ZETA: İnsan En Son Neyi Kaybetmeye Razı Olur?Bilim-Kurgu
Kerim Gedik, ZETA: Yeni Dünyanın Özgürlük Çağı adlı eseriyle okuru sadece fütüristik bir maceraya davet etmekle kalmayıp aynı zamanda modern insanın en kadim çıkmazlarını masaya yatıran çarpıcı bir felsefi sorgulamanın içine çekiyor. 23. yüzyılın o karanlık ve distopik atmosferinde geçen roman insan ömrünün kırk yılla sınırlandırıldığı, her şeyin yedi büyük şirketin kontrolünde şekillendiği ürkütücü bir düzen inşa ediyor. Yazarın felsefi bir olgunlukla kurguladığı bu evrende; yeni bir hayatın doğuşunun bir annenin ömründen silinen on yılla ödenmesi veya ölümsüzlük vaadinin yalnızca seçilmiş azınlığa sunulması gibi detaylar, gücü elinde tutan sistemlerin insan ruhunu nasıl metalaştırabileceğini sarsıcı bir dille gözler önüne seriyor.
Romanın merkezinde yer alan sıradan bir çalışan olan Mert’in hikâyesi aslında sistemin kusursuz işleyen çarkları arasında kaybolmayı reddeden insanın kendi özünü arayış yolculuğudur. Yazar, Mert’in düzene karşı gelişen bu sessiz ama derinden direnişini işlerken özgürlük kavramının sınırlarını yeniden çiziyor. Kitap boyunca fısıldanan "İnsan, görmediği şeyi sorgulamaz; sorgulamadığı şeyi ise özgürlük sanır" felsefesi okura içinde yaşadığı dünyayı ve kendi algı kalıplarını sorgulatacak cinsten bir güce sahip. Aynı zamanda eserde fütüristik bilimkurgu ögeleri yerel detaylarla o kadar estetik ve pürüzsüz bir biçimde harmanlamış ki kurulan bu distopik dünya okura uzak bir gelecekten ziyade, her an kapımızı çalabilecek tanıdık bir tehdit gibi hissettiriyor.
Eserin edebi başarısı, başından itibaren sürekli tırmanan temposunu, okurun zihninde derin izler bırakacak çarpıcı ve sarsıcı bir finalle taçlandırmasında yatıyor. "İnsan en son neyi kaybetmeye razı olur?" sorusunun gölgesinde ilerleyen bu yolculuk, son sayfaya gelindiğinde insan kalmanın ve
Okuyan kadinlar kulubu nün #heraybiryayinevi etkinliğinde seçtiği @canyayinlari dan #oniki ile geldim bu akşam. @okumacemberiolusturalim etkinliğimizin de üçüncü kitabı aynı zamanda.
On iki, Danilov Beşlemesi'nin ilk kitabı. 1812 sonbaharında Rusya'nın Fransa ile girdiği müthiş savaşı anlatıyor. Teslim olan Rus şehirlerini, savaşın izlerini, bir kentin nasıl yenildiğini, savaştan kaçmak zorunda kalanları... Savaşla ilgili aklınıza gelebilecek bütün çirkin yüzleri seriyor gözler önüne. Bu kadarla da kalmıyor üstelik! Bir grup üst rütbeli Rus asker, son çare olarak efsane olan on iki savaşçıyı davet ediyor Rusya'nın kalbini korumak için. Opriçniki adı verilen bu savaşçılar, savaşın da insanlığında yönünü değiştiriyorlar... Çünkü onların acıma duygusu yok! Çünkü onlar merhametten yoksun! Çünkü onlar öldürmekten zevk alıyorlar! Çünkü on ikisi koca bir orduya bedel! Onlar Vurdalak! Tanıdık gelmedi mi? Bildiğiniz vampir canım :) Ama okumaya alışık olduğumuz türden ergen vampirler değil, en vahşi halleriyle karşımızdalar burada.
Efsanelere dayanan kurgu çok güzel işlenmiş. Ritmini hiç düşürmeden ilerledi son sayfaya kadar. Hakkını verdi diyebilirim. Yaratıkları ön plana çıkarıp savaşı es geçmemesini ayrıca çok sevdim. Her yönüyle ele alınmış olması merakla, korkuyla okumamı sağladı. Savaşla gelenler bir yana, savaşın ardından kalanlar daha çok ürpertti. Anlatılan yol manzaralarını kendi gözlerimle görmüş gibi oldum. Son sayfalarda ki mücadele cabası. Bu tür okumayı seviyorsanız okuyunuz efendim ...
