Temel Bilgiler
Tür: Fantastik-realist öykü (grotesk, şeytani unsurlar ve toplumsal eleştiri karışımı)
Yayın yılı: İlk versiyon 1835 (Arabeski derlemesinde), revize edilmiş hali 1842
Sayfa sayısı: Türkçe baskılarda genellikle 80–120 sayfa arası (tek öykü olduğu için)
Temalar: Sanatın doğası, para ve şöhretin sanatçı ruhunu yok etmesi, şeytani güçlerin (açgözlülük, hırs) etkisi, gerçek sanat ile ticari sanat arasındaki çatışma, Tanrı'ya karşı gelen yaratıcılık tehlikesi.
Gogol burada hem Petersburg'un soğuk, maddiyatçı atmosferini eleştiriyor hem de romantik bir sanat anlayışıyla "gerçek sanat"ın ilahi bir görev olduğunu savunuyor.
Öykü iki kısma ayrılır:
Birinci kısım → Yoksul ama yetenekli genç ressam Çartkov'un (Chartkov) hikâyesi.
Bir antikacı dükkânında çok canlı, rahatsız edici bakışlı bir yaşlı adam portresi bulur. Bu portreyi ucuza alır ve eve getirir. Portredeki gözler sanki canlı gibi bakar ve tuhaf olaylar başlar. Çartkov birdenbire zengin olur, şöhret kazanır ama bu zenginlik gerçek sanat yeteneğini yavaş yavaş yok eder. Ticari, yalakalık içeren portreler yapmaya başlar ve sonunda trajik bir sona ulaşır.
İkinci kısım → Portrenin asıl hikâyesi (flashback tarzı).
Portreyi kimin, neden yaptığını ve içindeki kötücül ruhun (şeytani bir tefecinin ruhu) nereden geldiğini anlatır. Burada sanatın tehlikeli gücü, şeytanla anlaşma motifi ve "gerçek sanatçının" Tanrı'ya bağlı kalması gerektiği vurgulanır.
Sonuçta Gogol şunu sorar:
Sanat para için mi yapılır, yoksa ilahi bir görev midir? Para ve şöhret sanatçıyı nasıl bozar?
Aşk soslu çürüyen çarlık Rusya’sıEdebiyat
Daha önce hem Palto’sundaki kalem memuru Akaki Akakiyeviç hem de Portre’sindeki ressam Çartkov ile aklıma kazınan Gogol’ün Mayıs Gecesi adlı bu öykümeni de oldukça başarılı bir eser. Hatta Mayıs Gecesi, yer yer bahsi geçen iki meşhur eserinin bir kesişim kümesi bile sayılabilir. İzah edeyim: Palto’daki sosyal statünün yarattığı olumsuz durumların ve çarlık Rusya’sındaki sosyal çürümenin gerçekçiliği ile Portre’deki tabiatüstü anlaşmayı aynı potada harmanlayınca Mayıs Gecesi’nin genel çerçevesine ulaşmış oluyoruz. Bu zâviyeden bakınca önceki okumalarım bu metni daha benimseyerek okumamı sağladı ve süreci benim için daha anlamlı hâle getirdi diyebilirim.
!! Dikkat, heveskaçıran içerir.
Açıkçasını söylemek gerekirse kitap beklentimin çok üstünde bir romantik anlatıma sahip. Hem yazarın doğa betimlemelerinin mükemmelliği hem de köy muhtarının oğlu genç Kazak Levko’nun sevgilisi Galya ile olan muhabbeti her yanından güller, papatyalar fışkıran ve ay ışığıyla aydınlanmış bir tabloyu seyretmeye benziyor. Benziyordu. Çünkü Galya adlı ilk bölüm Levko’nun gece yarısı anlattığı “dallarını suya daldırmış olan salkımsöğütlerle, akça ağaçlarıyla çevrili gölü”n kenarındaki evle ilgili efsanesi bir noktaya kadar tüylerimi diken diken etti. Bu efsanenin yarattığı atmosferin süreceğini zannederken ikinci bölümde muhtarın ne menem bir insan olduğunu resmeden tatsız bölümü okumak beni hayal kırıklığına uğrattı. Korku ve gerilim insanı olmamama rağmen üvey ana ve üvey kız söylentisinin devamını merak etmiştim. Ama yazarın çok daha akıllıca planı varmış. Üçüncü bölümde yine karanlıkta Levko’nun rakibinin kim olduğunu öğreniyoruz. Sevgilisi Galya’yı sıkıştıranın, onunla evlenmesine müsaade etmeyen öz babası olduğunu gördüğünde hayretler içinde kalır ki okur olarak ben de “Yok artık!”
