Puan vermedi·80 syf.·
2026 1. kitabı
Francis Bacon’ın "Yeni Atlantis" (New Atlantis) eseri, hem felsefe tarihi hem de bilim kurgu/ütopya edebiyatı için tam bir dönüm noktasıdır. Kitabın adı zaten doğrudan Platon’a (Eflatun) bir naziredir. Platon, Timaios ve Kritias diyaloglarında Atlantis adında, lüks ve kibir yüzünden tanrılar tarafından cezalandırılıp sulara gömülen muazzam bir uygarlıktan bahseder.
Bacon bu esere "Yeni Atlantis" diyerek Platon’a şu mesajı gönderir:
"Senin Atlantis’in gücünü, zenginliğini ve bilgisini kibre, savaşa ve sömürgeciliğe alet ettiği için helak oldu. Benim 'Yeni Atlantis'im ise bilgiyi Allah korkusuyla ve insanlığın hizmetinde kullandığı için ayakta kalacak."
***
Roman, Peru’dan yola çıkan bir geminin Pasifik Okyanusu’nda kaybolmasıyla başlar. Azıkları tükenen, hastalıktan kırılan ve ölümün eşiğine gelen mürettebat, kendilerini haritalarda hiç görünmeyen gizemli bir adanın açıklarında bulur.
Gemicilerin ulaştığı adanın adı Bensalem’dir. Bu isim rastgele seçilmemiş, İbranice iki kelimenin birleşiminden oluşturulmuştur: Ben: "Oğul" anlamına gelir. Salem (Şalem/Selam): "Barış" veya "Kudüs" (Yeruşalim) anlamına gelir. Yani Bensalem, kelime anlamıyla "Barışın Oğlu" veya "Yeni Kudüs" demektir.
***
Gemiciler adaya yanaşmak istediklerinde, diğer klasik ütopyaların aksine vahşi bir dirençle karşılaşmazlar. Aksine, son derece organize, temiz, dindar ve yardımsever bir halkla karşılaşırlar. Kendilerine hemen ilaç, yiyecek ve kalacak yer (Yabancılar Evi) sağlanır.
Bacon burada okuyucuya ilk mesajını verir: İdeal bir toplum, yabancıya korkuyla değil, kurumsallaşmış bir merhamet ve düzenle yaklaşır.
***
Adanın kalbinde olan bilim merkezine Süleyman Evi (Solomon's House) denir. Kitapta adanın eski krallarından Solamona’nın bu merkezi kurduğu ve buraya İsrail Kralı Hz.
Bu kitap bir felsefe tarihi gibi ama belli başlı filozofları sadece yazmış aslında. Bu nedenle muhtemelen Russell'ın eserini buna tercih ederdim 
Batı Felsefesi Tarihi Cilt 1 – ya da 
Ahmet Cevizci'nin 
Felsefe Tarihi ancak bunun daha kısa olması büyük bir avantaj. Platon, Aristoteles, Bacon, Spinoza, Voltaire, Kant, Schopenhauer, Spencer, Nietzsche gibi bir dizi "anahtar" filozofa ayrılmış ana bölümler ve Bergson, Croce, Russell, Santayana, James ve Dewey hakkında daha kısa bölümler var. Ayrıca Comte, Hegel, Locke, Rousseau ve Hume'dan da bahsediyor. Ana bölümlerin yaklaşık elli sayfası, listelediğim anahtar filozoflara ayrılmış. Bu ilginç çünkü genellikle "hayatlarıyla" başlıyor, sonra "fikirlerine" geçiyor ve eleştiriyle bitiyor – ancak bu eleştiriler genellikle oldukça övgü dolu. Kitapda çok fazla bilinmeyen filozoflar da yer almış. Santayana gibi, bir diğeri de Dewey aynı zamanda sanırım yazarın hocasıymış da. Okunabilir.
