neden söylüyorsun karşim, " derim. Burun öyküsünde başlıca ironinin, metnin genelinde yarattığı zemin daha açılış sahnesinden belli. Devamında ciddiyetsiz bir anlatımla, baştan aşağı ciddiyet timsali bürokrasiyi gıdıklıyor; daha fazla deşebilirdi ama o zamanki Çarlık Rusya'da bunun sonuçları ya sürgün ya da idamla yazara pahalıya patlayabilir fakat Palto öyküsündeki hicvin dozunun artması, Gogol'ün bazı şeyleri göze aldığını ve Burun öyküsüyle cesaretlendiğini görebiliriz. Bazı magazinsel şeyleri atlayabilir yahut metnin yazıldığı koşulları inceleyebiliriz ama bana kalırsa değindiği konu hâlâ aynı: Bürokratik kibir. Devlete sinmiş, halka tepeden bakan anlayış. Kafka'nın metinleri için de aynısı geçerli. Zaten, Kafka, Gogol'ün gerçeküstü hiciv edebiyatından etkileniyor. Bknz: Ceza Kolonisi. Tabii, Gogol yerel şeyleri, halkın yaşayışını kullanıyor. Bazı metaforlar var ama onlara da değinirsem, öykü hakkında önemli ipuçları verir, sizi de okumaya mecbur etmiş olurum. Gogol'ün "Burun" öyküsünün muhtelif çevirileri var, aralarından en iyisi İş Bankası Hasan Âli Yücel Klasikleri ve Can Yayınları. İyi okumalar, belki okurken göbeğinizi kaşırsınız vazgeçtim.