Nasıl oluyor da insanı mutlu eden bir şey, aynı zamanda yıkımının da nedeni olabiliyor? Önüme lanetli bir perde çekildi ve sonsuz hayat manzarası gözümün önünde engin, açık bir mezara döndü. Her şey böyle yıldırım hızıyla olup bitince, kişisel varlığına bu kadar kısa bir süreliğine sahip olan her beden bir girdaba kapılarak sonunda kayalara vurarak paramparça olunca, buna artık "varlık" demek yerinde olur mu? Hiçbir an yoktur ki insan kendini ve diğer insanların varlığını tehlikeye atmasın! Hiçbir saniye yoktur ki, bilerek ya da bilmeyerek bir yok edici olmasın! En kendi halinde bir gezintin bile, binlerce zavallı böceğin yaşamına mal olur. Bin bir emeğin ürünü olan bir karınca yuvasını dağıtmak ve o minik yaşam evrenini kabristana çevirmek için insanın tek bir adımı yeter!
Ah! Bana acı veren şey kimi zaman kentlerimizi sarsıp deviren depremler, yalayıp yutan sel baskınları ve yangınlar değildir; hayır onlar değildir! Doğanın her hücresinde gizlenen bu hasis güçtür ki, benim de içimi kemirir bitirir. O güç ki kendi kendini ve çevresindekileri yok edecek hiçbir şey yaratmaz. İşte bu düşüncelerle beynim kemirilir, dolanır dururum. Yerde, gökte, çevremi kuşatan doğal güçlerde vahşî ve açgözlü bir canavardan başka bir şey görmüyorum.
Genç Werther'in Acıları
Goethe
Panama
Sayfa:79