Fatmanur İncesu
@fatmaincs
-herkes kendine sürgün biraz-
Şu anda okuduğu kitap
Hak ederek değil, hırsızlama elde edilmiş ün, sahibine mutluluk vermez; onu ancak hak edenlerin, ona layık olanların yüreğini heyecanla, sevinçle titretir.
Bir Vicdan MuhasebesiEdebiyat
“Öyle zamanlar olur ki, insan yalnızca acı çekmek ister.”
— 
Fyodor Dostoyevski , 
Karamazov Kardeşler
Karamazovlar bitti ama içimde yankısı dinmedi.
Bir mahkeme hâlâ dağılmadı, bir çığlık hâlâ susmadı, bir çocuk hâlâ gözümün önünde…
Her karakter içimde bir kapı araladı. Ama en çok da suskunluklar, iç hesaplaşmalar, görünmeyen yaralar kaldı geride.
Karamazov Kardeşler’i bitirmek, bir kitabı değil, koca bir hayatı kapatmak gibiydi.
O kalın cildin sayfalarından içeri girip bir Rus kasabasında nefes aldım, acı çektim, sevindim, kahroldum…
Ve şimdi ayrılıyorum. Kolay mı?
Aklı başka yöne çeken bir karakter…
Kalbiyle yol alan biri…
İçinde yangın taşıyan bir başkası…
Her biri ayrı bir dünya.
Ama belki en çok da o çocuklar… o çilekeş babalar… o suskun sorular…
Dostoyevski burada karakter yazmamış aslında.
Bir insanlık haritası çizmiş. Her zamanki gibi insanı yalnızca dışarıdan değil, içeriden de anlatıyor. Çünkü ona göre insan sadece yaptıklarıyla değil; sustuklarıyla da tanımlanır.
Dostoyevski’nin dili, okuyucuyu esir alır.
Cümleleri dümdüz yürümez; durur, düşünür, geri döner, tekrar sorar. Sanki yazarken bile kararsızlık içindedir. Çünkü onun romanlarında hakikat net değildir.
Hep bir “ama” vardır. Hep bir tereddüt.
İyi karakterin içinde bir kötülük kıvılcımı, kötü karakterin içinde bir merhamet izi…
Ve bu gri tonlar, Dostoyevski’nin kaleminde olağanüstü bir derinliğe dönüşür. Onun üslubu bir mahkeme tutanağı değil; vicdanın iç sesi gibidir. Her cümle bir iç çekiştir. Her paragraf bir iç sorgudur. Bu yüzden Karamazov Kardeşler’i okumak, sadece bir olaylar zincirini izlemek değildir. Çünkü Dostoyevski, önce okurun zihnini sonra da yüreğini yargı karşısına çıkarır.
⸻
Karamazovlar bir roman değilmiş.
Bir kefaretmiş.
Fyodor Dostoyevski , Karamazov Kardeşler
Karamazovlar bitti ama içimde yankısı dinmedi.
Bir mahkeme hâlâ dağılmadı, bir çığlık hâlâ susmadı, bir çocuk hâlâ gözümün önünde…
Her karakter içimde bir kapı araladı. Ama en çok da suskunluklar, iç hesaplaşmalar, görünmeyen yaralar kaldı geride.
Karamazov Kardeşler’i bitirmek, bir kitabı değil, koca bir hayatı kapatmak gibiydi.
O kalın cildin sayfalarından içeri girip bir Rus kasabasında nefes aldım, acı çektim, sevindim, kahroldum…
Ve şimdi ayrılıyorum. Kolay mı?
Aklı başka yöne çeken bir karakter…
Kalbiyle yol alan biri…
İçinde yangın taşıyan bir başkası…
Her biri ayrı bir dünya.
Ama belki en çok da o çocuklar… o çilekeş babalar… o suskun sorular…
Dostoyevski burada karakter yazmamış aslında.
Bir insanlık haritası çizmiş. Her zamanki gibi insanı yalnızca dışarıdan değil, içeriden de anlatıyor. Çünkü ona göre insan sadece yaptıklarıyla değil; sustuklarıyla da tanımlanır.
Dostoyevski’nin dili, okuyucuyu esir alır.
Cümleleri dümdüz yürümez; durur, düşünür, geri döner, tekrar sorar. Sanki yazarken bile kararsızlık içindedir. Çünkü onun romanlarında hakikat net değildir.
Hep bir “ama” vardır. Hep bir tereddüt.
İyi karakterin içinde bir kötülük kıvılcımı, kötü karakterin içinde bir merhamet izi…
Ve bu gri tonlar, Dostoyevski’nin kaleminde olağanüstü bir derinliğe dönüşür. Onun üslubu bir mahkeme tutanağı değil; vicdanın iç sesi gibidir. Her cümle bir iç çekiştir. Her paragraf bir iç sorgudur. Bu yüzden Karamazov Kardeşler’i okumak, sadece bir olaylar zincirini izlemek değildir. Çünkü Dostoyevski, önce okurun zihnini sonra da yüreğini yargı karşısına çıkarır.
⸻
Karamazovlar bir roman değilmiş.
Bir kefaretmiş.Toplumsal olaylar ve biz
Şimdi biz ya dehşet duyarız ya da dehşet duyar gibi görünürüz, oysa aslında gördüklerimizden sinsi uyuşukluğumuzu gıdıklayan olağanüstü, ürpertici bir heyecan duyar, zevk alırız; ya da küçük çocuklar gibi, korkunç hayallerden kurtulmak için başımızı yastığın altına sokar, kaybolmasını bekleriz. Sonra yeniden oyuna, eğlenceye dalarak unutuveririz bunları...
Hayatımı başkalarına seve seve verirdim, ama mümkün değil, çünkü sevgi uğruna feda edilecek ömrü yitirdim, arada derin bir uçurum var.
Yetişkinlerin savaştığı, bombalar attığı, birbirini kesip doğradığı, acımasızlığın kol gezdiği bir dünyada gençlerin yurtsever, dine bağlı, uslu, terbiyeli olmaları söz konusu değildir.
