Dema min nû pirtûkê da destê xwe min ji xwere got bixwînim nexwînim hewceyî xwendina vê pirtûkê dike gelo (mamoste nebihîze welleh wê nifiran bike) lê piştî min hevoka pêşî
"Me bo hebûnê şer kir.
Baş e, evqas jiyanên ku qediyane, çi ne?
Ez di bin bandora hevokê de mam min fehm kir kū divê kû pirtûk bê xwendin
Lîlav di zimanê kurdî de tê wateya ava ku ji helandina berfê dertê, yanî ava biharê ya zelal û hênik. Nivîskar ev nav ne tenê wekî navekî fîzîkî, lê wekî metaforekê bi kar aniye. Çîrokên di pirtûkê de mîna lîlavê ne; carinan sar û cemidî ne (ji ber rastiyên jiyanê yên giran), carinan jî wekî mizgîniya biharê hênikahî û hêviyê didin dilê mirov.
Nivîskar vê pirtûkê de şêwazeke gelekî kurt, fersendî (mînîmalîst) û helbestî bi kar tîne. Çîrokên wî dirêj nabin; bi çend hevokan an bi rûpelekê dikare cîhaneke mezin bide avakirin. Ev yek di diyalogên pirtûkê de jî xwe dide nîşandan. Wekî ku di pişt pirtûkê de jî tê gotin, dema ku jê tê pirsîn "Çima helbest û çîrokên xwe wisa kin kin dinivîsî?", ew dibêje: "Mirin li ber deriyê me teva ye. Ez naxwazim yek helbest û çîrok jî di nîvî de bimîne." Ev bersiv bi xwe jixwe felsefeya pirtûkê û leza jiyanê ya di nav sînorên mirinê de nîşan dide.
Zimanê pirtûkê kurdiyeke şirîn, herikbar û zelal e. Nivîskar ferhengoka deverê (Batman û derdora wê) û rîtma zimanê axaftinê pir baş di nav hunera çîrokê de bikaranîye
Pirtûk rasterast ji dilê civakê û jiyana rojane pêk tê Di pirtûkê de mirov rastî gelek mijaran tê
Evîn û Hesret Têkiliyên di navbera mirovan de, evînên ku di nîvî de mane û hesreta demên berê.
Şer, Wendabûn û Êş Bandora şer û rewşa psîkolojîk a li ser civakê, trawmayên ku mirov di jiyana rojane de dikişînin.
Rastiya Jiyana Bajêe Hevrikiya mirovê nûjen a bi bajêr re, tenêbûn û hewldana hebûnê .
Karakterên pirtûkê ne
Kitap isim ve başlıklar konusunda mükemmel denecek kadar güzel. Hatta şunu söyleyebilirim: Her başlık, ayrı ayrı bir kitap olacak kadar geniş. “Rububiyet, kemâlât, inkişaf vb. teselliler” ana başlıklar gerçekten mükemmel; fikir güzel, proje mantıklı.
Ancak kitap, bu başlıkların altını dolduracak ve okuduğunuz zaman sizi doyuracak, bu konuları en güzel şekilde size fehm ettirecek bir eser değil bana göre. Bu kitap daha çok sosyoloji veya edebî bir kitap niteliğinde. İlk elime aldığımda tasavvuf kitabı sanmıştım; ilk birkaç teselliden sonra öyle olmadığını anladım. Hatta hızlı hızlı okudum. Bazı sayfalar o kadar bunaltıcıydı ki hızlıca geçtim.
Belki Hikem-i Atâiyye’den sonra okuduğum için bana bu kadar basit geldi.
