8/10
Beğendi
·2026 28. kitabı
Erkeksiz Kadınlar, kadın özgürlüğünü tasvir ettiği için yayımlandıktan kısa bir süre sonra İran'da yasaklanmış. Toplumun ahlak kurallarına uymadığı için uyarılan yazar İran'ın terk edip Amerika 'ya yerleşmiş.
Beş kadın beş ayrı hikaye. Ferruhlika, Zerrinkülah, Munis, Faize, Mehdoht. Aralarında bir öğretmen, bir fahişe, varlıklı bir ev kadınının Tahran'nın yemşeşil bir bağ evinde yolları kesişir. Bu kadınlar aile erkeklerinden ya da dışarıdaki erkeklerden şiddet görmüş, tacize uğramış, yok sayılmışlar.
İran'ın yakın tarihini de tanıklık eden bu kısa kitap, kadınların dar alanlardan kaçarak özgürleşme isteğini anlatıyor.
Okuyunuz efendim.
Kitapla kalın sevgili arkadaşlar.
Erkeksiz Kadınlar
ERKEKSİZ KADINLAR... OKUMA SONRASI...
spoiler....
Öncelikle bu kitabı okuduktan sonra şunu fark ettim: Bu kitabın anlatımı da tıpkı Puslu Kıtalar Atlası gibi. Böyle anlatımlara sahip kitapların beni çok daha fazla etkilediğini düşünüyorum. Bazen anladığınız, bazen de anlamadığınız kitap içerisinde yaşanan sembolik ve alegorik olaylar gerçekten insanı etkiliyor. Çocukken ilk kez Bin bir Gece Masalları okuduğum günlere götürdü beni.
Kitap İran'da geçiyor ve her hikâyede yer alan bazı replikler —özellikle Emirhan tarafından söylenenler— dönemin kadına bakış açısını ve İranlı kadınların nasıl yaşadığını, hangi haklardan mahrum bırakıldıklarını çok güzel açıklıyor. Gelelim karakterlere.
Kitap, hiçbir karakteri gereğinden fazla sevmenize izin vermiyor. Başta Ferruhlika karakterini gerçekten çok sevdim ama ilerleyen kısımlarda yaptığı seçimler beni karakterden uzaklaştırdı. Motivasyonunu biraz daha anladıkça Munis karakterini daha çok sevdim.
Mehdoht
Karşımıza bir bağ sahibinin kardeşi olarak çıkıyor. Daha sonrasında yeğenini evin bahçıvanıyla birlikte olurken basıyor ve büyük bir nefretle ölmesini diliyor. Sonrasında Mehdoht kendini bir ağaca benzetiyor; hatta ağaç olmak istiyor. Ağacı da geçin, tohum olmak ve rüzgârla tüm dünyaya yayılmak istiyor. Ben bunu İran'daki kadınların yıllarca dört duvar arasında yaşamak zorunda kalmasına, yaşadıkları ülke dışında hiçbir yeri görememelerine bağlıyorum. Ama Mehdoht yaşını almış bir kadındı, bir öğretmendi; buna rağmen göremediklerini görmeyi arzuluyordu. Ve dileği gerçek oldu. Bir ağaç oldu, çok fazla zorluk çekti ama sonunda tohum olmayı başardı ve tüm dünyaya yayıldı. Bu, tüm kadınların kendileri için umdukları bir sondu.
Faize
Düzgün bir ailenin kızı. İran'daki çoğu insan gibi onun da zihninde kalıplaşmış düşünceler var.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
7/10
2026 44. kitabı
Mehdoht, Fâize, Munis, Ferruhlikâ ve Zerrinkülah'ın hikâyelerine eşlik ettiriyor okuru Tahran doğumlu yazar Shahrnush Parsipur. İran televizyonunda çalışırken ülke genelindeki tutuklamalara karşı olduğu için kendisi de tutuklanıyor Parsipur. Hapisten çıktıktan sonra Erkeksiz Kadınlar'ı yayımlıyor ve kitap toplumun ahlak kurallarına uymadığı için yasaklanıyor. Parsipur birkaç ay sonra ülkesini terk etmek durumunda kalıyor ve Amerika'ya yerleşiyor.
