Yusuf Can
@YusufCan_0
“İttihat - Terakki bir ruhtur. O ruh ölmez..."
Şu anda okuduğu kitap
Kitabın adı "Selma Rıza" olunca insan kitabın içeriğinin de Selma Rıza ile ilgili olmasını bekliyor tabii ki. Gel gör ki Selma Rıza ile ilgili adam akıllı 5 sayfa bilgi var yok! Kitap İttihat ve Terakki'nin kuruluş sürecini ele almakla birlikte, Paris'te Jön Türkler'in faaliyetlerine değiniyor. Yine buradaki Jön Türk kongreleri de ele alınıyor. Sonraki bölümlerde Ahmet Rıza üzerinde biraz değerlendirme yapan yazar, nihayet kısa bir bölümü Selma Rıza Hanım'a ayırıp kitabı bitirmiş.
Kitapla ilgili eleştirim, kitabın başlığı ve içeriğinin birbirinden alakasız olması, ayrıca İttihat ve Terakki'ye yönelttiği eleştiriler, yapıcı bir eleştiriden ziyade kahvehane ağzıyla yapılmış gibi. Yazarın diğer kitaplarındaki incelemelere de göz gezdirdim, yazdıklarım ile aynı görüşleri bildirmiş çoğu. Velhasıl, yazar amcamız akademik bir tarihçilik kimliğinden oldukça uzak bir isim.. Bu kitabın akademik değeri nedir tabii orası da ayrı bir konu.
Reklam
Tanzimat Devri (1839 - 1876) Türkiye'de anayasal gelişmelerin başlangıcı olarak kabul edilen bir süreçtir. Nitekim Mustafa Reşit Paşa'nın Gülhane Parkı'nda okuduğu Hatt-ı Hümâyun ile Tanzimat Fermanı resmen ilan olunmuştu. Bunun ardından 1856 senesinde Islahat Fermanı ile gayrimüslim tebaayı kapsayan birtakım reformlarla da bu süreç daha da ileriye taşınmıştır.
Türk idaresinin bu fermanları yürürlüğe koymasının temelinde elbette imparatorluğun ayrılıkçı milletlerine karşılık bir Osmanlı milleti yaratma düşüydü. İşte böyle bir ortamda doğmuş olan Yeni Osmanlı (Genç Osmanlılar) grubu da Osmanlıcılık fikrinin savunucuları olmakla beraber, Anayasal bir Meşrutiyet kavramının Türkiye'de uygulanması için faaliyetlerde bulunmuşlardır.
Kitabın yazarı Şerif Mardin, eserinde Tanzimat Devrinin ünlü simaları olan ve Genç Osmanlılar grubunun içerisinde yer alan Ali Suavi, Namık Kemal, Şinasi, Ziya Paşa vb. isimlerin faaliyetlerini ve onları Genç Osmanlılar çatısı altında birleştiren etmenleri ele almıştır.
Birbirinden statü ve zihin dünyası olarak farklı bir yapıda bulunan bu isimlerin ortak paydası Sultan Abdülaziz'e karşı aldıkları cephedir. Nitekim onlar meşruti bir monarşinin savunucuları olarak bir anayasanın hazırlanması ve meşrutiyetin ilan edilmesini fikrini savunuyorlardı.
Yazar, çalışmasında Genç Osmanlılar grubundaki üyeleri tek tek ele alarak, onların hayatları, siyasi görüşleri gibi kavramları irdeledikten sonra Genç Osmanlılar ya da Jön Türkler olarak ifade edilecek bu grubun doğusuna sebep olan gelişmeleri ve onların faaliyetlerini değerlendirmiştir.
Özetle kitapta Tanzimat Devrinin atmosferi içerisinde Yeni Osmanlı fikrinin ortaya çıkışı ele alınmıştır. Konuya ilgisi olanlar için güzel bir seçenek olacaktır.
Türk Kurtuluş Savaşı'nın önemli simalarından birisi olan General Ali Fuat Cebesoy, kaleme almış olduğu bu hatıratında, modern Türkiye'nin kurucusu Halâskâr Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile olan anılarına yer vermiştir. Kitabın isminden de anlaşılacağı üzere Harp Okulunda Mustafa Kemal ile aynı sırada, aynı derslere giren Cebesoy, Atatürk'ün sınıf arkadaşı olmakla beraber Gazi'nin vefatına kadar da ona sadık bir dost olarak kalmıştır.
Kitabın içeriğine değinmek gerekirse okumuş olduğum bu birinci kısımda Mustafa Kemal ve Cebesoy'un tanışmalarından başlayan tarihi süreç Şam'daki 5.Ordu macerasına kadar devam ettiriliyor.
Aralarda ilginç anekdotlar veren yazar bazen kendi hayatından bazen de Mustafa Kemal'in yaşamından çeşitli anılar sunuyor. İki sıkı dostun Harp Okulu ve Akademideki maceraları, günlük yaşamdaki halleri ve tarihi süreç bakımından önemli hadiseler olayların bizzat tanığı olan Ali Fuat Cebesoy tarafından aktarılıyor.
