Odanın Ortasına Oturan Bir Cehennem.
Yazıya nereden başlasam bilemiyorum. Akşam saat beşten beri kitap elimde; yarım saatte bir açıp okuyorum, dayanamayıp kapatıyorum, sonra yine elime alıyorum. Belli ki bu gece bitireceğim.
Beni az çok tanıyanlar bilir; 19. yüzyıla, Rönesans dönemine ve özellikle de İkinci Dünya Savaşı’na acayip bir ilgim var. Nazi Almanyası’nın o tıkır tıkır işleyen bürokratik deliliğini, toplama kamplarının arkasındaki lojistiği, kimin hangi cephede ne hamle yaptığını hemen hemen ezbere bilirim. Konunun külliyatına bu kadar hakimken, bu kitaba bu kadar geç başlamış olmak kendime kızdım.
Ama iyi ki de şimdi okumuşum. Gerçek edebiyat insanı her zaman, ne yapıp edip bir yerinden yakalıyor ve kazanıyor zaten. Bu kitapta da tam olarak bu oldu. Gece’de hiçbir süslü dil, edebi bir şov ya da ağdalı tasvirler yok. Canımı en çok yakan, beni sarsan da bu çıplaklığı oldu. Kitap bağırmıyor, sadece fısıldıyor.
Çünkü bunca zaman okuduğum o tarih kitapları, belgeler, rakamlar bir noktadan sonra insanı hissizleştiriyor. "Toplama kampı" diyorsun, gaz odası diyorsun ve geçiyorsun. Ama Wiesel seni o buz gibi gerçekle baş başa bırakıyor. Kitapta kampa ilk adım attığı gece tanık olduğu o sahne zihnimden çıkmıyor mesela: Kamyonlardan o koca ateş çukurlarına dökülen, diri diri yakılan o küçücük çocuklar, bebekler... İnsan bunu okurken bildiği tüm o teorik bilgileri, stratejileri unutup kalakalıyor.Tam o anı anlatırken kitapta geçen şöyle bir cümle insanın içine işliyor;
"O geceyi, kamptaki ilk gecemi asla unutmayacağım; hayatımı yedi kez kilitlenmiş tek bir uzun geceye dönüştüren o geceyi. O dumanı asla unutmayacağım. Küçük çocukların bedenlerinin sessiz bir gökyüzü altında alevlere dönüşmesini asla unutmayacağım. İnancımı sonsuza dek tüketen o alevleri asla unutmayacağım."
İşte bu yüzden kitabın adı Gece.
okuyucuya trip atan katil+deus ex machina hürmetine dönen kurgu
Merhabalar, ben Sülde.
Oyuncak Müzesi yazardan okuduğum ilk kitap dolayısıyla bu kitap, yazarla tanıştığım kitap oldu.
Keşke olmasaydı.
İncelemelerim SPOILER a.k.a SÜRPRİZ BOZAN içerir daima. Bunu bilerek lütfen bu incelemeyi okuyun.
Kitap Yerme Geceleri formatında kitabı toplam 3 saat boyunca eleştirdiğim podcast'e ulaşmak için linke tıklayınız;
Birinci Kısım: youtu.be/AjVkDd1RzkA
İkinci Kısım: youtu.be/YnsXE_ZNtL8
Kanal adım: benSülde
Başka kitapların yerme videoları da mevcut!
1) Deus Ex Machina
Deus Ex Machina nedir? Karakterlerin bir olaydan tanrısal bir müdahale ile kurtulmasıdır kısacası. Ededbiyat ve sinema sektörünce 'zayıf yazarlık' eleştirisi yapılırken kullanılır. Bu kitap da buram buram Deus Ex Machina kokuyor. Ne hikmetse katilimiz için şans daima yaver gidiyor. Birisini mi öldürecek? Kameralar yok ya da çalışmıyor, oradan kimse geçmiyor, polis soruşturmuyor, DNA örneği alınmıyor. Yahu çok komiktir, bir noktada Nate-Rose Cierra ikizlerinin evine gidiyor parti için ve orada üç kişiyi öldürecek. Üst kata çıkıyor ve banyodaki dolaptan insanların sindirim sisteminden kanına 5-10 dakikada karışabilecek bir kimyasal (yazar o kadar tembel bir yazarlık örneği sergilemiş ki bize ne olduğunu bile söylemiyor) bulup shot bardaklarına atıyor. Yani sen ilk defa gittiğin bir evde orada ilaç bulacağını nereden bildin, öyle bir kimyasal olmasaydı o insanları nasıl öldürecektin? Yok, hiçbir cevap yok.