Kitabın toplum ahlakına uymuyor olması şunlardan sebep: bekaretin anlamsızlığı, kadınların şehirde günlerce tek başına yürümesi, kitap okuyup bilgilenmeleri, erkeklerin zaman geçirdikleri(!) ve evlenmek için seçtikleri(!) kadınların farklı olması, aile ya da toplum normlarının dışında davranan(!) kadınların yaşamına kolaylıkla son verilebilmesi, ...
Masalsı ve şiirsel bir anlatımla başlıyor kitap, kısa kısa bölümlerle farklı kadınların hikâyelerine yer verip kadınların Kerec'e olan yolculuklarına eşlik ettiriyor. Her biri toplumun farklı kesiminden olan bu kadınlar, ataerkil toplum kurallarından uzakta bir hayat kurma mücadelesinde. Şiirsel üslubunun yanında büyülü gerçekçiliği - doğaüstü olayları Orta Doğu'ya epey uygun şekilde kullanmış Parsipur.
Kitabın başında hissettiğim heyecan son sayfalara doğru azaldı: hikâyelerinin birleştiği nokta çok hızlandırılmış ve ilk sayfalardaki gibi güçlü yazılmamış hissi verdi; başlarken beklentim yüksekti, belki de bu sebepten, bilemiyorum. Buna rağmen başka bir kitabıyla tekrar buluşmayı isterim Shahrnush Parsipur ile çünkü verilen bu mücadele çok kıymetli.
Ağaçlanan kadınların hikayesi
Erkeksiz Kadınlar
Sahahrnush Parsipur İranlı yazar kitabı yazıp yayımlattıktan sonra hapse atılır. Devlet, yazarın bu kitapla toplumun ahlakını bozduğunu düşünerek kitabı yasaklar. El altından en çok satılan kitaplardan biriymiş öğrendiğime göre. Yazar hapisten çıktıktan sonra Amerika gitmiş.
Metdoht, Faize, Munis, Ferruhlika ve Zerrinkülah bu beş kadının hikayesini Tahran'in eteklerinde yemyeşil bahçeli bir evde birleşir.
İran denilince akla ilk gelen kadınların hayatlarının nasıl kısıtlandığıdır. Hal böyle olunca yazarımız öyküsünü masalsı ama insanın uykusunu getiren cinsten değil aksine uykusunu kaçıran bir dille yazmış.
Toplumun kadın üzerindeki baskısını, yargısını, ikinci sınıf insan muamelesini bu beş kadının acı hikayesi üzerinden anlatmış.
Mesela Munis iyi niyetli, yaşı biraz geçmiş, bekar bir kadın ona biçilen rol evde dur yemek-temizlik yap, sokağa çıkmadır. Bu kadın sokaktaki olayları izlemek için dama çıkar oradan düşüp ölür ama sonra dirilir, sonra abisi yine öldürür yine dirilir ve insanların aklından geçenleri okumayı bilir. Ölüp ölüp dirildigimiz durumlar olur ya güzel bir benzetme olmuş. Akıllardan geçeni biliriz ama elimizden bi şey gelmez.
Mesela Metdoht, bu kadın ağaç oluyor niye tam bilemiyorum. Bir yere ait hissetmek için mi, özgürce büyümek için mi orayı pek anlayamadım. Ve diğer kadınların hikayesi de ilginçti. Fakat anlatım bana bazen karışık geldi oralarda tam olarak ne anlatamaya çalıştığını anlamak için uğraştım.
İnce bir kitap hızlıca okunuyor fakat hızlıca sindirilemiyor.
