Kürtlerin İlim Hazinesi, tavsiye edilen temel kitaplarKurdî
Xezîneya Ilmê Kurdan: Ji Medreseyê heta Zanîngehê*
*Kürtlerin İlim Hazinesi: Medreseden Üniversiteye*
_Ev lîste ji bo wan kesan e ku dixwazin bi zimanê xwe bixwînin, bifikirin û mezin bibin. Ji Şerefnameyê dest pê bike, heta Felsefe û Jiyanê bimeşe._
_Bu liste, kendi diliyle okumak, düşünmek ve büyümek isteyenler içindir. Şerefname ile başla, Felsefe ve Jiyan’a kadar yürü._
*1. Dîrok û Siyaset / Tarih & Siyaset*
Pirtûk / Kitap Nivîskar / Yazar Mijar / Konu
Şerefname Şerefhanê Bedlîsî 1597. Kürt tarihinin temel kaynağı. Beylikler, aşiretler.
Dîroka Kurd û Kurdistanê M. Emîn Zekî Beg Modern Kürt tarihi. 1930’lar. Klasik eser.
Kürtler ve Kürdistan Tarihi M. Xurşîd Efendî Osmanlı dönemi Kürt tarihi.
Bîranînên Min Celadet Alî Bedirxan Sürgün, siyaset, Bedirhan ailesi hatıratı.
*2. Wêje û Helbest / Edebiyat & Şiir*
Pirtûk / Kitap Nivîskar / Yazar Mijar / Konu
Mem û Zîn Ehmedê Xanî 1692. Aşk, tasavvuf, felsefe. Kürt edebiyatının şaheseri.
Dîwana Melayê Cizîrî Melayê Cizîrî 17. yy. Klasik tasavvuf şiirleri.
Dîwana Cegerxwîn Cegerxwîn 20. yy. Vatan, özgürlük, modern Kürt şiiri.
Leyla Fîgaro Hesenê Metê Modern roman. Diaspora, kimlik.
*3. Dîn, Îslam û Qur’an / Din, İslam & Kur’an*
Pirtûk / Kitap Nivîskar / Yazar Mijar / Konu
Tefsîra Qur’ana Pîroz Mela Mihyedînê Muksî Tam Kürtçe Kur’an tefsiri. En yaygın.
Mewlûda Kurmancî Mela Ehmedê Batê 18. yy. Peygamber’in hayatı. Mevlid geleneği.
Nehc-ul Enam Ehmedê Xanî İtikad, fıkıh, ahlak. Medrese temel kitabı.
Eqîda Îmanê Mela Seîdê Şemdînî Akaid. İmanın şartları.
Rêya Heq Mela Ebdullahê Tîmûkî Fıkıh ve ibadet rehberi.
*4. Zanist bo Zarokan / Çocuklar İçin Bilim*
Pirtûk / Kitap Nivîskar / Yazar Mijar / Konu
**Pirtûka Zanistê Bo
Sermayenin dini, ırkı veya milliyeti yoktur; ancak paranın tarihsel süreçte belirli coğrafyalarda, belirli toplulukların elinde konsolide olmasının çok somut sınıfsal ve yasal nedenleri vardır.
Orta Çağ Avrupası’nda Yahudilerin bugünkü finansal gücünün temelleri, ironik bir şekilde onlara uygulanan sistematik dışlama ve yasaklar ile atılmıştır. Feodal Avrupa’da Kilise hukuku, Yahudilerin toprak sahibi olmasını ve tarımla uğraşmasını yasaklamıştı. Bu durum, topluluğu hayatta kalabilmek için zanaat, ticaret ve özellikle seyyar kıymetli maden (altın/gümüş) ticareti yapmaya zorladı. Hristiyanlık (Katolik Kilisesi) ve İslamiyet, kendi inananlarına faizle borç para vermeyi (tefeciliği) kesin bir dille yasaklamıştı. Ancak feodal krallar, dükler ve hatta Kilise’nin kendisi, savaşları finanse etmek veya büyük saraylar inşa etmek için sürekli sıcak paraya ihtiyaç duyuyordu. Yahudi şeriatı ise Yahudilerin kendi aralarında faiz uygulamasını yasaklasa da "yabancılara" faize borç verilmesine izin veriyordu. Böylece Yahudi toplulukları, feodalitenin can damarı olan " bankerlik ve borç mekanizmasının" tek yasal yürütücüsü haline geldiler. Kralların saray bankerleri oldular; parayı yönettiler, risk analizini öğrendiler ve nesiller boyu aktarılacak bir finansal akıl (know-how) geliştirdiler.
Ulus-devletlerin henüz kurulmadığı, sınırların güvensiz olduğu dönemlerde ticaretin en büyük düşmanı "güvensizlik" ve "iletişimsizlik"ti. Dünyanın dört bir yanına (Avrupa, Osmanlı, Kuzey Afrika, Ortadoğu) dağılmış olan (Diaspora) Yahudi aileleri, ortak bir dil (İbranice/Yidiş/Ladino) ve akrabalık bağları sayesinde tarihin ilk uluslararası güvenli ticaret ağını kurdular. Londra’daki bir Yahudi banker, Frankfurt’taki veya İstanbul’daki akrabasına tek bir mektupla (bugünkü senet/akreditif mantığı)
Reklam
Vadedilmiş topraklar mevzusuAlıntı
Yahudilikte kim Yahudi sayılır? Genel kabul gören görüşe göre anne tarafından Yahudi olanlar Yahudi’dir. Din ve ırk burada iç içe geçmiştir.