"Üstünlüğümüzün nedeni sahip olduğumuz bir şey değil, bizde eksik olan bir şey. Bizim vicdanımız yok!"
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Hikâye, İstanbul’un boğucu ortamından uzaklaşıp, üniversite eğitimi için Anadolu’nun sakin bir şehrine yerleşen Orkun’un etrafında dönüyor. Tek başına bir eve çıkan Orkun, çok geçmeden rüya ile gerçekliğin birbirine girdiği esrarengiz olaylar yaşamaya başlar. Bu süreçte hayatına iki önemli figür girer: Eğlenceli, her konuda bilgi sahibi, gizemli ama bir o kadar da yapmacıklıktan uzak ve samimi üslubuyla öne çıkan Faysal Ergişi ve Orkun'un önceki aşkının ihanetiyle tuz buz olmuş ve toparlamaya çalıştığı kalbini kaptıracağı Tomris. Orkun’un rüya ve gerçeklik algılarının birbirine karışmasına neden olan sanrılar, tanıdıklar ve tevafuklar Faysal ve Tomris’inkilerle de bir şekilde kesişmektedir.
Olayların merkezinde Kaşgarlı Mahmud’un yüzyıllardır kayıp olan eseri bulunmakta. Karakterlerimiz kendilerini bu kayıp kitabın ve onun getirdiği gizemlerin peşinde, adeta bir "bulma ve arama" serüveninde buluyorlar. Öyle ki hikâyenin bir aşk serüvenine dönüşmesini değil, kayıp kitabı arama odağında devam etmesini tercih eden yazar, okuru üzen, Orkun’u adeta yıkan bir izlek kurgulamış; Kılavuzun Pusulası’nın çizdiği rota bazı tasarruflara izin vermiyor adeta. Soyut bir bakış açısıyla şunu ifade etmek de mümkün; sevilen birini geri dönüşü olmayan bir şekilde kaybetmek metaforik olarak ulaşılamayan bir hakikati veya geç kalınmış bir sevgiyi, de temsil ediyor olabilir. Final kısmında karakterlerden birinin hapse girmesini de aynı bakış açısıyla; kişinin neden hapse girdiğinden çok bir bedel ödeme süreci olarak görmek mümkün.
Kitapta en özgün bulduğum husus, kapak sayfasındaki araç plakasının (60 TO 34) arayışın devam ettiği Anadolu şehrine vurgu yapması ve metaforik bir zorlamayla GO TO 34 olarak okunabilecek plakanın, arayışın aslında olayların başlangıç noktasına yani özüne
Şeytan Değil, Korkaklık
Usta ve Margarita'yı bitirdiğimde aklımda şeytan kalmadı.
Bu biraz garip gelebilir. Sonuçta romanın en unutulmaz karakterlerinden biri Woland. Yıllardır hakkında yazılan incelemelerin büyük kısmı da onun etrafında dönüyor. Şeytan Moskova'ya gelir, ortalık karışır, insanlar maskelerini düşürür, sistem alaya alınır...
Ama kitabı kapattığımda zihnimde kalan kişi Woland değil, Pontius Pilatus oldu. Çünkü Bulgakov'un asıl meselesinin kötülük değil, korkaklık olduğunu düşünmeye başladım.
Pilatus gerçeği görüyor. Yeshua'nın suçlu olmadığını biliyor. Onunla konuşurken karşısındaki insanın tehlikeli değil, hatta son derece masum biri olduğunu anlıyor. Ama doğruyu görmek başka, onun yanında durmak başka. Pilatus'un trajedisi de burada başlıyor.
Bu yüzden romanı okurken aklıma sık sık şu düşünce geldi: Hayatı çoğu zaman kötü insanlar değil, korkak insanlar şekillendiriyor.
Ve Bulgakov bunu yazdığı dönemi düşündüğümüzde daha da anlamlı hale geliyor.
Romanın Stalin döneminin gölgesinde yazıldığını bilmek önemli. Ancak Usta ve Margarita'nın gücü doğrudan Stalin'i anlatmasından gelmiyor. Tam tersine, onu hiç anlatmamasından geliyor. Bulgakov bir diktatörü değil, diktatörlüklerin yaşayabilmesini sağlayan insan zaaflarını anlatıyor.
* Korku.
* Konfor.
* Sessizlik.
* Bedel ödemek istememek.
Bunlar yalnızca Sovyetler Birliği'ne ait meseleler değil.
Bu yüzden roman bugün hâlâ canlı. Çünkü insan değişen rejimlerden daha yavaş değişiyor. Romanın fantastik tarafı da burada işlev kazanıyor.
