İnce Memed
Yaşar Kemal'in İnce Memed serisi yalnızca bir eşkıyalık hikâyesi değil, Çukurova'nın insanını, kültürünü ve yaşam biçimini bütün yönleriyle anlatan büyük bir halk destanıdır. Eser boyunca insanların hainliği, açgözlülüğü, zulmü ve çaresizliği kadar merhameti, dayanışması ve umudu da güçlü bir şekilde işlenir.
Serinin en dikkat çekici yönlerinden biri Çukurova'nın olağanüstü canlılıkla betimlenmesidir. Yaşar Kemal sürekli doğayı, insanları ve yaşamı anlatmasına rağmen okuru tekrar hissine düşürmez. Çukurova adeta romanın bir mekânı olmaktan çıkar, yaşayan bir karaktere dönüşür. Bu yönüyle eser yalnızca insanların değil, bir coğrafyanın da hikâyesini anlatır.
Romanda iyilik ve kötülük keskin çizgilerle değil, farklı insan tipleri üzerinden gösterilir. Süleyman Ağa ve Osman Ağa gibi yiğit karakterlerin yanında Ali Safa, Abdi Ağa ve Hamza gibi zalim kişiler de yer alır. Böylece dönemin toplumsal yapısı ve insan ilişkileri bütün gerçekliğiyle ortaya konur. Yaşar Kemal, insanı yalnızca iyi ya da kötü olarak göstermemiş, onu bütün çelişkileriyle anlatmıştır.
Eserde dikkat çeken bir başka unsur, insanların yaşanan olayları zamanla nasıl büyütüp efsaneleştirdiğinin gösterilmesidir. Karakterlerin hayatında hemen her olay bir türküye, ağıda ya da destana dönüşür. Abartılar, övgüler ve yermeler halkın hafızasında yeni hikâyeler yaratır. Bu durum, sözlü kültürün toplum üzerindeki etkisini ve destanların nasıl oluştuğunu anlamak açısından önemlidir.
İnce Memed'i efsaneleştiren şey yalnızca onun cesareti değildir. Onu "İnce Memed" yapan, çevresindeki insanların desteği, merhameti ve dayanışmasıdır. Eserde sıkça hissedildiği gibi, tek başına taştan duvar olmaz. Memed'in yanında duran insanlar, ona yardım edenler ve onu koruyanlar bu destanın oluşmasında en az kendisi kadar etkilidir.
Yine çpk beğendiğim bir yazardan okudugum cok ıyi bır rom com kitabıydı. Bir puanı kızın gerçekleri görmemek için kendine ürettiği bahaneler in kırdım. Onun dışında gerçekten çok güzeldi. Kesinlikle okuyun gerçek hayattan gerçek olaylarla donanmış kitap şahaneydi.
Alegorik eserlere hep hayranlık duymuşumdur ama bu kitap bambaşka Hüsnü Aşktan beridir okuduğum en güzel kitap olabilir. Hikayesi basit simurga ulaşmak isteyen bir grup kuş Hüdhüd liderliğinde yola çıkmak isterler ama daha yolun başında hatta yola çıkmadan yolun zorluğuna meşgalesine katlanmak istemeyen kuşlar bahaneler bulmaya başlar gelmek istemezler. Kuş tasavvufta hatta halk edebiyatında bile ruhu temsil ediyor can kafeste durmaz uçar dünya bir han konan göçer... misali ruh edebiyatta kuşa benzetilir ki kitapta bahsi geçen kuşlar da aslında insanların ruhlarını temsil ediyor . Bülbül dünyevi aşka bağlanmış ruh , papağan tutsaklığı kabullenen ruh , Tavus Allahı değil cenneti mükafatı arzulayan ruh , keklik altın mücevher düşkünü ruh, hüma şanslı ve kibirli ruh, saka aciz ruh.... gibi . Aslında kuşlar dünyaya gelmiş ama geliş amacından uzaklaşmış ruhları temsil ediyor...
