Bazı kitaplar vardır, okuyup bitirdiğinizde kapağını kapatamazsınız çünkü içindeki o devasa acı dışarı taşmıştır. Wolfgang Borchert’in "Kapıların Dışında" tam olarak böyle bir eser. Kitaba geçmeden önce, bu kelimeleri kağıda döken o yorgun kalbe, yani yazarımıza bir göz atmak lazım diye düşünüyorum.
Açıkçası Borchert’in hayatı, eserinden daha az trajik değil. İkinci Dünya Savaşı’nın en sert dönemlerinde cepheye sürülen, orada hem fiziksel hem de ruhsal ağır yaralar alan genç bir adam. Nazi rejimine muhalif olduğu için hapislerde çürümüş, zulüm görmüş, en nihayetinde karaciğer hastalığına yakalanmış, henüz 26 yaşındayken hayata veda etmiş ve yıkım edebiyatı denince akla gelebilecek ilk yazarlardan biri Borchert.
Acı olan şu ki; bu muazzam oyunun prömiyerinden sadece bir gün önce hayata veda ediyor. Kendi feryadının yankısını duyamadan gidiyor aslında. İşte bu yüzden kitaptaki her cümle, öleceğini bilen bir adamın dürüstlüğünü ve öfkesini taşıyor adeta.
Kitap, savaşın bitip "her şeyin düzeldiği" söylenen o döneme bir başkaldırı niteliğinde. Kahramanımız Beckmann, Rusya cephesinden dönen, ayağı aksak, gözünde garip bir gaz maskesi gözlüğüyle hayata tutunmaya çalışan bir asker. Ama döndüğünde ne evini, ne karısını, ne de bıraktığı toplumu yerinde bulabiliyor. Beckmann için her kapı yüzüne kapanıyor. Toplum onu "hatırlamak istemediği bir geçmiş" olarak görüyor. Kimse sorumluluk almak istemiyor. Borchert burada muazzam bir soru soruyor: Savaşı başlatanlar sıcak yataklarında uyurken, gencecik yaşta ruhları çalınan bu adamlara kim hesap verecek?
Bu eser sadece "savaş kötüdür" diyen bir kitap değil; savaşın bireyin ruhunda bıraktığı o onarılamaz hasarın anatomisi niteliğinde. Beckmann aslında Tanrı’ya, generallere, kadere ve her şeyden önemlisi vicdanını
Kapıların Dışında - Wolfgang Borchert
8/10
Kapıların Dışında, savaştan dönen Beckmann’ın hikâyesini anlatır. Ölülerin diyarından tesadüfen geri dönebilenlerden biridir o. Fakat ne eşi ne evi ne de ülkesi bıraktığı gibidir. Şimdi her yer enkaz, herkes kaypaktır ve Beckmann nihilist bir tavırla ölümü arzular.
İkinci Dünya Savaşı’nın toplumda yarattığı yıkıcı etkileri ele alan “yıkıntı edebiyatı”nın, HeInrIch Böll’le beraber en önemli temsilcilerinden biri olan Wolfgang Borchert, nasyonal sosyalizmin ahlaki ve fiziksel kurbanlarından biridir. Büyük yankı uyandıran Kapıların Dışında, yazarın tek oyunudur ve ölümünden bir gün sonra sahnelenmiştir.
Reklam
William Shakespeare eserleri dışında okuduğum en iyi tiyatro eseridir. Muazzam!
Wolfgang Borchert'in kendi hayatından izler taşıyan, okurken hüzünlendiren ama antimilitarist düşünceyi yeniden hatırlatan felsefi, psikolojik ve sosyolojik düşünceler barındıran tiyatro eseri. Borchert, bu tiyatro oyununu toplam sekiz günde tamamlamış ki bu durum sağlığını da oldukça kötü etkilemiş bilindiği üzere. Kitaba dair yorumların genelinde savaşın kötülüğünü anlatan bir kitap olarak gösterildiğini fark ettim. Oysaki bence yazarın derdi salt savaşla veya savaşmakla ilgili değil. Hatta bir amaç uğruna savaşa karşı olduğunu da görmüyoruz kitap boyunca. Peki tepki neye karşı öyleyse?
tepki, binlerce ve hatta milyonlarca insan savaş alanlarında ülkenin geleceği uğruna savaşa gönderilmişken ordunun üst kademelerinde bulunanların lükslerinin ve rahatlarının her daim devam ediyor olmasına. yanındaki on bir askerin kendi emriyle savaşırken ölmesinin sorumluluğu nedeniyle uyuyamayan asker Beckmann'ın aksine binlerce askerin kanı elinde olan binbaşı gibi üst düzey askerlerin kendi askerlerinin ölümüne dair sorumluluk duymamalarına.