Kökenleri MÖ 2000’li yıllara dayanır. Hz. İbrahim (İbrahim Peygamber), Tanrı’nın emriyle Ur şehrinden ayrılarak Kenan diyarına (bugünkü Filistin/İsrail bölgesi) göç eder. Burada Tanrı ile bir ahit (sözleşme) yapar: “Bu topraklar senin ve soyunun olacaktır.” Bu, Vaat Edilmiş Topraklar kavramının başlangıcıdır.
İbrahim’in iki oğlu olur:
İsmail (annesi Hacer) → İslam geleneğinde Arapların atası kabul edilir.
İshak (annesi Sara) → Yahudilerin atası olarak görülür.
İshak’ın oğlu Yakup’a Tanrı “İsrail” adını verir. Böylece Yakup’un 12 oğlundan gelen topluluğa İsrailoğulları (Children of Israel) denir. Bu 12 kabile, Yahudilerin temelini oluşturur. Bugün Yahudilerin büyük kısmı özellikle Yahuda ve Benjamin kabilelerinden gelir; diğer kabileler tarih içinde asimile olmuştur.
Mısır Köleliği ve Çıkış (Exodus)
Yakup’un soyu zamanla Mısır’a yerleşir (Yusuf’un Mısır’da vezir olması, kıtlık nedeniyle ailenin Mısır’a gitmesi). Zamanla sayıca çoğalırlar ve Mısır firavunları tarafından köleleştirilirler.
Musa (Hz. Musa) peygamber olarak çıkar, İsrailoğulları’nı kölelikten kurtarır. Ünlü Kızıldeniz’in yarılması olayı gerçekleşir. Sina Dağı’nda On Emir’i alırlar. Musa, onları Kenan diyarına geri götürmeye çalışır ama kendisi oraya giremeden ölür.
Kenan Diyarına Dönüş ve Krallık Dönemi
Filistinlilerle (o dönemki yerli halk) uzun çatışmalar yaşanır. Sonunda Şaul ilk kral olur, ardından Davud (David) gelir. Davud, Kudüs’ü fethederek başkenti yapar.
Oğlu Süleyman (Solomon) döneminde krallık en güçlü zamanını yaşar. Süleyman, Birinci Tapınak’ı (Solomon Tapınağı) Kudüs’te inşa eder. Bu tapınak, Yahudilik için çok önemlidir.
Krallık sonra ikiye
2026 İstihbarat Güç Sıralaması (Etki Analizli)
1. ABD (CIA / NSA): Sadece bilgi toplamıyor, dünyadaki dijital finans ve veri akışını kontrol ediyor. 2026'da siber saldırıları "önceden durdurma" kapasitesiyle hala 1 numara.
2. Çin (MSS): Ekonomik ve teknolojik casuslukta rakipsiz. 2026'da özellikle Batı'nın çip teknolojilerine ve enerji altyapılarına sızma konusunda CIA'i en çok zorlayan güç.
3. İsrail (Mossad / Unit 8200): Operasyonel hızda en iyisi. 2026 İran-İsrail geriliminde görüldüğü üzere, düşman topraklarında imkansız denilen suikast ve sabotajları "nokta atışı" ile yapıyorlar.
4. Rusya (FSB / SVR / GRU): Ukrayna sonrası toparlandılar. 2026'da özellikle dezenformasyon ve Avrupa iç siyasetini "karıştırma" konusunda en tehlikeli aktörler.
5. İngiltere (MI6 / GCHQ): "Beş Göz" (Five Eyes) ittifakının beyni. Diplomatik istihbaratta ve küresel ağlarda CIA’in en güvenilir (ve bazen onu yönlendiren) ortağı.
6. Türkiye (MİT): 2026'nın "sahadaki yıldızı". SİHA istihbaratı ile operasyonu birleştiren benzersiz bir doktrin geliştirdi. Ortadoğu, Balkanlar ve Afrika'da "en çok arka kapı diplomasisi yapılan" servis haline geldi.
7. Hindistan (RAW): Pakistan ve Çin ile olan dengesi sayesinde bölgesel bir devden küresel bir oyuncuya dönüştü. Diaspora istihbaratında çok güçlüler.
8. Fransa (DGSE): Özellikle Afrika ve Akdeniz havzasında, ABD’den bağımsız hareket edebilen en güçlü Avrupa servisi.
9. Almanya (BND): Teknik istihbarat ve Rusya/Doğu Avrupa uzmanlığında hala otorite; ancak bürokrasi hızlarını bazen kesiyor.
10. Pakistan (ISI): Afganistan ve radikal gruplar üzerindeki etkisiyle, dünyadaki tüm büyük servislerin (CIA ve Çin dahil) dirsek temasında kalmak zorunda olduğu "zor ama kilit" bir oyuncu.
Of not being a jew şiirinden
"burada kalamazsın ve başa dönemezsin
gitmek zorundasın
kovalanan bir Yahudi gibi
ama Yahudiler gibi kendinle kalamıyorsun
her şey çok yetersiz senin için
her şey sana çok fazla
ayıklarsan ayık durabiliyorsun
aranı açıyorsun kendinle
eşyayı araladıkça
uyanmanın bedeli serapları fedadır
uykuyu tadayım dersen
kâbusa dalmak pahasına.
Tarihe dersini vermen gerek
yoldan ayrılamazsın
yediremezsin sokulmayı kendine
tabiatın apışaralarına
ne yıkılmış bir tapınağın suskunluğu
durdurabiliyor seni
ne gürültülü bir havra.
Yükün ağır.
He’s so heavy
just because he’s your brother.
Kardeşlerin pogrom sana.
Dostlarının eşiğine varınca başlıyor
senin diasporan.
Herkesin bahanesi var, senin yok
günahlı bir gölgenin serinliğinde
biraz bekleyebilirsin, daha sonra
burada kalamazsın, başa dönemezsin
ama dön
Reklam
Reklam