Sonra yola çıkmayı göze alan kuşlarla Hüdhüd yola çıkar ama bu yol zor bir yoldur 7 zorlayıcı vadiyi geçmeleri gerekir ki bu vadiler
1) Talep vadisi
2) Aşk vadisi
3) Marifet vadisi
4) istiğna vadisi
5) Tevhid vadisi
6) Hayret vadisi
7) Fakr ve Fena vadisidir .
Bu vadiler bol bol güzel hisseler alabileceğiniz kıssalarla anlatılıyor . Anlatım harika ötesi
neyse derken yola devam eden 30 kuş vadileri geçiyor ve Simurga ulaşıyorlar ama o da ne kendilerinden başka bir şey yok
(Si murg aynı zamanda 30 kuş demekmiş/ F. Attar burda söz oyunu yapmış Nefsini bilen Rabbini bilir misali )
Tam bir tasavvuf klasiği mutlaka okuyun
Yüzyıllar boyunca “tembelliği” ile bilinen Oblomov karakteri yalnızca uyuşuk bir insan
tiplemesi değil, aynı zamanda toplumsal ataleti temsil eden bir semboldür. Yazar, dönemin
kapitalist düzene uyum sağlayamayan, pasifleşmiş ve yabancılaşmış insanını eleştirmek için
böyle bir karakter oluşturmuştur. Bu bağlamda Oblomov detaylı olarak incelendiğinde, onun
eylemsizliği basit bir “tembellik” olmaktan ziyade bir düşünce yapısı ve yaşayış biçimi olarak
nitelendirilebilir. Oblomov, daha eserin en başında okuyucuyu yatakta karşılar; başında iki
önemli problem olmasına karşın bu problemleri çözmek için harekete geçemez. Eylemleri
yalnızca zihninde kalır. Oblomov’un problemler karşısındaki bu pasifliği, onun çocukluk
yıllarına dayanır. Oblomovka’da geçen çocukluk yılları; uşaklar ve bakıcılar arasında, “el bebek
gül bebek” bir şekilde geçmiştir. En küçük sorumlulukları bile başkaları tarafından yerine
getirilerek büyütülmüştür. Kendi ayakkabı bağcığını bile bağlamadan büyüyen bu çocuk,
yetişkinlik yıllarında da karşısına çıkan her sorunda yalnızca düşünmekle kalmakta, harekete
geçememektedir.
Oblomov sıkıntıları üzerine düşünürken dairesine gidip gelen arkadaşları vardır. Bu
arkadaşlarının kimi derdini, kimi ise sevincini ve heyecanını Oblomov’a aktarır; ancak sıra
onun kendi sorunlarını paylaşmasına ve fikir almasına geldiğinde, dostlarının ilgisinin azaldığı,
onu tam anlamıyla dinlemeden ortamdan ayrıldıkları görülür. Bu durum, yalnızca bireysel bir
ilgisizlikten ziyade dönemin toplumsal yapısına dair önemli bir eleştiri sunar. Yazar burada
ilişkilerin ne kadar yüzeyselleştiğini, empatiden yoksun olduğunu okuyucuya sunar. Herkes
kendi derdinin peşindedir; ancak kimse diğer insanların duygularına kulak vermemektedir.
Eserde toplumsal eleştiri, Oblomov ile Ştolts’un temsil
Bu kitap bir çocuk kitabı değil
Son zamanlarda okullarda sıkça karşımıza çıkan ve ne yazık ki yakın zamanda bir tanıdığımızın ilkokula giden oğlunun da maruz kaldığını üzülerek öğrendiğim bir sorun var: Akran zorbalığı. Erken çocukluk döneminde yaşanan bu tarz olumsuz deneyimlerin, çocukların ruh dünyasında ömür boyu taşıyacakları derin yara izleri bırakabileceğini çok iyi biliyorum. Ben de bir anne olarak, biraz daha bilgilenmek, en azından olası sorunlar karşısında ne gibi çözüm yolları üretebileceğime dair fikir edinmek amacıyla Rıfat Batur’un Zorbalık kitabını elime aldım. Ancak okuma deneyimimin sonunda söyleyebileceğim ilk ve en net şey şu ki: Bu kitap kesinlikle bir çocuk kitabı değil.
