Düşüş
Paris'te başarılı ve saygın bir avukat olan Jean-Baptiste Clamence, bir gece köprüden nehre atlayan bir kadına yardım etmez. Bu olay onun kendisi hakkındaki "iyi insanım" düşüncesini yıkar. Vicdan azabı ve iç hesaplaşma sonucunda Amsterdam'a gider ve kendi suçlarını itiraf ederek aslında bütün insanları yargılayan birine dönüşür. Roman, insanın ikiyüzlülüğünü, suçluluğunu ve kendini kandırma eğilimini sorgular.
BRONZ SÜVARİ VE MODERN HAKİKAT REJİMİNİN EPİSTEMOLOJİK İFLASI
Müellifimiz, çocukluk hafızasında yer eden o sarsıcı "bronz süvari ve plastik leğen takası" metaforunu, asrımızın küresel ontolojik buhranının bir hülasası olarak önümüze koymaktadır. Takasa bakıldığında alelade bir ticari mübadele gibi görünmektedir lakin insanın kadim, köklü, ahlaki ve ontolojik olanı (bronz süvariyi), cazip, hafif, ucuz ve muvakkat olan yeninin (parlak plastik leğenin) seküler şehvetine feda edişinin adıdır. Modern çağ zamanı çizgisel bir ilerleme olarak vazederken; yeni olanı "ileri ve iyi", eski olanı ise "geri ve değersiz" ilan eden habis bir cetvel icat etmiştir. Oysa bu cetvel fıtrata vurulmuş en büyük darbedir. Müellifin sorduğu o can alıcı sual: "İnsan, hakikatin sahibi midir, yoksa muhatabı mı?" sorusu işte bu tahlilin kelami mihverini oluşturur.
Ehl-i Sünnet ve Cemaat akidesi sarahatle ilan eder ki: İnsan hakikatin vaz'edicisi, hâkimi ve sahibi olamaz ancak ve ancak aziz bir muhatabı olabilir. İnsanın şu dünyadaki şerefi, hakikati kendi hevasına göre eğip bükmesinde olamaz bilakis Allah Teala’nın kelamına ve fıtratın mizanına sadık bir muhatap olabilmesindedir.
Müellif, eserinde Orta Çağ'ın döngüsel, ritüel ve ibadet merkezli zamanı ile büyüyen şehrin borç, vade, verimlilik ve hesap merkezli çizgisel tüccar zamanı arasındaki kavgayı derinlemesine analiz eder. Zaman daha ince bölündükçe emek ölçülebilir hale gelmiş; manastırın kolektif disiplin çanı nihayetinde modern fabrikanın sirenine ve günümüz dijital algoritmalarının saniyelerine evrilmiştir. Zaman artık bir tahakküm aracı olmuş tefekkür alanından çıkmıştır.
İslam tasavvurunda zaman, alelade bir kronometre akışı veya paraya tahvil edilecek mekanik bir zemin değildir. Zaman, Allah Teala’nın insana lütfettiği en büyük ontolojik sermaye yani mukaddes VAKİTtir. Zaman asra kasem edilerek
Puan vermedi
Cehenneme Övgü 'den sonra gökkuşaklıbir yolculukta "Cennetin Dibi'ni görmesem olmazdı.
"Akıl kendi kendinin yeridir ve kendi başına cehennemi cennete, cenneti cehenneme çevirebilir. "
John Milton'dan bu alıntıyla başlayan kitapta, ilk olarak siyaset ele alınmış. Bizim apartman yöneticiliğinde olduğu gibi kiralık hükümetler ile yönetilen ülkeler... İlanlardan istediğin özelliklere sahip hükümeti kiralıyorsun ve profesyonel bir hizmetle ülkeni yönetiyor. Oy verme, seçimlere tonlarca para harcama yok. "Halkı bölenler aslında partiler, bölücü tüm partiler." diyor Gündüz Vassaf.
Cinsel seçimler, evlilikten sıkılan çiftlere hizmet sunan Amsterdam'daki profesyonel kurumlar neler neler var kitapta. Gerçekte var mı diye sürekli araştırmaya sevk eden bir okumaya hazır olun.
Karakter ve olay sayısı çok olan kitapta, son sözle birlikte 13 ayrı bölüm ve bazı çizimler var.
Duygu ve Çelik'in hikayesi en uzun olanlardan. Atina'ya en yakın adalardan olan Kea adasının nasıl cazibe merkezi olduğu ve daha çok kimleri kendine çektiğinden tutun mezarlıklara, mezarda oynatılan kliplerle para kazanmaya, cenaze töreni organizatörlerine, eşcinselliğe, Leydi Diana'nın Vatikan 'a yaklaşmasıyla kraliyet ailesinin yaşadığı paniğe, Hristiyanların aslında hiç de laik olmamasına, tüm dünyaya hakim olma isteklerine, Yahudilerin nüfuslarının gittikçe azaldığı iddiasına, Çin'in ileride tüm dünya için tehlikeli olacağına dair nice konu yer alıyor kitapta.
1992 yılında yazılan eserde değinilmiş sonra gerçekleşmiş birçok olay da yazarın öngörüsü diyebilirim.
Ama rüyanızda bile göremeyeceğiniz rüyaların satılıp rüyadan para kazanma gibi olayların gerçekliği ise çok şaşırtıcıydı.
İnsanların eğlence uğruna sınır tanımazlığını göreceğiniz kitap saatlerce, günlerce konuşulacak türden.
