Elçin Ertem
@Sarnic
Meşrutiyet sonrası yapılan ıslahatlar...Tarih
Fransa adalet sistemi, yapısı ve mükemmelliği ile bize çekici geldi. Bu, sistemin kabulü için yeterli görüldü. Oysa hiç kimse bu sistemin, Fransa'ya hiçbir yönden benzemeyen bizim gibi bir ülke için uygun olup omayacağını düşünmedi. Bu nedenle, bu şekilde yaptığımız adli ıslahatın, yıllar süren uygulamalara karşın, bilindiği üzere, olumlu hiçbir sonuç vermemesi kesinlikle şaşırtıcı sayılmamalıdır.
II. Meşrutiyet'ten sonra...Tarih
Dünkü jurnalci ve rüşvetçiler başımıza özgürlük kahramanı, yenilikçi ve yurtsever kesildiler. İşsiz geveze ve sıradan bir avukat, en şiddetli halk hakları savunucusu oldu. Âciz, rüşvet yiyici memur da en ateşli politikacı olup çıktı. Sanki bütün ülkede bir cinnet rüzgârı esiyordu.
Batı uluslarının imrenmemiz gereken yönleri, geleceğe doğru aşama yapmak için seçtikleri ilkeler, bu ilkelere gösterdikleri saygı ve bunları korumak için gösterdikleri özveri olmalıdır. Onların amaçlarına ulaşmak için uyguladıkları yöntemlere bakılmamalıdır. Asıl imrenilecek şeyler onların çalışma biçimleri, eğitim yöntemleri ve özverili yurtseverlikleridir.
Üç İstanbul ve Bir Halide EdipTarih
Üç İstanbul benim için; başları heyecanlı, ortası hayal kırıklığı derken, sonu müthiş biten ve iyi ki okudum dediğim bir kitap oldu. Olayların süreci Abdulhamid'in düştüğü yıl olan 1908'den bir kaç yıl öncesinden başlıyor ve Milli mücadele kahramanlarının - kitaptaki nâmıyla "Ankara'nın" - İstanbul hükümeti ve işgalci devletlere üstünlük sağlamaya ramak kaldığı 1920-1921 tarihlerinde sona eriyor.
Kitabın konusu ise bu tarihlerde yaşayan entelektüllerin eleştirisinden ibaret. Yazar bizi onların şaaşalı dünyasına öyle bir sokuyor ki ne Balkan kıyımı ve büyük toprak kayıplarını, ne dünya savaşındaki acıları, ne de milli mücadelenin heyecanını hissediyorsunuz. Tıpkı romandaki aydın geçinen karakterlerin hissetmediği gibi...
Mithat Cemal'in bu eserde dikkatimi çeken iki sanatı vardı. Biri betimleme... Ama çağdaşı olan yazarların yaptığı gibi kuru ve gereksiz bir betimleme değil. Mesela yalıların, konakların ve içindeki mobilyaların... hatta güzelliği ve eğitimi nisbetince rütbeyi artırdığı düşünülen kadınların betimlemeleri öyle güzel ve sanki ülkenin asıl meselesi bunlarmış gibi ince ince işlenmiş ki gerçekten kilometrelerce ötede memleket mezbahaya mı dönmüş, halk ekmek yapacak un mu bulamıyor aklınıza bile gelmez. Betimleme konusunda zirveyi yakaladığını düşündüğüm yer ise meşhur Mermer Yalı'da büyüyen, atadan aristokrat, Paşa kızı Belkıs'ın düşüşü... Bu sahnede, rezaletin ve sefaletin tasviri konusunda allame-i cihan olan 
İhsan Oktay Anar kadar olamasa da en azından bir 
Charles Dickens tadı alıyorsunuz.
İkinci sanatı ise ruh çözümlemesi... Bu konuda en çok hayran olduğum kısım, ittihatçıların dönemi kapanıp da Adnan davasız kaldığı zaman bir ikileme düşüyor: bir yanda pek gönül vermediği, Damat Ferit'in başını çektiği Hürriyet ve İtilaf tayfası... diğer yanda daha sıcak baktığı, milli
İhsan Oktay Anar kadar olamasa da en azından bir Charles Dickens tadı alıyorsunuz.
İkinci sanatı ise ruh çözümlemesi... Bu konuda en çok hayran olduğum kısım, ittihatçıların dönemi kapanıp da Adnan davasız kaldığı zaman bir ikileme düşüyor: bir yanda pek gönül vermediği, Damat Ferit'in başını çektiği Hürriyet ve İtilaf tayfası... diğer yanda daha sıcak baktığı, milliPartiler kurarak, siyasal özgürlüğümüzle birlikte Meşrutiyet yönetimini de güçlendirdiğimize, sağlamlaştırdığımıza inandık. Sonunda bu partiler, tıpkı uygar ve ileri ülkelerde olduğu gibi kavga ve mücadeleye başlayınca, sayın milletvekillerimizin mecliste birbirlerine karşı gösterdikleri kin ve düşmanlık, meşrutiyetimizin şeref ve haysiyetini yükseltiyor, meclisin çalışmalarını daha verimli bir hâle getiriyormuş gibi aptalca sevindik.