Bir kimse ilim sâhibi olur, âlim deriz; beldeler keşfeder kâşif deriz; fen hârikaları îcat eder, mûcit deriz; san'at hassâsiyetini dile getirir sanatkâr deriz, deriz, deriz.. Fakat öyle kolay kolay insan diyemeyiz. Zîra insanlık sıfatına liyâkat kazanmak içn hayvanlık duygularını dizginlemiş olmak lâzımdır.
Tasavvufun dinde öne aldığı şey insandır. İnsan eğitilmezse, insandaki hakîkatler ortaya çıkarılmazsa o toplum, kaliteli bir toplum hâline gelmez. Bir âyette Allah şöyle buyurur: “Siz
kendinizi değiştirmedikçe Allah sizi değiştirmez.” Demek ki Allah, toplumsal değişimi, kişisel değişime bağlıyor. Kendinizi dönüştürmemişseniz toplumu nasıl dönüştüreceksiniz? Dolayısıyla tasavvuf teolojisi, kişinin öncelikle kendini tanımasını ister.