Batı Felsefesi Tarihi Cilt 1 – ya da Ahmet Cevizci'nin Felsefe Tarihi ancak bunun daha kısa olması büyük bir avantaj. Platon, Aristoteles, Bacon, Spinoza, Voltaire, Kant, Schopenhauer, Spencer, Nietzsche gibi bir dizi "anahtar" filozofa ayrılmış ana bölümler ve Bergson, Croce, Russell, Santayana, James ve Dewey hakkında daha kısa bölümler var. Ayrıca Comte, Hegel, Locke, Rousseau ve Hume'dan da bahsediyor. Ana bölümlerin yaklaşık elli sayfası, listelediğim anahtar filozoflara ayrılmış. Bu ilginç çünkü genellikle "hayatlarıyla" başlıyor, sonra "fikirlerine" geçiyor ve eleştiriyle bitiyor – ancak bu eleştiriler genellikle oldukça övgü dolu. Kitapda çok fazla bilinmeyen filozoflar da yer almış. Santayana gibi, bir diğeri de Dewey aynı zamanda sanırım yazarın hocasıymış da. Okunabilir.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Seçme Aforizmalar - Francis BaconAlıntı
Francis Bacon'ın eserlerinden toplanmış aforizmalardan oluşuyor. Derleme ve çeviri Cengiz Çevik tarafından yapılmış. Klasik filoloji ve Bacon için önemli başvuru kaynağı.
Ben ne biliyorum
İnsan önce kendini tanımaya çalışmalıdır; çünkü hayatın en uzun yolculuğu insanın kendi içine yaptığı yolculuktur.
Ben ne biliyorum acıyla savaşmak ölüm korkusundan sıyrılmakmı tek gerçek
Yazıldığı döneme göre inanılmaz derecede ileri görüşlü bir kitap ancak karakterler ve olay örgüsü biraz zayıf kalmış. Bir roman olarak değil de, "17. yüzyıldan geleceğe yazılmış bir düşünce deneyi" olarak okunduğunda çok daha etkileyici oluyor.
Bacon hakkında bir iki bilgi ile geçiştirilemeyecek kadar uzun nitelikte bir inceleme yazmayı daha sonraki bir vakite ayırdım. Bacon ‘un hedefi ortalama insan değildir , bizlere bilgeliğin yolunu açmak ve hayatı bilgece yaşamanın anahtarlarını vermek istemektedir. Erdem hedeftir ve İngiliz mantığının o milimetrik ölçümleriyle bize hayatı anlatır , hayat ölçümlerle yaşanmaz der gibisinizdir fakat bunu mantığa oturtarak yapar ve şahsen benim Kabul etmek dışında pek bir şansım kalmaz gibidir. Erdemin beyaz ve temiz yollarını öğütler. Tarihten verdiği örneklere pekiştirdiği olaylar kendisine bizi hayran bırakır. Ve de mitolojiden verdiği örnekler tabi. Sadece iyilik yapmakta aşırılık yoktur der ve kendine hayran bırakır . Doğru yolları bizlere açar , dolambaçsız söyler ve böylece bizlere biraz sorumluluk yükler. Bencillik üzerine yazdıkları şeyler hayat dersi almak bakımından çok önemlidir : Bencilliğin sonunun iyi olmadığını anlatır her türlü kötü tutku gibi. Bencil olan insan yumurtasını pişirmek için komşusunun evini yakar sözü nü ezberletir bizlere.Aşk hakkında söyledikleri çoğuna ruhsuz gelse de mantığı yerindedir .Aşık olan insan bilgelikten ve servetten vazgeçer der , kendisine katılıyorum ve sağlam bir yüreğe bile sızabileceği konusunda bizi uyarır. Doğruluk ve dürüst davranış insan doğasının onurudur diyerek hayranlık uyandırır. Aklın yolu birdir . Tanrı üzerine söyledikleri de ayrıca çok anlamlı ve değerlidir. Tanrı ‘ya inancımı pekişitirir cinsten söylediklerinden biri de şudur : Az felsefe bizi tanrıtanımazlığa götürür fakat derin felsefe bizi Tanrı’ya ulaştırır. Kitapta Epikür’e ait bir sözü de burda not etmek istiyorum : Her birimiz bir diğerimiz için yeterince büyük bir tiyatoyuz sözü. Ezopun horozuna mücevher verme ona arpa daneleri daha iyi gelecektir ve