Çünkü Deus Ex Machina!!!
2) Çehov'un Silahı
Çehov der ki eğer bir oyunun ilk perdesinde duvarda bir silah asılıysa oyunun ikinci perdesinde o silah patlamalı. Meali: sen bir karakter, olay ya da özellikten bahsediyorsan bunun kurguda işlenmesi ya da yararlı olması gerekir. O zaman Oyuncak Katili'nin Lexa'nın evine girip çıkıyor olmasının olayı
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Hikayemiz, Aiden Bishop adlı karakterin, Blackheath Malikanesi’nin karanlık ormanında, hafızasını tamamen kaybetmiş bir halde ve "Anna!" diye bir ismi sayıklayarak uyanmasıyla başlıyor. Kim olduğunu, oraya nasıl geldiğini asla hatırlamıyordur.
Kısa süre sonra burasının, ülkenin en zengin ailelerinden Hardcastle'ların verdiği ve günün sonunda trajik bir cinayetle bitecek bir balo daveti olduğunu anlar: Evin kızı Evelyn Hardcastle öldürülecektir.
Aiden, kendisini bu malikaneye hapseden Veba Doktoru maskeli gizemli bir figürden oyunun kurallarını öğrenir:
8 Gün, 8 Beden: Aiden'ın bu cinayeti çözmek için tam 8 günü vardır. Ancak her sabah, malikanedeki farklı bir konuğun (ev sahibinin) bedeninde uyanır.
Zaman Aynı, Bakış Açısı Farklı: Aslında her gün aynı gün tekrarlanmaktadır. Aiden her sabah aynı güne, ama farklı bir insanın gözünden, onun zaafları ve yetenekleriyle başlar. (Örneğin bir gün yaşlı bir avukatken, ertesi gün genç bir uşak olur).
Tek Çıkış Yolu: Katilin kim olduğunu bulup Veba Doktoru'na söylemek zorundadır. Eğer katili bulursa bu lanetli döngüden kurtulup özgür kalacaktır.
Rakipler: Malikanede bu döngünün içinde sıkışmış tek kişi Aiden değildir. Tıpkı onun gibi farklı bedenlerde uyanan ve özgür kalmak için katili arayan iki rakibi daha vardır. Ve kurallara göre sadece katili ilk bulan kişi serbest kalacaktır; diğerlerinin hafızası silinecek ve döngü her şeye en baştan başlayacaktır.
Stuart Turton’ın "Evelyn Hardcastle’ın Yedi Ölümü" romanını bitirdiğimde, beynimin tam anlamıyla lunaparka dönüştüğünü hissetmiştim. Elinden kitabı düşürememiş, gecenin üçünde sayfaları hırsla çevirmiş bir okuyucu olarak söyleyebilirim ki; bu kitap tam bir zihin bükücü.
Eğer Agatha Christie’nin o klasik, yağmurlu malikane atmosferini alıp, Inception ve Groundhog Day
Haruki Murakami ile tuhaf bir ilişkimiz var. Yazdıklarını okumaktan keyif alıyorum ama keyif aldıkça kendisini öldürme isteğim artıyor. Bu konuyu derinlemesine anlatmayacağım, bu kurgusal cinayet planı ile ilgili uzun bir yazı yazmıştım daha önce.
Bu kitabın ismini görünce lanetli bir ruh olduğum fikrine kapıldım. Bu da cinayet planıma daha sıkı sarılmama neden oldu. Çünkü ben dans etmem, edemem.
Japonya'da yaşanan büyük deprem sonrasında geçen öyküler anlatmış Murkami. Çok da güzel anlatmış. Her şey var bu kitapta. Hatta duvarda asılı duran bir tüfek bile var.
