kalp ile tanıdıklarımızdan çoğu kere aklın habe-ri olmuyor. Akıl daha başlangıçta iken, kalp işini bitiriyor bile. Akıl bekliyor ki duyumlar alınsın, deliller toplansın, öncüllerden sonuç çıkarılsın. Tenkit harekete geçsin; tercih-ler yapılsın; gerçekle zaruretin üzerinde durulsun. Kalp ise içten bir temas ve bir işaretle çoktan bu mesafeyi aşmıştır.
Vistin hesaplama gücü diye adlandırılan şey üzerindeki etkisi uzun zamandır bilinmekte ve çok zeki insanların, satrancı saçma bulurken bu oyundan anlaşılmaz bir keyif aldıkları açıkça görülmektedir. Kuşkusuz, analiz yeteneğini vist kadar ortaya çıkaran başka bir şey yoktur. Hıristiyan âleminin en iyi satranç oyuncusu olmak, satrancı en iyi oynayan kişi olmaktan öte bir anlam taşımaz; oysa vistteki ustalık, aklın akılla çarpıştığı çok daha önemli işlerde başarı elde edilebileceğini gösterir.
Aklın eriştiği olgunluk, bilginin en sivri dikenli çalılarının altında nadir çiçeklerin bulunduğu yerlere gitmemesi ve yaşamın nadir ve olağandışı şeyler için çok kısa olduğunun bilinciyle bahçeler, ormanlar, çayırlar ve tarlalarla yetinmesi ile kendini kanıtlar.