Hz. İsa'nın halka yönelik temel mesajlarını üç ana noktada özetlemek mümkündür: Bunlardan ilki, insanları Tanrı'nın krallığına davet etmektir. Bu davet, Tanrı'nın emir ve yasaklarına bağlanmak suretiyle ona iman etmeyi ve yaklaşan hesap/yargı gününe karşı hazırlıklı olmayı içermektedir.
Temel mesajlardan ikincisi, Mûsâ hukuku olarak da adlandırılan ilâhî yasalara ya da haram ve helâl kurallarına sıkı sıkıya bağlanmakla ilgilidir. Bu konuda Hz. Îsâ, hitap ettiği insanlara şöyle demektedir:
"Size doğrusunu söyleyeyim, gök ve yer ortadan kalkmadan, her şey gerçekleşmeden, kutsal yasadan (tanrısal hukuk) ufacık bir harf ya da bir nokta bile eksilmeyecek. Bu sebeple, bu buyrukların en küçüklerinden birini kim çiğner ve başkalarına öyle yapmalarını öğretirse, göklerin egemenliğinde en küçük sayılacaktır. Ama bu buyrukları kim yerine getirir ve başkalarına öğretirse, göklerin egemenliğinde büyük sayılacaktır" (Matta, 5/18-19).
Hz. İsa'nın mesajları arasında öne çıkan üçüncü husus ise, toplumda özellikle din adamları ve yöneticilerle ilişkili olarak görülen ahlâksızlıklara karşı mücadeledir. Kendisi, yaşadığı dönemde toplumsal yapıya egemen olan sosyokültürel çöküşe karşı bizzat tavır almış, hukukun ve ahlâkın önemini vurgulamıştır. Bu dönemde toplumu kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye çalışan ve özellikle Ferîsî ve Sadûki ileri gelenlerinden oluşan gruplar, hukuku da menfaatlerine göre yorumlayıp uygulamakta; dinsel inanç, beklenti ve mekânları kişisel amaçlarına uygun şekilde anlayıp kullanmaktaydılar.
Sayfa 23 - İsam Yayınları
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Mevcut metinlerden hareketle tarihsel Îsâ olarak da adlandırılan Hz. Îsâ'nın yaşamını ve temel mesajlarını anlamaya çalıştığımızda karşımıza şu tablo çıkmaktadır:
Kendisini ısrarla "insanoğlu" olarak nitelendiren Hz. Îsâ, Hz. Mûsâ hukukuna ve inancına sıkı sıkıya bağlı olan bir şahsiyettir. Ürdün nehri civarında faaliyetlerini yürüten ve insanları günahlarından arınmaya ve güzel ahlâka çağıran Hz. Yahya'nın yanına gelerek onun eliyle gusül abdesti almıştır (vaftiz olmuştur). Bu eylem, o dönemde günahlardan tövbe ederek Hz. Yahya cemaatine katılmak amacına yönelik olarak yapılmaktadır. Hz. Yahya öldürüldükten sonra ise, çeşitli yerleşim birimlerindeki sinagoglarda ve diğer yerlerde halkı irşat ve tebliğ faaliyetlerine başlamıştır.
Sayfa 23 - İsam Yayınları
Hristiyanlık içi kaynaklar arasında Yeni Ahit'i teşkil eden kanonik (sahih sayılan) metinlerde Îsâ hakkında bilgi veren en erken kaynak Pavlus'tur. Ancak Pavlus mektuplarında, tarihte yasamis glansa'nın yaşamı ve sözlerinden ziyade, kendisine gökte göründüğünü söylediği ilahi oğul Îsâ Mesih'i ön plana çıkarır. Esasen o, mektuplarında tarihsel Îsâ ve imana konu olan ilahi oğul ayırımına yer verir ve kendi söylemlerinde tarihsel Îsâ ya da onun deyimiyle bedenen yaşayan Îsâ'dan çok Şam vizyonunda kendisine görünen ilahi oğul ve onun mesajının önemli olduğunu belirtir.
