Tanrı ve doğa bir ve bütün olması... Karışık mevzu
Tanrı ipleri çekerek olacakları belirleyen bir kukla oynatıcısı değildir. Kukla oynatıcısı kuklaları dışardan yönetir, yani bir 'dışsal neden' dir. Oysa Tanrı dünyayı bu şekilde yönetmez, doğa yasalarıyla yönetir. Bu yüzden de Tanrı -ya da doğa - olan biten her şeyin içsel nedenidir. Bu da doğadaki her şeyin zorunlu olarak gercekleştiği anlamına gelir. Spinoza doğada yaşananlar hakkında determinist bir görüşe sahipti.
"Kendisine hükmedemeyen bir insan, hangi makamda olursa olsun bir köledir."
Reklam
Klinik psikolojinin şekillenmeye başladığı dönemlerde, kadınların merakına tamamen olumsuz bir anlam yüklenirken, aynı özellikteki erkeklere araştırmacı adı yakıştırılmıştır. Kadınların her işe burunlarını soktuğu söylenirken, erkeklere öğrenme heveslisi denmiştir. Aslında, kadının merakının sadece sıkıcı bir röntgencilikmiş gibi sıradanlaştırılması, kadının içgörüsünü, içedoğuşlarını, sezgilerini inkar eder. Tüm duyuların yadsır. Onun en temel güçleri olan ayırt etme neden sonuç ilişkilerine dayanarak belirleme (determinizm) yetilerine saldırmaya çalışır.
"Yani her şeyin bir sebebi olduğuna inanmak, en kötü deneyimlerinden bile ufacık bir anlam çıkarmak, insanın doğasında olan bir şey mi?"
Alnımızda ne yazıyorsa o dedikleri
Gelecek, değişmeyecek geçmişe tamamen dayanıyorsa ve geleceği geçmiş belirliyorsa gelecek sabit demektir. Gelecek sabitse özgür irade diye bir şey nasıl olabilir?
Reklam
Reklam