Vakit bulduğum zaman ikinci kısmı da okuyacağım. Hatırat okumak her zaman keyiflidir, okurken olayları zihinde canlandırınca sanki o anı tekrar yaşayıp tarihe tanık oluyormuş hissi veriyor... Meraklılarına tavsiye edilir.
Ali Suâvi, Türk tarihinin çok yönlü şahsiyetlerinden birisi...
Tarih, felsefe, siyaset ve din gibi konularda okuyup yazan, yaşadığı devre rağmen fikirlerini hiç çekinmeden dile getiren bir isim. Doğduğu yıl Tanzimat'ın ilan edildiği 1839 senesi, ilerleyen yaşlarında hem Islahat Fermanı'na hem de Kanun-i Esasî'ye de şahit olacak...
Onu farklı kılan özelliklerin başında, henüz Türk isminin öyle gür sesle haykırılmadığı bir dönemde, Türkçülüğün sistematik bir biçimde gelişmediği bir süreçte Türk ismini gururla haykıran, Türkçülük kavramının da ilk uygulayıcısı olan bu şahsiyet devrinin marjinal karakterlerinin arasında yer almıştır.
Peki Ali Suâvi'nin Türkçülüğünden kastedilen nedir? Öncelikle onun Ulum ve Muhbir gazetelerinde yazdığı yazılardan bir kısmı Türk tarihini ve Türk kimliğini metheden cümlelerden ortaya çıkmıştır. Bilhassa Ulum Gazetesi'nde yayımladığı Türk isimli makalesi İslam - Osmanlı çerçevesine sıkışmış tarihçilik anlayışını İslam öncesi Türk tarihine kadar giden bir perspektiften ele almaktadır. Elbette onun fikirleri sadece tarih alanında kalmamıştır, hutbelerin ve ezanın da Türkçe okutulması fikrini gündeme getiren yine kendisi olmuştur. (Bu görüşünü 19.asırda dile getirdiğini hatırlatmakta fayda vardır.)
Ali Suâvi din, felsefe, tarih gibi alanlarda yazacak kadar kendisini geliştirmiş bir şahsiyettir, peki bunları yaparken kimden yardım almış, daha doğrusu nasıl bir eğitim almıştır? Ali Suâvi, ne bir paşa, ne bir paşa çocuğu, ne dönemin büyük bir aydının oğlu, ne de devşirme olarak saraya girip yükselmiş bir şahsiyet değildir. Kendisi Çankırılı bir kağıt tüccarı olan Hüseyin Efendi'nin oğlu olarak, yani sıradan bir Anadolu evladı olarak kendini imkân bulduğu her alanda geliştirmeye gayret etmiş bir Türk mütefekkiridir...
Ali Suâvi ismini tarih
Yeşil Yol, beni en çok etkileyen eserlerden birisi olmuştur... Bundan yıllar önce televizyonda denk gelip izlemiştim Yeşil Yol'un film uyarlamasını; Stephen King ile dolaylı yoldan da olsa ilk tanışmamız böyle olmuştu.
Yeşil Yol'un kitabı da uzun süredir elimdeydi fakat filmini birkaç defa seyrettiğim için, insanın sonunu bildiği bir hikâyeyi tekrardan okuması biraz zor geliyordu tabii, kısmet bu güneymiş...
Stephen King en sevdiğim yazarlardan birisi, O'nun eserlerini sıkılmadan büyük bir keyifle okuyorum. Yeşil Yol kitabı da şüphesiz okuduğum King eserleri içerisinde belki de en iyisiydi diyebilirim (Tabii King gibi bir yazı makinesinin, yüzlerce eser vermiş bu adamın sadece cüzi bir miktarda kitabını okuma şansım oldu. O sebeple kendi okuduğum King eserleri içerisinde böyle bir sıralama yapıyorum)
Gelelim hikâyemizin konusuna (Dikkat!! Bu kısım spoiler içerebilir! )
Paul Edgecombe, Cold Mountain Hapishanesinin başgardiyani olarak görev yapmaktadır. Hapishanenin E Bloku idam mahkumlarının bulunduğu kısımdır, o dönemde idam mahkumları elektrikli sandalye ile infaz edilmektedir...
Kariyeri boyunca çeşitli infazları bizzat yöneten Paul'un yaşamı John Coffey (Kahve markası gibi ama yazılışları farklı) ile tanıştıktan sonra değişir...
Iki kız çocuğunun ölümünden sorumlu tutulan John Coffey, devasa cüssesinin aksime oldukça ürkek ve saf kalpli birisidir. Cinayeti John Coffey'in işlemediğini düşünmeye başlayan Paul, diğer gardiyan arkadaşları Brutal, Dean ve Harry ile birlikte olayın aslını öğrenmeye çalışırlar...
John Coffey sıradan bir mahkûm olmamakla beraber, sıradan bir insan da değildir. Brutal'ın tabiriyle John Coffey Tanrı'nın bir armağanıdır... Zira John Coffey'nin idam gününe kadar olan süreçte gardiyanlar ile yaşadıkları bazı doğaüstü olaylar John
Reklam