Çiftliği ve Bin Dokuz Yüz Seksen Dörtü, komünizme yöneltilmiş en güçlü yazınsal eleştiriler arasında saymışlar. Oysa, bugün okuduğumda, bir çiftlikte yaşayan
hayvanların kendilerini ezen ve sömüren insanların yönetimini devirip eşitlikçi bir toplum oluşturdukları; ama zamanla, kurnaz ve iktidar düşkünü domuzların, devrimi yolundan saptırarak, insanların yönetiminden nerdeyse daha baskıcı ve acımasız bir diktatörlük kurdukları Hayvan Çiftliği'nin iki uçlu bir yergi mızrağı taşıdığını düşünüyorum. George Orwell'in, 1930'lar ve 1940'ların Sovyetler Birliği'ne yönelttiği taşlamanın özünde, yaklaşık yarım yüzyıl sonra çöküntüye uğrayacak olan sosyalist uygulamanın bağrında yatan düşkünlüklerin bulunduğu kanısındayım. Ama Orwell'in, hayvanlar tarafından yönetilen çiftliği yıkmaya çalışan "dış dünya"ya, daha somut bir deyişle öteki çiftliklerin sahibi olan insanlara yönelttiği eleştirileri de göz ardı etmemek gerekir. Açıkçası, Orwell'in, Batı'nın siyasal düzenlerini savunduğunu söylemek çok zordur. Kimi yorum- cular, Hayvan Çiftliği'nin yönetimini ele geçiren domuzlarla iş- birliği yapan, tecimsel ilişkiler kuran iki "insan"dan, Foxwood Çiftliği'nin sahibi Bay Pilkington'ın kapitalist İngiltere'yi, Pinchfield Çiftliği'nin sahibi Bay Frederick'in de Nazi Almanyası'nı temsil ettiğini bile söylemişlerdir. Bu yorum biraz zorlama gibi görünse de, Orwell'in, tüm yapıtını, çiftliklerdeki 'insan düzeni'nin, yani kapitalizmin değiştirilmesi gerçeğinden yola çıkarak kurguladığı açıktır. Kitabın sonunda sunulan, insanlar ile domuzların aynı masanın çevresinde zaferlerini kutladıkları sahne, dünya yazınının en çarpıcı sahnelerinden biridir:
Artık Hayvan Çiftliği'nde yılgı ve korku kol gezmektedir. Kitabın başlarında "Bütün hayvanlar eşittir" diyen Koca Reis'in bu sözü garip bir