Tepki, yıllarca savaş meydanlarında savaşan askerlerin eve döndüklerinde değerli bir vatan evladı olarak ihtiyaçlarının karşılanmıyor olmasına. Kitaptaki asker Beckmann'ın gaz maskesi takmaya uygun ve düşmanla savaşırken kullanılan gözlüğün yerine yenisinin verilmemesi sonucu adeta komik bir soytarı gibi görülmesi buna güzel bir örnek. Aynı zamanda düşmanın sadece dışarıda kalmayıp eve döndüğünde de savaşmaya devam edilen kendi ülke şartları olduğunun da altı çizilmekte. Asker Beckmann ve diğer dönüş yapmış askerlerin açlıkla, yersizlikle, maddi ve manevi kayıplarıyla da savaşları devam etmekte.
Tepki, rehabilitasyon sürecinin yok sayılmasına! Neden? Eve dönen
9/10
Beğendi
·2026 13. kitabı
Kapıların Dışında’yı bitirince, ertelediğim her günün aslında büyük bir kayıp olduğunu gördüm. Wolfgang Borchert’in tek tiyatro oyunu, savaş sonrası bir askerin eve dönüşünü ve aslında hiçbir yere dönemeyişini anlatıyor.
Beckmann, cepheden sağ çıkmıştır ama ailesini ve evini kaybetmiş; toplumun gözünde ise artık bir yük haline gelmiştir. Kapıların Dışında, Beckmann’ın kayıplarının ötesinde, toplumun ona kapattığı kapıların hikâyesidir.
Eser, savaşın yalnızca bedenleri değil, ruhları da yok ettiğini gösterir. Beckmann’ın "Tanrı”, “Ölüm” ve “Öteki Adam” gibi sembolik figürlerin yanı sıra toplumla yüzleşmesi, bireyin çaresizliğini ve dışlanmışlığını çarpıcı biçimde ele alır.
Borchert’in dili yalın ama keskindir. Bu yalınlık savaşın çıplak gerçeğini ve bireyin yalnızlığını daha görünür kılar.
Türkiye’de ilk kez Behçet Necatigil tarafından çevrilen eser, başlangıçta fazla ilgi görmese de sahneye konulduğunda gücünü ortaya koymuş. Bu nedenle “anti-militarist” bir manifesto olarak kabul edilmiştir. Kısacık ama sarsıcı bu metin, savaşın galibinin olmadığını hatırlatır.
Bu sarsıcı eseri herkese tavsiye ederim. Beckmann’ın yalnızlığına tanıklığım, canım Meltem’in #canlandıranokumalar eşliğinde daha derin ve unutulmaz bir deneyime dönüştü.
Wolfgang Borchert 
Kapıların Dışında
Wolfgang Borchert Kapıların Dışında
Beklentim çok yüksekmiş, okuması biraz zor. Sürekli aynı kelimeleri okuyup duruyoruz kaç kere Beckmann, uyan, Allah Baba, binbaşım okudum bilmiyorum. Bu kelime tekrarları biraz sıkıcı olmuş. Yıkıntı edebiyatı sevenler okuyabilir ama sonu da çok havada kalarak bitmiş. Beckmann’a ne oldu tam anlayamıyoruz.
Bu kitabı okurken fark ettiğim şey şuydu: Yürümenin Felsefesi, yürümeyi bir egzersiz, bir spor ya da verimlilik amaçlı bir faaliyet olarak ele almıyor; insanın kendisiyle temas kurabildiği nadir hallerden biri olarak görüyor. Hıza, performans baskına ve sürekli “bir şey olma” zorunluluğuna karşı yavaş ve kendi halinde bir direniş gibi.
Gros’a göre yürümek, düşüncenin en doğal ritmi. Yürürken insan yalnızca yol almıyor çünkü; zihni sadeleşiyor, zaman genişliyor ve varoluşuna biraz daha yaklaşıyor. Hatta Nietzsche’den Rousseau’ya kadar uzanan örnekler ile o çok büyük düşüncelerin çoğunun masa başında değil, yolda doğduğunu anlatıyor bize.
Kendine alan açmak, kendi özünle temas etmek ve hayatı biraz olsun ağırdan almak isteyenler için güçlü bir tutanak yürümek.
Yürüyelim ve tüm güzel kapılar açılsın önümüze.
Sevgilerimle.
Reklam
Reklam