Ama favorim tabii ki
Doğu'daki son Cenevizlilerden, antika tüccarı Baldassare Embriaco, 1665 yılı sonlarında, soyunun yüzyıllardır yaşadığı Lübnan'dan yollara düşer.
Ertesi yıl, İncil'e göre "Canavar'ın Yilı"dır.
Kimlerine göre düpedüz Mahşer: Kan, ateş, yıkım
ve her şeyin sonu... Zamanın sonu!
Dünyayı ve Baldassare yi kurtarabilecek tek şeyse,
Yüzüncü Ad'dır. Kimselerin görmediği bir yazma kitap ve bu kitapta açılandığı söylenen bir ad:
Allah'in, Kuran'da anılan doksan dokuz adının, sıradan ölümlülere bildirilmemiş olan yüzüncüsü...
Tanri'nın gizli ve yüce adı...
Yüzüncü Ad'ın peşinden önce Istanbul'a uğrar
Baldassare' nin yolu; oradan Izmir'e, Sakız'a, Cenova'ya, Amsterdam'a, sonra da Londra'ya.
Konya'da vebanın kıyımına, Izmir'de Sabetay Sevi'nin şaşırtıcı başkaldırısına, İngiltere de büyük
Londra yangınına tanık olur.
Korku, şaşkınlık, düşkırıklığı, umut ve aldanma, menzil taşlarıdır bu uzun yolun. Bir de en
beklenmedik anda yolcunun karşısına dikiliveren aşk.
Sevincin, mutluluğun tek kaynağı aşk!..
Ian McEwan kitaplarının en sevdiğim yanı karakterlerdeki ahlaki dilemmalar. Bu kitapta ahlaki sorgulamalar çok daha belirgin ve hatta kitabın en öne çıkan yönü. Bu anlamda çok beğendiğim bir Ian McEwan kitabı oldu.
Bu adamın kitaplarında sona doğru artan gerilim; ahlak, özgür irade, intikam temaları çok sık karşımıza çıkıyor. Bunları çok yönlü şekilde gayet güzel işliyor bence kendisi. İyi bir yazar zaten, çok net bu. Aslında finalle konusunda biraz yetersiz buluyordum kendisini fakat artık farklı düşünüyorum bu konuda. McEwan sanıyorum finalde okuyucuyu sarsmak, şaşırtmak istemiyor, finalleri vasat değil, bilinçli olarak gösterişten uzak, sade finaller. Okuyucuyu finale kadar zaten geriyor ve o noktada sanki daha fazla duygu yoğunluğu vermek istemiyor okuyucuya. Çünkü kitap boyunca süren ahlaki sorgulamaların önüne geçmesin istiyor muhtemelen duygular. Kitap bittiğinde üzülen, mutlu olan, heyecanlanan vs. bir okur yerine düşünen bir okur bırakmak istiyor geride. Ne olduğu değil, ne anlattığı daha önemli McEwan için.
Spoiler olacak; bu kitapta iki karakterin ölmesi beni hayal kırıklığına uğrattı mesela ve böyle final mi okur diye düşündüm ama sonra işte yukarıdaki paragraf gibi düşünmeye başladım hele ki son pasaj, son cümle muazzamdı.
Ian McEwan'ı bir arkadaşım bana tavsiye etmiş ve İngiltere'nin en iyi yazarlarından biri demişti. Kendisi İngilizce olarak okuyor yazarı. Benim de okumayı sevdiğim bir yazar McEven. Seçtiği temalar, onları işleyiş biçimi bana çok uygun fakat bu kitabı favorilerimden biri olmadı.
Ben Shakespeare'i pek sevmem, sevmem derken yani günümüzde Shakespeare metinlerinin bir şey ifade etmediğini düşünürüm. Tiyatroda bir Shakespeare oyununu klasik şekilde izlemeyi falan sıkıcı hatta saçma bulurum. 500 yıllık metni aynı şekilde, aynı repliklerle oynamanın bir mantığı yok benim için. Eski kız arkadaşlarımdan biri edebiyat alanında yüksek lisans yapmış, edebiyat üzerine iki üniversite okumuş (karşılaştırmalı edebiyat, İngiliz dili ve edebiyatı) biriydi. Ona sormuştum, o da Shakespeare'in İngiliz ve dünya edebiyatı için önemini anlatmıştı bana. Dolayısıyla bu adamın önemini biliyorum ve bir İngiliz yazarının da bir kitabına bir Shakespeare metnini uyarlamasını anlıyorum. Yine de bu kitabın, yazarın en iyi işlerinden biri olmadığını düşünüyorum.
Ian McEwan kitaplarında mutlak iyiler ve mutlak kötüler olmaz genelde hatta bana göre günümüz normlarında iyi edebiyatta bu olmaz. Karakterlerin ikilemleri, ahlaki açmazları vardır. Bu kitapta belki sadece anne üzerinden böyle durumların varlığı söylenebilir ama o bile zor. Hatta anne karnındaki anlatıcı bebek, bu anlamda en büyük ahlaki açmazları sunan karakter. Bunun dışında hikaye fazla düzdü benim için. Ian McEwan satır aralarında politikaya, modern alışkanlıklara nükteli göndermeler, eleştiriler yapan biri, bu az olduğunda keyifli, hikayenin arasında kaybolduğunda keyifli ama hikayenin önüne geçtiğinde o kitap benim için fazla didaktik oluyor ve bu tarz işleri sevmiyorum. Bu kitapta hikaye benim için o kadar düz ki yazarın o eleştirel