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Puan vermedi·96 syf.·
2024 45. kitabı
Bir Gogol Şaheseri
Spoiler İçerir!
"Portre" Gogol'un diğer eserleri arasında oldukça dikkat çekici temalardan birine sahiptir. Gelecek vaat eden yetenekli bir ressam dünyanın geçici nimetleriyle baştan çıkar ve maddiyatın yaratıcılıktan daha önemli olduğunu düşünür. Gerçek sanata ihanet edip yeteneğini kaybettiğinde de önce ahlaken sonra da fiziksel olarak ölür. İki bölüme ayrılan "Portrede" bağlantı unsuru uğursuz tefecinin portresidir. Gogol bu eserinde sanat görüşünü de dile getirmiştir. Ona göre, sanatçı çoğunluğun zevklerine, modaya, insanlara özellikle de yüksek topluma boyun eğmemeli, sahte başarının, ucuz popülerliğin peşinde koşmamalıdır. Böyle yapan biri er ya da geç, şöhretin bütün boşluğunu ve sahteliklerini hissedecek, nihayetinde de bir "hayaletin" peşinden sürüklendiğini anlayacaktır. Doyuma ulaştığında kendisine fayda sağlayan durumun gelip geçici ve en büyük mutluluğu vaat edenin yaratıcılık olduğunu dehşetle fark edecektir. Sanatın hakiki görevini yerine getirebilmesi bütün cezbedici şeylerden, kişisel çıkarlardan, dünyevi arzulardan arınmış "gerçek" bir sanat olmasına bağlıdır. Fantastik bir özellik taşıyan bu eserinde Gogol "kötü ruhun" bir ürünü olan tutkuya, istikrarsızlığıyla şeytani ruhun tuzağına oldukça meyyal olan Rus insanının özelliklerine de değinir. Kötülük "Portrede" mistik bir unsur olarak karşımızı çıkar. Gogol'un baş karakter için Çartkov ismini seçmiş olması da pek yerindedir. Zira kelimenin kökenine bakıldığında bu ismin iblis anlamına geldiği, bununla şeytana çağrışım yapıldığı görülmektedir. Kasvetli renkleriyle pek çok mizahi dokunuşun olduğu "Portre" Çartkov'un düşüşünün, geç gelen pişmanlıklarının, her şeyi yiyip bitiren, ruhuna hakim olan kıskançlığının ve tutkusunun trajedisidir. Gogol'a göre Çartkov'un psikolojisinin
Portrede gizli şeytanEdebiyat
Ün ve söhret insanı ele geçirince amaçlarından nasıl saptığını Gogol çok güzel anlatmış. Gençliğini, herkesin onu övmesiyle geçirmek isteyen Çartkov olağanüstü bir portrenin; gözleri dehşet verici derecede bakan portrenin içinden çıkan altınlarla, yapay bir şekilde bu isteğini gerçekleştirir. Artık herkes onu tanıyordur ve ondan portrelerini yapmasını istiyordur. Fâkat bu portlerer birbirinden farksız ve hepsinin kusurları örtülmüştür. Ressam yavaş yavaş sanatından uzaklaşıp popülerite uğruna bilgi ve yeteneğinden kendini uzaklaşmış bulur. Eski bir dostunun sanat eserini görünce ise artık gençliğinin boş bir şöhretle geçtiğini anlar. "Ün, onu hak etmeyip de çalana zevk veremez; o ancak onu hak edene sürekli bir etki uyandırır..." (S.58) Bu sanat eseri onu kıskançlıga iter ki gördüğü tüm güzel sanat eserlerini alarak onları parçalayıp yok eder. Sonunda delirir ve hastalığa yakalanarak ölür.