Bir çocuk kitabından beklenen en temel şey, işlediği temada çocuğun dünyasına yapıcı bir katkı sunması, empatiyi geliştirmesi ve kriz anlarında doğru çıkış yollarını göstermesidir. Ne var ki bu eser, zorbalıkla mücadele noktasında çocuklara koruyucu bir fikir vermek bir yana; adeta "nasıl zorba olunur ve bu durumdan nasıl sıyrılınır?" sorusunun el kitabı gibi tasarlanmış. Kitabın ana karakteri olan zorba Okan, yaptığı her zorbalıkta kendisine bir şekilde çıkış yolu buluyor, arkasına sığınacağı bahaneler üretiyor ve her seferinde bir şekilde paçasını kurtarmayı başarıyor. Metin, zorbalığın yanlışlığına odaklanmaktan ziyade, Okan'ın bu sistemi nasıl başarıyla yürüttüğünü anlatıyor.
Kitabın finalinde, diğer çocukların bir araya gelip birlik olarak Okan’ın zorbalığına "dur" demesi, o ana kadar inşa edilen yanlış mesajların yanında ne yazık ki çok cılız kalıyor ve hiçbir anlam ifade etmiyor. Hele ki ilkokul çağındaki çocukları hedefleyen bir kurguda, ana karakterin hoşlandığı kız olan Ezgi’den " bir öpücük beklediğini" söylemesi, benim için bardağı taşıran son damla oldu. Çocuk dünyasının masumiyetinden uzak bir
Bir Çürüme AnatomisiEdebiyat
Yazarla tanışmam bu kitapla oldu ve son olmayacak diye düşünüyorum. Açıkça söylemek gerekirse beğendim mi beğenmedim mi tam olarak adını koyamıyorum. Kitabı bitirdiğimde içimde tuhaf bir huzursuzluk kaldı. Mahfuz, 1930’ların Kahire’sini anlatıyor gibi görünse de aslında zamansız ve mekansız bir insanlık trajedisini önümüze koymuş. Her şey o kadar çiğ, o kadar gerçek ve net ki, tam da bu yüzden insanın canını yakıyor.
Kitabın merkezindeki Mahcub Abdüldaim, kolay kolay sevilebilecek bir karakter değil. Hatta dürüst olmak gerekirse, yer yer nefret ediyorsunuz ondan. Ama bir yandan da onu o kadar iyi anlıyorsunuz ki, bu durum kendinizden de ürkmenize yol açıyor. Taşradan Kahire’ye gelmiş, sefaletin dibini görmüş, açlıkla ve çaresizlikle boğuşan bir genç. Etrafına bakıyor; ahlaktan, dürüstlükten bahseden herkesin aslında bir şekilde gemisini yürüttüğünü, sistemin tamamen ikiyüzlülük üzerine kurulduğunu görüyor. İşte tam bu kırılma noktasında "Madem oyunun kuralları bu, ben de kirli oynayacağım" diyor.
Kitabı okurken, zihnimde sürekli olarak Dostoyevski’nin Yeraltı Adamı canlandı. Bana göre bu romanı incelerken üzerinde durulması gereken en can alıcı noktalardan biri, Mahcub ile Yeraltı Adamı arasındaki o sarsıcı benzerlik. Bu iki karakteri yan yana koyduğumuzda, ikisinin de aslında aynı karanlık kuyudan beslendiğini görüyoruz. Her iki kitabı da okumuş olanlar ne demek istediğimi çok daha iyi anlayacaktır. İkisi de acımasız derecede dürüst bir bilince sahip. Dünyanın, toplumun ve insanların ikiyüzlülüğünü, sahteliğini çıplak gözle görebiliyorlar ve bundan tiksiniyorlar. Topluma ait olamama, dışlanmışlık ve bunun getirdiği o yoğun aşağılık kompleksi, her ikisinde de zamanla devasa bir ego ve kibir patlamasına dönüşüyor. "Siz hepiniz sahtesiniz, öyleyse ben sizden daha