“Bu kitap okunur mu?” diye soracak olursanız, bilmem; benim fikrim, her kitapta alacağımız dersler olacağı kanaatindeyim.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Nesîmi divanı incelemesi
Puan vermedi
Nesimî, şairlik gücünü fikirlerini yaymak için kullanıyor. Tanrı’nın insan yüzünde tecelli etmesi ve “vücudun bütün organlarını harflerle izah” gibi fikirleri, dönemin din adamları tarafından tepkiyle karşılanıyor. Halep uleması, görüşlerinin İslam’a aykırı olduğu görüşüyle öldürülmesi için fetva veriyor. Mısır Çerkes kölemen hükümdarı Muavyed Şeyh’ in onayını alan saltanat naibi Emir Yeşbek tarafından boynu vurulup derisi yüzülmek suretiyle öldürülüyor. Görüşleri vahdet-i vücud/ varlık birliği adı altında ele alınıyor. Bu bir sufi metafiziğidir. Bence de Allah’ın kulları üzerinde belli Esma’larıyla tecelli etmesi oldukça etkileyicidir. Nesimi benim gözümde Türklerin hallac-ı mansur’udur. Benzer akıbetlerle katledilmişlerdir ve dönemlerinin en büyük velileridirler. Nesimi diyor ki; yaratanla yaratılan tek ve "bir"dir. Ona göre kendiliğinden var olan (kaimun bizatihi) varlık (vücûd) birdir; o da Hakk Teâlâ'nın varlığıdır. Bu varlık ezelidir; çoğalma, bölünme, değişme, yenilenme kabul etmez. Her şey bir gün ana kaynağına (ona) geri dönecektir. Hiçbir şey yok olmaz her şey dönüşür. Bu yüzdendir ki Bağdatlı hallac, “Ene’l hak” dedi ve bu katline sebep oldu. Fikrimce o “Ben hak’tan gayrı değilim” demek istedi, tabiidir ki Hallac-ı Mansur da, seyyid Nesîmî de içindeki yaşadıkları yüzyıla ait değildirler; çünkü kendi çağdaşları arasında, onların derinliklerini anlayabilecek olan ruhları pek bulamazlar. Bu yüksek ruhları bedevi kültürü içinde asimile olanların zaten anlaması da pek mümkün değildir. Onu yargılayan derisinin yüzülmesine fetva veren müftü için en doğru cümleyi yine Nesîmî kuruyor ve diyor ki “Aşık canını verir, zahid parmağını veremez”
‘’Hiç kimse Nesîmî sözünü fehm edebilmez
bu kuş dilidir bunu Süleyman bilir ancak.’’
(Fehm etmek: Anlamak)
Bu divanda en bilinen
Silav bindestno :) Ev çi berhem bû !Kurdî
Wek hûn jî fehm dikin dem a pirtûkekê de jegirtin zêde parve bikim û li ser lêkolîn û ramanên xwe binivîsînim eşkere ye ku min gelêkî ecibandîye . Yanî ez tenê bêjim min ecibandîyê û derbas bibim ev neheqîyê ji bo vê pirtûkê. Ez nizanim min çi xwend wek manîfestoyek e ev berhem , di nav de civaknasîya kurda , derûnîya mirovên bindest bi taybetî semptomên bindestîyê wan , kemasîyên li ser mafen jinan û di binî da ji (hetta li serda jî ) rexneyên civaknasîyên zayendî yên newekhevî rêz kirîye , hehhh û ya herî taybet jî LEHENGÎ nexş dike .Dema derdarê şer û berxwedana seyîdxanê usîvê seydo û rêhevalê wan nivîs kirîye , mirov dibê qey li ew cengê de tevahî wan şer dike û mişt şanaz dibe ! Min got qey ez gullê tifingê wanim û enîya dijminde tekîyam ! Min got qey ez avim min tîbûn a wan şikestand , min got qey ez çîyayê mêrdîn qoser û gundê zonê me ez li hêvîya wan bûm û min dixwest ez wan veşêrim ji romên gur û neyaran ! Lê kêmasî di nav dilê min da peyda bû , gora mîr seyîdxanê usîvê seydo serlêdanek bikim ew e temam bibe dibêm qey .Cîhê wî û ê rêhevalên wî , cîh ê lehengên me ; wek a di nav tîrêjên rojê de be ronî be .Bê guman her dem ew ê hişê me de cîhekî kûr û xweşik bigrin Ez dixwazim hûn mencikê , zagros (terfa) , osê , seyidxan hemû nas bikin , her yek êşeke her yek birînek e , bawerim hûn e tiştekî ji xwe jê bibînin çimkî em netewekî birîndar û dilşikestîne taybet ji BİNDEST ! Têra xwe ez girîyam ez dibêm hûn ê ji wisa bibe :(
Ev berhem wek e mirovên misilman di mala wan de kuran pêwîste ji bo netewên kurdan jî pêwîste ku mala wan de cîh bigre û bê xwendin her hevokê wê bê daqurtandin û heb heb bê xwendin û bê fehm kirin . Berhemek pirhalî ye , Her halîyê we wek her perçeyek welatêmin hêja ye .Belkî mijarê wan jihev cûda be lê tevahî dibe yek , nabe çar
Bazı kitapları inceleme lüksünü kendimde görmüyorum … bu kitapta onlardan biri… çünkü 23 yaşanmış hikaye pardon katledilmiş desem daha yerinde olacak sanırım.. yaşanmış diyorum ya aslında hiç yaşanmamış yalnızca kıyımlardan ve kırımlardan, ayrılıklardan ve travmalardan arta kalanlarla bir yerlerde bir şekilde hayatta var olunmaya çalışılmış..