Spoiler içerirr
Kitabı ilk aldığım zaman doğrudan bir anlatım okuyacağımı düşünmüştüm. Yazar ise karakterleri metamorfozlar üzerinden anlatmıştı. Her biri için yazılan başka bir dönüşüm, ataerkil toplumun baskısına farklı açılardan bakmamı ve her birinde nasıl ayrı etkisi olduğunu görmemi sağladı. Mahdoht bu baskıdan, toplumsal cinsiyet rollerinden kurtulmanın yolunu insan olmaktan çıkmakta yani ağaç olmakta bulur. Kendi içine kök salar ve etten kemikten olan bedeninden sıyrılır. Bu aslında onun bekaret kavramına olan bakış açısının da bir yansımasıdır. Munis ise öğrendiği yeni bilgiler ve deneyimlerle beraber bir farkındalık yaşar. Peşine ölümü ile yeni bir zihinle doğar. Ölüp tekrar dirildikçe zihni genişler, telepati yeteneği kazanır. Farkındalığıyla dünyayı yeniden anlamlandırma sürecine girer. En son ise saf bir enerjiye, ışığa dönüşerek ruhsal forma ulaşır. Yani o da bedeninden ayrışır. Bir diğer karakterimiz Zerrinkülah. Hayat kadınıdır ve küçük yaşından itibaren bedeni bir nesne olarak kullanılmıştır. Bedeni hamileyken saydamlaşır. Bedeni fiziksel yoğunluğunu kaybeder. En son ise nilüfer doğurur. Hayat kadınına olan kirli bakışa karşı arınmanın temsili olan bir nilüfer... Bir de hiç bir metamorfoza uğramayan bir karakterimiz var: Faize. Toplumun baskılarına karşı çıkmak yerine kuralların bir şeye hizmet ettiğini düşünerek anlamlandırma çabasında gibi. Bu durumu içselleştirmiş vaziyette. Başına gelen olay da bile yeterince kurallara uymadığından olduğunu düşünüyor. Aksini düşünmek yani sistemin adaletsizliğini kabullenmek onda büyük bir çelişki yaratacak. Kendinde hata bularak kurallara daha çok bağlanıyor ve bu bağlılık onu daha çok hapsediyor. Buradaki dönüşümler ve bedenden arınma daha çok sorgulayan ve reddedenlere verilmiş bir ödül gibi geldi bana. Faize
Leyla YolalanRoman
Büyülü gerçekçiliğin güzel bir örneği Erkeksiz Kadınlar. Shahrnush Parsipur, bu kitapta İran’da kadın olmanın ağırlığını, yalnızlığını anlatır. Romanın merkezinde yer alan kadınlar, kendilerine dayatılan hayatlardan kaçarlar.Her biri başka bir trajedi yaşamış bu kadınların yolları, bir bahçede kesişir. Tecavüze uğrayan Faize ile iki defa ölüp dirilen Munis, erkekleri “başsız” halde gören , adeta onları zihninde silen, kimliksizleştiren, genelevde çalışan Zerrinkülah ve kocasını hiç sevmeyen Ferruhlika…Bu bahçe, adeta gerçek ile rüya arasında bir mekândır. Ve bu bahçe bu kadınlar için tam bir kurtuluş alanı olmaz, geçici bir sığınak vazifesi görür. Bu bahçe, kadının hiçbir yerde özgür ve güvende olamayacağını hissettirir adeta.Parsipur’un üslubunda distopik unsurlar çok başarılı ve etkileyici bir şekilde verilir. Toprağa dikilerek ağaç olan Mehdaht, bu bahçede insan sütüyle beslenerek parçalanır, tohum olur ve tohumları suyla dünyada bir yolculuğa çıkar.Munis, etrafında dönerek ışık olur ve göğe yükselir. Bir nilüfer doğuran Zerrinkülah nilüfer çiçeğinin üzerinde duman olup gökyüzüne yükselir.Ve okur okuma yolculuğunun sonunda şu kanaate varır: Kadına kurtuluş diye sunulan her şey, biraz daha derine gömülmesine neden olmaktadır. Yazıldığı dönemde İran’da yasaklanan bu roman, okuma listenizin üst sıralarında olmayı hak ediyor.