Woland ve ekibi Moskova'ya geldiğinde insanları bozmazlar. Zaten bozulmuş olanı görünür kılarlar.
* Açgözlüler daha açgözlü olur.
* Kibirliler daha kibirli.
* Sahtekârlar daha sahtekâr.
Bu yüzden romanın ironik tarafı şudur: Şeytanın dolaştığı bir şehirde en rahatsız edici varlık şeytanEdebiyat
Usta ve Margarita'yı bitirdiğimde aklımda şeytan kalmadı.
Bu biraz garip gelebilir. Sonuçta romanın en unutulmaz karakterlerinden biri Woland. Yıllardır hakkında yazılan incelemelerin büyük kısmı da onun etrafında dönüyor. Şeytan Moskova'ya gelir, ortalık karışır, insanlar maskelerini düşürür, sistem alaya alınır...
Ama kitabı kapattığımda zihnimde kalan kişi Woland değil, Pontius Pilatus oldu. Çünkü Bulgakov'un asıl meselesinin kötülük değil, korkaklık olduğunu düşünmeye başladım.
Pilatus gerçeği görüyor. Yeshua'nın suçlu olmadığını biliyor. Onunla konuşurken karşısındaki insanın tehlikeli değil, hatta son derece masum biri olduğunu anlıyor. Ama doğruyu görmek başka, onun yanında durmak başka. Pilatus'un trajedisi de burada başlıyor.
Bu yüzden romanı okurken aklıma sık sık şu düşünce geldi: Hayatı çoğu zaman kötü insanlar değil, korkak insanlar şekillendiriyor.
Ve Bulgakov bunu yazdığı dönemi düşündüğümüzde daha da anlamlı hale geliyor.
Romanın Stalin döneminin gölgesinde yazıldığını bilmek önemli. Ancak Usta ve Margarita'nın gücü doğrudan Stalin'i anlatmasından gelmiyor. Tam tersine, onu hiç anlatmamasından geliyor. Bulgakov bir diktatörü değil, diktatörlüklerin yaşayabilmesini sağlayan insan zaaflarını anlatıyor.
* Korku.
* Konfor.
* Sessizlik.
* Bedel ödemek istememek.
Bunlar yalnızca Sovyetler Birliği'ne ait meseleler değil.
Bu yüzden roman bugün hâlâ canlı. Çünkü insan değişen rejimlerden daha yavaş değişiyor. Romanın fantastik tarafı da burada işlev kazanıyor.
Woland ve ekibi Moskova'ya geldiğinde insanları bozmazlar. Zaten bozulmuş olanı görünür kılarlar.
* Açgözlüler daha açgözlü olur.
* Kibirliler daha kibirli.
* Sahtekârlar daha sahtekâr.
Bu yüzden romanın ironik tarafı şudur: Şeytanın dolaştığı bir şehirde en rahatsız edici varlık şeytan
Her kitap bir öncekinden daha iyi oluyor. Kitap sonu yine merakta bıraktı ama en azından yarım değildi. Ve son kısımda Tory yine insanı yoruyor. Sonuç olarak Darius da Orion da isteyerek yapmadı ona bedel ödeteceğim üzgün olmak ne demek göstereceğim falan demek de şov yani.
Birinin incelmesinde Tory ve onun ilişkileri için çok yorucu demişti ona çok katılmak. Lütfen acilen Darius ile olur musunuz prenses hazretleri.
Benim hala favori ikizim Darcy tabii ki de. Ona bayılmak bu kitap boyunca saçını boyamasını bekledim şükür ki boyadı. Ona ve Orion'a bayılıyorum ya. İlişkileri de çok güzel bireysel olarak da çok iyi karakterler. Salak zorbalara katlanamıyorum. Onlar bana seri de ilaç gibi geliyor. Ve nolur dördüncü kitap çabuk gelsinnn ben iki ay nasıl bekleyeceğim.
Ay birde zümrelerinin ortaya çıkması. Ben de ejderha olacaklarına çok inanmıştım oysaki. Neyseee.
Tek kelimeyle: Sürükleyici1000Kitap
Imkansızın şarkısı her dinlediğinde bedel ödetir. Çok akıcı ve ustaca yazılmış bir kitap. Hayatındaki hayaletlere ümitler bağlayıp takılıp kalanlar kaçırdıkları gerçek canlı hayat içinde sürüklenip yitip gidiyor. Hepimize çarpıcı mesajlar var kitapta, elimizdeki fırsatları kaçırmadan uyandırıyor. Olmayacak hayalleri bırakıp yanımızda olanın kıymetini görmek.