Aynı dönemde söz konusu Ortodoks akımların yanında çeşitli heterodoksal hareketler de göze çarpmaktadır. Şüphesiz bunlar arasında en dikkat çekici olanlar Samaritanlar (Sâmirîler) ve Essenîler'dir.
İsrâiloğulları tarihinde ilk mezhep hareketlerinden biri olarak bilinen Samaritanlar, Kudüs yerine Samarya'yı (Sâmiriye) ve Sînâ dağı yerine Gerizim'i ön plana çıkaran yaklaşımlarıyla, diğer yahudilere karşı Mûsâ'nın gerçek dinini ve Torah'ını kendilerinin temsil ettikleri iddialarıyla ve farklı yapılarıyla öne çıkmaktadırlar. Günümüzde sayıca çok az olmalarına rağmen hâlâ varlıklarını sürdüren Samaritanlar, sahip oldukları dinsel literatürle de yahudi ortodoksisinden farklılaşan önemli bir gruptur.
Essenîler ise, 1940'lı yıllarda Kumran bölgesinde ele geçirilen yazmalar sayesinde daha iyi tanınma imkânına kavuşmuşlardır. Bazı aleyhte iddialar bulunsa da, Kumran literatürü ya da Ölüdeniz yazmalarının Essenîler'le ilişkili olduğu yönünde genel bir kabul vardır. Bir çeşit alternatif Tanah niteliğindeki bu literatür bizlere onların inanç esasları ve toplumsal yapılarıyla ilgili bilgi vermektedir. Essenîler, özellikle tövbeye ve günahtan arınıp temizlenmeye önem veren, kanlı kurban törenlerine karşı çıkan, farklı Mesih beklentileri ve komünal toplum yapılarıyla dikkat çeken bir gruptu. Onlar gelecekte iki mesihin ortaya çıkmasını beklemektedirler.
Hz. İsa döneminde mevcut olan bir diğer dini grup ise Nasuralar'dı. Ortodoksiyi temsil eden yahudileri Mûsa'nın dinini bozmakla, onun Tevrat'ını (Torah) tahrif etmekle suçlayan Nasuralar, gerçek Tevrat'ın kendi yanlarında olduğunu savunuyorlardı. Bunlar da tövbeye ve temizlenme âyinlerine önem veriyor ve kanlı kurban törenlerine karşı çıkıyorlardı.
Sayfa 18 - İsam Yayınları
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Mevcut kaynaklarda Hz. İsa'nın hem Ferisiler hem de Sadûkiler'le ciddi mücadele içerisinde olduğu, özellikle Sadükiler'in onun mesajına karşı ciddi bir muhalefet sergiledikleri anlaşılmaktadır.
İsam Yayınları
Hz. İsâ Dönemi Yahudi ToplumuTarih
Hz. İsa'nın Filistin bölgesinde yahudi bir toplum içerisinde doğup yaşadığı bilinmektedir. Bu dönem yahudi geleneğini kendi aralarında ortodoksi içerisinde yer alanlar ve heterodoksal mezhepler şeklinde iki ana gruba ayırmak mümkündür.
Yahudi ortodoksisi ya da yahudi ana cemaati içerisinde yer alan grupların en büyüğü Ferîsîler'dir. Yaygın halk inancını temsil eden Ferîsîler, hem "Yazılı Torah" adını verdikleri Tanah'ı (yani yahudi kutsal kitabı) hem de "Sözlü Torah" dedikleri din bilginlerine ait yorumlar, fetvalar ve benzeri materyalden oluşan sözlü geleneği dinde referans olarak kabul ediyorlardı.
Bir çeşit yahudi elitizmini ifade eden Sadûkilik ise özellikle tapınak çevresinde etkin bir akımdı. Bunlar, dinde referans olarak yalnızca Tanah'ı kabul ediyorlardı.
Gerek Sadükiler gerekse Ferîsîler, özellikle tapınakta sıklıkla yapılan kanlı kurban törenleriyle ve helâl-haram kurallarına yönelik sıkı yaklaşımlarıyla öne çıkıyorlardı.
İsam Yayınları
Hıristiyanlığın "Eski Ahit dönemi" olarak adlandırdığı bu zaman dilimi, insanlığın İsa Mesih'in gelişine hazırlanma sürecini ifade etmektedir. Hıristiyan inancına göre ilâhî kelâmın ya da oğulun İsa Mesih'te tenleşmesi ve İsa Mesih'in insanların günahtan bağışlanmaları ve kurtuluşları için çarmıhta can vermesiyle başlar. İkinci dönem ise insanlığın kurtuluşuna yönelik ilâhî planın yürürlüğe konulduğu yeni bir aşamayı dile getirmektedir. Hıristiyanlığın, "Yeni Ahit olarak tanımlanan bu süreçte, ilahi oğul İsa Mesihin insanlığın kurtuluşuna yönelik iyi haberine tanıklık yapmakta olduğu düşünülmektedir.
Sayfa 16 - İsam Yayınları
"Mesihçi" anlamına gelen hıristiyan teriminin, bu dinin bağlıları için kullanılışının Hz. Îsâ sonrası olduğu kesindir. Zira Resullerin İşleri kitabında Luka, bu terimin ilk defa yaklaşık milâttan sonra 50 yılında Antakya'da kullanılmış olduğunu söylemektedir. Bununla birlikte Hıristiyanlık kendi tarihini genel anlamda insanlık tarihiyle, insanın kurtuluşuna yönelik tanrısal planın yürürlüğe girmesi süreciyle başlatır.
Sayfa 15 - İsam Yayınları