Selam herkese, aranıza katılmak istedim. Uzun bir seneden sonra, problemlerim vardı onları peyderpeye indirgemem gerekiyordu. Atlattık mı? Kısmen, ya da ben öyle tahmin ediyorum. Özlemişim burayı... Zamanın tozlu raflarından ve hayatın gürültülü hengamesinden sıyrılıp; Marcello ve Sophia’nın o izole, hüzünlü ama bir o kadar da vakur direnişine ortak olduğum 'Özel Bir Gün'ün gölgesinde yeniden buradayım. Bertolucci’nin o düşbaz ve sınır tanımaz çocukları gibi, gerçekliğin katı ve ruhsuz duvarlarını sinemanın ve edebiyatın büyülü tülleriyle örtmeye geldim. Biliyorum ki; hayatın kaosu ancak bir kitabın mürekkepli sayfaları veya bir filmin ışık süzülen kareleri arasında dingin bir anlama kavuşur. Tıpkı Tarkovsky’nin 'Nostalghia' filminde o sönmek üzere olan mumu her şeye rağmen suların içinden geçirmeye çalışan Gorchakov gibi, ben de içimdeki sönmez tutkuyu buraya taşıdım. Theo'nun o sarsıcı ayrımını kendime rehber edindim: 'Chaplin bize ne hissetmemiz gerektiğini söyler, Keaton ise sadece hissetmemize izin verir.' Ben de bugün, bana ne hissedeceğimi dikte eden dünyadan kaçıp, sadece kendi hakikatimi hissetmeme izin veren o eşsiz satırların arasına, kendi kanıtlarımı sunmaya döndüm. Çünkü Pierre Reverdy’nin o kadim hakikati Jean Cocteau’nun sesinde yankılandığı gibi; 'There is no love; there are only proofs of love.' (Aşk yoktur, sadece aşkın kanıtları vardır.) İşte bu yüzden buradayım; okuduğum her satır ve paylaştığım her kareyle, bu tutkunun sarsılmaz kanıtlarını buraya bırakmaya geldim. Yeniden aynı satırlarda nefes almak kıymetli.
Reklam
Stanislaw Lem'in meşhur bilim kurgu romanı.
Solaris'in içeriği din, psikoloji, felsefe gibi birçok alanla ilişkili. Bu ilişkinin nedeni de romanın merkezinde bulunan, insanın anlama arayışı. Uzak galaksilerden iç dünyaya kadar her yeri anlama arzusu insana hükmediyor ve solaris bu arzunun üzerine kurulu.
Prometheus isimli uzay gemisinden solaris isimli çift yıldızlı bir sisteme ait gezegene gelen Kelvin'in yaşadıklarını merkeze alıyor roman. Burada prometheus adı boşuna seçilmemiş. İnsanlar için ateş metaforuyla bilgi çalan bir titan olan prometheus ile solaris'teki gizemli ve tüm gezegenin yüzeyini kapsayan plazmik varlığı öğrenme arzusundaki bilim insanları arasında benzerlik var. Üstelik prometheus kelimesinin etimolojik anlamının 'önceden öğrenmek' olması, bu kanaati güçlendiriyor.
Romanın merkezinde anlama çabası olduğunu söylemiştim. Aydınlanmacı kültürde dış dünya akla uygundur ve anlaşılır. Hegel'in dediği gibi: "Gerçek olan akla uygundur; akla uygun olan gerçektir." Lakin solaris romanı, gerçeğin bu kadar kolay bir şekilde anlaşılamayacağını, bir yerden sonra anlama yetisinin kifayetsiz kalabileceğini anlatıyor. Anlamaya çalıştığımız bir başka bilinçli varlığı kendi zihinsel kategorilerimizde anlamaya çalışıyoruz ama bu bir yerden sonra iflas ediyor. Bunun da ötesinde, romanda, galaksileri ele geçiren insanın iç dünyasıyla yaşadığı sorunlardan bahsediliyor. Anlama etkinliğinin sınırları olacağını döne döne anlatıyor solaris.
Tarkovsky bir kez daha; insanlık durumunu, onun özünü (eğer varsa) ve sınırlarını, insanın belirli eşikleri (bilim ya da bilinç eşiklerini) geçmesi gerekip gerekmediğini sorgulamak için karakterlerin, kişiliklerin ve psikolojilerin büyüleyici ve karmaşık bir incelemesini sunuyor. Zira insan, bir dirençsizlik, dikbaşlılık ve hatta
Aşıklarla şairlerinin ölümünden daha kalıcı olan aşkın gücüne duydukları o sonsuz inanç, şu bizi yüzyıllardır peşinden sürükleyen finis vitae sed non amoris* (Lat. çev: Ömür tükense de aşk (sevgi) tükenmez.) inanışı bir yalandı. Komik olmayan, beyhude bir yalandı. Peki ama insanın zamanının akışını ölçen, kâh parçalanan kâh yeniden bir araya getirilen bir saat olması? Mekanizmasında -tasarımcısı çarklarını döndürdüğünde- çarkların ilk hareketiyle birlikte umutsuzluğun ve aşkın harekete geçtiği bir saat olması? İnsanın yinelendikçe komikleşen, komikleştikçe derinleşen işkenceyi kendisinin yinelendiğini bilmesi? İnsan varoluşunu yinelemeliydi... tamam, ama bunu bir sarhoşun müzik kutusuna durmadan madeni para atarak klişe bir ezgiyi sürekli çalması gibi yinelemeliydi? Bu akışkan dev yüzlerce insanın canını almıştı ve benim tüm insan soyum onlarca yıldır onunla hiç olmazsa küçücük bir iletişim kurmak için boşuna çabalamıştı. Şu an beni bir toz zerresi gibi üstünde bilinçsizce taşıyan bu akışkan devin iki insanın trajedisinden etkileneceğine bir an olsun inanmamıştım. Bundan bile tam emin olmadığım doğruydu.
Solaris 
Stanislaw Lem sayfa: 310
Solaris Stanislaw Lem sayfa: 310Hemen yanıt veremedim, boğazım düğümlenmişti. Aramızda eski bir tılsımdı bu. Bu sözü söyledik mi, sadece yalan söylemeye değil, herhangi bir şeyi saklamaya da cesaret edemezdik artık ikimiz de. İlişkimizi kurtaracağına safça inanarak abartılı bir dürüstlükle kendimize eziyet ettiğimiz bir dönemdi. "Dosdoğru," dedim ciddiyetle. "Harey..." Söyleyeceklerimi bekliyordu. "Sen de değiştin. Hepimiz değişiyoruz. Ama söylemek istediğim bu değil. Gerçekten de öyle görünüyor ki... ikimizin de tam bilemediği bir nedenden ötürü... beni terk edemezsin. Ama iyi bir şey bu, çünkü ben de seni terk edemem..."
Solaris Stanislaw Lem sayfa: 159
Solaris Stanislaw Lem sayfa: 159Reklam