Yazarın tablo ve ruh betimlemelerine bayıldım. Bundan önce 
Mayıs Gecesi'ni okumuştum ve hatırladığım kadarıyla yazım diline orada da hayran kalmıştım. Resimden çokça kopmuş biri olarak bu kitap bana biraz kendimi görmemi sağladı. Bu yüzden okurken çok etkilendim. Gidip yarım bıraktığım portremi tamamlama isteği getirdi.
İkinci hikaye ise üstte bahsettiğim olağanüstü portre'nin hikayesi, yani başka bir deyişle ün ve şöhretin mahfettiği; açgözlü ve hırs tutkunu insanların hikayesi. Bu hikayeyi okuyunca ilk hikaye ile kurulan bu bağ, eseri hemen arkadaşlarıma zorla okutturmaya kadar bende bir hayranlık isteği uyandırdı. Zaten ilk hikaye çok iyiydi ve onun mistik arka plan hikâyesini de okuyunca kitap, bekentinin üstünde bir kaliteye ulaştı. Çartkov gibi türlü türlü insan tanıdık ve tablodaki kişinin de belki bir şeytan, yahut içimizdeki kibrin bir eseri olduğu kanısına vardık. Son olarak
Mayıs Gecesi'ni okumuştum ve hatırladığım kadarıyla yazım diline orada da hayran kalmıştım. Resimden çokça kopmuş biri olarak bu kitap bana biraz kendimi görmemi sağladı. Bu yüzden okurken çok etkilendim. Gidip yarım bıraktığım portremi tamamlama isteği getirdi.
İkinci hikaye ise üstte bahsettiğim olağanüstü portre'nin hikayesi, yani başka bir deyişle ün ve şöhretin mahfettiği; açgözlü ve hırs tutkunu insanların hikayesi. Bu hikayeyi okuyunca ilk hikaye ile kurulan bu bağ, eseri hemen arkadaşlarıma zorla okutturmaya kadar bende bir hayranlık isteği uyandırdı. Zaten ilk hikaye çok iyiydi ve onun mistik arka plan hikâyesini de okuyunca kitap, bekentinin üstünde bir kaliteye ulaştı. Çartkov gibi türlü türlü insan tanıdık ve tablodaki kişinin de belki bir şeytan, yahut içimizdeki kibrin bir eseri olduğu kanısına vardık. Son olarak
Rus edebiyatından bir sürü yazar veya kitap okumuş biri olarak şunu söyleyebilirim ki Gogol çok farklı biri,mükemmel bir hayal gücüne sahip olduğunu aşağıdaki hikayelerden açıkça anlayabiliriz. Zaten Rus yazarlardan hangisi kötü ki bu da kötü olsun ben okurken çok beğendim,size de okumanızı tavsiye ederim açıkçası
PALTO
Sıradan fakir bir kalem müdürü olan Akeki Akekiyeviç in paltosu çok eskiydi. Birgün Petroviç'e paltosunu onarmasını söyler ama Petroviç onarilamayacağını yeni bir palto yapmaktan başka çaresi olmadığını söyler. Akekinin fakir olduğu için kendisinden kısarak güç bela aldı paltoyu. Sonra bir gün o paltosu sokak ortasında üzerinden zorla çalınır ve Akeki Karakola gider ama karakol ilgilenmez. Akeki Küstah ve kibirli olan önemli kişinin yanına gidip durumu anlattığında Önemli kişi de kibri yüzünden o adamı iter kakar. Akeki bu durum yüzünden hasta olur ve ölür.Ardindan Akeki hortlar ve milletin üzerindeki paltoları alır ve Birgün Önemli kişinin üzerine çullanıp paltoyu aldığında önemli kişi çok korkmuş ve bir daha kibirli olamamıştır.