Doğu'dan Yükselen o Mistik Eser: Kör Baykuş
Aylardan mayıs, havalar sıcak, hayat akıp gidiyor ve benim yolum nihayet İran edebiyatıyla kesişiyor. Pers kültürüne, kıyısından köşesinden yakaladığım o sinemasına hep bir sempatim vardı; ilk kez tanıştığım edebiyatını da öylece seviverdim... Üstelik bu ilk karşılaşmanın, tahlili pek de kolay olmayan Kör Baykuş ile olması ayrı bir tezat. Çünkü Sadık Hidayet bize yalnızca bir hikâye anlatmıyor; insan zihninin en karanlık, en mahrem dehlizlerini önümüze seriyor. Üstelik bunu hiç de alışıldık bir dille yapmıyor. Gerçekle rüyanın birbirine karıştığı, zamanın kırıldığı, karakterlerin bazen birer insan bazen de birer gölge gibi dolandığı bir dünyanın içine çekiveriyor bizi. Her şey öyle döngüsel ki sanki herkes tek bir kişi ya da belki de hiç var olmamış bir gölge... Bu yüzden okurken sık sık 'Ben tam olarak ne okuyorum?' sorusuyla baş başa kaldım. Ancak sayfalar ilerledikçe anladım: Sadık Hidayet’in derdi bize doğrusal bir olay örgüsü anlatmak değil; ruhumuzun derinliklerindeki o dipsiz kuyuyu kazımak. Tıpkı kendi hayatının kuyusunu kazdığı gibi...
Bir kaç ay önce 
Hata Neredeydi? kitabını okumuştum. Orada yazar, Batı'nın özellikle Doğu'nun mistik hikâyelerini, mistik ruhunu merak ettiğini, bu merakı giderebilmek için ise Doğu'yu tanımaya gayret sarf ettiklerini, o kapıdan içeriye girmek için o gizemli anahtarı aramaya hazır olduklarını yazmıştı. O bilinmezlik hissi, rüyaya benzeyen anlatılar, gerçekle masalın birbirinden ayrılmayan tarafı… İşte Kör Baykuş, Batı’nın kapısında beyhude yere aradığı o gizemli anahtarın ta kendisidir. Ancak Sadık Hidayet bu anahtarı Batılı bir oryantalistin göz zevki için değil, insanın evrensel acısını haykırmak için bükmüştür. Masalı İran'ın esmer tenli çocukları okuyup uyusunlar diye değil, ruhların en karanlık yüzleri açığa çıksın diye
Hata Neredeydi? kitabını okumuştum. Orada yazar, Batı'nın özellikle Doğu'nun mistik hikâyelerini, mistik ruhunu merak ettiğini, bu merakı giderebilmek için ise Doğu'yu tanımaya gayret sarf ettiklerini, o kapıdan içeriye girmek için o gizemli anahtarı aramaya hazır olduklarını yazmıştı. O bilinmezlik hissi, rüyaya benzeyen anlatılar, gerçekle masalın birbirinden ayrılmayan tarafı… İşte Kör Baykuş, Batı’nın kapısında beyhude yere aradığı o gizemli anahtarın ta kendisidir. Ancak Sadık Hidayet bu anahtarı Batılı bir oryantalistin göz zevki için değil, insanın evrensel acısını haykırmak için bükmüştür. Masalı İran'ın esmer tenli çocukları okuyup uyusunlar diye değil, ruhların en karanlık yüzleri açığa çıksın diye
Milyonları etkilemiş bir İslam aliminin hayatına konuk oluyorsunuz. Gandhi, Gautama gibi isimlerin yaşam felsefeleri ve oluşturdukları etki düşünüldüğünde Bediüzzaman’ın da akıl ve kalbi birleştiren yöntemleri, mantıklı ve düşündürücü çıkarımları ile büyük bir zihin olduğunu Risale-i Nur eserinin satır başlarına bakarak dahi anlamak mümkün görünüyor. Ayrıca yazarın üslubu ve disiplinler arası yaklaşım tarzıyla kitap sade bir biyografik eser olmaktan çıkıp adeta çağımızın anlam krizlerine nefes aldıracak, duvarda bir çatlak oluşturup ışığı yayacak bir rehbere dönüşmüş. Ülkemizin inanç iklimini manevi çehresini anlayabilmek için de titizlikle okunması gereken bir eser olduğunu düşünüyorum.