Hz. İsâ ve yaşamı konusundaki diğer kanonik kaynaklar olan İnciller de esas itibariyle Pavlus gibi ilâhî oğul Îsâ Mesih'i ön plana çıkarmaktadır. Zira İncil yazarları, Hıristiyanlığın ilâhî oğul Îsâ Mesih öğretisi temelinde şekillendiği bir dönemin Îsâ anlayışını yansıtmaktadır. Pavlus'un takipçisi olan İncil yazarları, derledikleri İncil metinlerinde tarihsel Îsâ'yı ve yaşamını ilâhî oğul Îsâ Mesih inancı bağlamında yorumlamaktadır.
Sayfa 22 - İsam Yayınları
İsa MesihTarih
Îsâ'nın kimliği konusunda mevcut kaynaklar, bize iki farklı Îsâ tipolojisi sunmaktadır. Bunlardan ilki, miladi takvimin başlarında Filistin bölgesinde yaşayan tarihsel bir şahsiyet olan İsa'dır ki, bu figür araştırmacılarca genellikle "tarihsel Îsa" ya da "tarihin Îsâ'sı" diye isimlendirilir. Tarihsel Îsâ, yahudi toplumu içerisinde doğan, bir Mûsevi olarak yaşamını sürdüren ve toplumdaki inançsızlıklarla ahlâki zafiyetlere karşı mücadele eden bir şahıs olarak dikkat çeker.
Diğer figür ise hıristiyan inancına konu olan, teslisin ikinci unsuru, ilâhî oğul Îsâ Mesih'tir. İlâhî oğul Îsâ Mesih, bedenleşen kelâm olarak bir ilâhî kurtarıcıdır.
Bu iki Îså figürü konusundaki ayırım, Îsâ ile ilgili kaynaklara da yansımaktadır. Öyle ki hıristiyan geleneğinde önemli bir yere sahip olan Pavlus, mektuplarında "bedenen yaşayan İsâ" ve "gökte kendisine görünen İsâ" ayırımına dikkat çekmekte, bir deyişinde "Biz Mesih'i bedene göre tanısak bile, artık onu böyle tanımıyoruz" demektedir (Korintoslular'a İkinci Mektup, 5/16).
Ayrıca Pavlus, gökte kendisine görünen Îsâ Mesih'in, kendisini gentileler (yahudilerin dışındaki milletler) havârisi olarak seçip dinin temelini oluşturan ilâhî mesajları verdiğinden de bahsetmektedir.
Sayfa 20 - İsam Yayınları
Bu dönem, eldeki kaynaklardan anlaşıldığı kadarıyla, özellikle yöneticilerle ve din adamlarıyla ilgili skandalların, siyasî ve ahlâkî suistimallerin sıkça görüldüğü bir zaman dilimi olarak da dikkat çeker. Din adamları ve bilginleri hiyerarşisindeki menfaat kavgaları, dinî emir ve kuralların keyfi yorumlanması ve yöneticilerin dinî kurallara aykırı tutum ve tavırları, bunlardan rahatsız olan çeşitli kişilerce sıkça tenkit konusu yapılmaktadır.
Hz. Yahyâ daha Hz. Îsâ mesajını yaymaya başlamadan önce Yudea kırsalında, Ürdün nehri civarında oluşturduğu cemaatiyle, inançsızlığa ve ahlâkî bozulmuşluğa karşı şiddetli eleştirileriyle dikkat çekmekteydi. İnsanları günahlardan tövbeye, erdem ve fazilete ve tövbenin göstergesi olarak gusül abdesti (vaftiz) almaya çağırmaktaydı. Hz. Yahya'nın özellikle yöneticilerin hukukî kurallara aykırı davranışlarına yönelttiği eleştiriler öyle etkili olmuştu ki sonunda, bir gerekçeyle Herod tarafından tutuklanmış ve şehit edilmişti.
Sayfa 19 - İsam Yayınları