Bir Delinin Anı Defteri
Aksentiy İvanoviç adındaki bir kalem memur generalin kızına aşıktı bir gün Meri adlı köpeğin Fidel adlı köpekle olan mektuplarını ele geçirdiğinde kızın subaya aşık olduğunu öğrenir ,ardından kız ve subay evlendikten sonra Aksentiy çıldırır ve kendini İspanya kralı sanır.
Fayton
Çerkotskiy önceki gün geç eve geldiği için karısına yemek yapmasını söyleyemedi. Sabah karısı General ve diğer askerler onlara doğru geldiklerinde karısı kocam evde yok dedi.Bundan sonra General ve diğerleri Çerkotskiy in faytonuna bakmaya gittiklerinde faytonun içinde Çerkotskiy vardı.
Burun
Ivan Yakovleviç kahvaltısında bir ekmeğin içinden burun çıkınca şok oldu.bu burun Kovalevindi.yakolevic burnu aldı göle attı.o
Bir Delinin Anı Defteri - Palto - Burun - Petersburg Öyküleri ve FaytonNikolay Gogol · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202538,5bin okunma
Bir Delinin Anı Defteri - Palto - BurunEdebiyat
Herkese Merhaba <3
Yorumuma Dostoyevski’nin “Hepimiz Gogol’un paltosundan çıktık” sözüyle giriş yapmak istiyorum. Çünkü Gogol’un etkileyici anlatımını, muhteşem gözlem yeteneğini bu sözden daha iyi anlatacak başka bir söz bulamadım. <3
Kitap 6 öyküden oluşuyor;
Neva Bulvarı
Yazar Neva Bulvarını okuyucuya en ince ayrıntısına kadar tanıttıktan sonra ressam Piskarev ve Teğmen Pirogov’un Neva bulvarında görüp aşık oldukları kadınlar üzerinden bir kurgu oluşturmuş.
Burun
Sekizinci dereceden memur Kovalev bir sabah uyandığında burnunun yerinde bir düzlük görür ve Kovalev hikaye boyunca bağımsızlığını ilan eden burnunu arar.
Palto
Akaki Akakiyeviç herkesin alaya aldığı, sessiz, sakin, kendi halinde bir kalem memurudur. Paltosu çok eskidiği için kendine binbir zorlukla yeni bir palto yaptırır ve yeni paltosunu kısa bir süre sonra çaldırır.
Bir Delinin Anı Defteri
Aksentiy İvanov adlı kalem memurunun amirinin kızı Sofi’ye karşılıksız duygular beslemesi ve bir süre sonra kafayı oynatarak kendini İspanya kralı VIII. Ferdinand ilan etmesini konu alır.
Fayton
Çertokutskiy, general ve emrindeki subayları son model faytonunu görmeleri için çiftliğine buyur eder fakat eşine ve hizmetkarlarına hazırlık yapmalarını söylemez sonrasında gelişen olayları okuyoruz.
Portre
İlk bölümde; Çartkov kirasını bile ödeyemeyen fakir ama yetenekli bir ressamdır. Bir gün cebindeki son parasıyla gözleri aşırı gerçekçi gibi duran yaşlı bir adam portresi satın alır. Portreyi aldığı gece uykusunda sürekli kabus görür. Daha sonra portrenin çerçevesinde çil çil bir sürü altın bulur. Çartkov bu parayı iyi değerlendirir. Ve tanınmış bir ressam olmayı başarır. Çok zengin olur. Fakat fakir bir ressam olduğu zamanlarki yeteneğinden eser kalmamıştır. Tüm bedenini kıskançlık ele geçirir.
İkinci bölümde ise
Bir Delinin Anı Defteri - Palto - Burun - Petersburg Öyküleri ve FaytonNikolay Gogol · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202538,5bin okunma