Dili sade ve sürükleyici yirmi üç hikâye ile okudukça yoktan var oluyorsunuz... benim bir dersim hikâyem yok, çevremde bunu dinleyeceğim kimsede… fakat olmasını isterdim.. birinden canlı kanlı bir dersim hikâyesi dinlemek isterdim.. isterdim çünkü şu ağzına kadar lükse sahip olduğumuz hayatlarımızın ortasına bir yumruk gibi insin isterdim.. insin ki kendimize gelelim.. elimizde olanla avunmayı, çok sevdiğimiz birinin hâlâ katledilişine nail olmayıp onu gözümüzün önünde iken sevip sarmalamayı, yaşamın vehametine salt varmayı fehm edebilmek için ilk ağızdan çıkacak olan o cümlelerle yaşama yeniden başlamak isterdim.. çünkü okuduklarım okurken bile bana zordu.. yutkunamadığım yerler oldu.. herkese tavsiye ediyorum çünkü insanların nasıl ve nerelerde ne şekilde hayata tutunduklarını bilerek yeniden başlamak hepimizin hakkı …
Di serî da bêjim dest û lêngê Kek Ahmed Aras sax be .
Ji bo wî ev berhem kiriye kîsê kurmanciyê.
Min ji berê va li ser Evdal gelek tişt bihîstin gelek tişt xwendin lê wekî vî berhemê berfireh , sîstematik û kronolojîk nîn bûn .
pirtûka Memed ûzûn jî xweş bû lê ev qasî berfireh nînbû.
Kek ehmed wan salên meriva newirî bigota em kurd in (salên 60-70) li serhedê digere û bo kitêbeke kurmancî binivîse ji nas û malbata Evdal digere û agahiyan berhev dike. Ji ber vê jî hin mirov ji tirsana jê re xeber nadin mixabin. Her çiqas astengî , zor û zehmetî ditibe jî wî nêzika 65 kesî guhdarî kiriye û ji gelek berhemên din jî istîfade kiriye.
Welhasil ev kitêp mîna avê diherike û xwe bi xwe dide xwendinê (qurbana devoka serhedê bim :))
Gava meriv dixwîne baştir fehm dike ew klamên dengbêjiyê,gelek ê evdal in ( metê , şêx silê, hozandaxê , temo lawo, wey dil şerê Tarxan û hwd).
Ew klamên dengbêjên me yên bi nav û deng digotin pirranî ji sînga evdal derketine paşê belav bûne. Dengbêjên piştî wî hatine dinê bi meqam û terzên wî klam gotine. (Şakiro, reso, huseyno, xarpetî Xaco, Şeroyê Biro, Kazo û hwd.)
Evdal şair bûye, xweş şaîr bûye dengbêj bûye xweş dengbêj bûye. Li derû dorê xwe dinêrî û ji qefesa xwe klam derdixistin.
Çend bendên evdal li jêr datînim welleh xweş levhanîye billeh xweş levhaniye
Gulê dibê :
Evdal merûmo çavê minê reş in reş bela ne
Minê rojê sê cara bi kilê subhanê kilda ne
Gelek dengbêjên mîna te ji bo min jinê xwe berdane
Evdal dibê:
Heyla gulê ez hatim Xamûrê lê ha li hember e
Minê bala xwe dayê gulê yeke bejnzirav e gerden zer e
Minê sond xwarye bi încîla Îsa bi qurana pêxember e
Bi sirê sibê re gulê wê boxçê xwe hilde bi min re were
———
Evdal digo: Şêx Silê Dîdem e xweş dîdem e
Alîkî me Uris e yek rom e yek ecem e
Sîngê min kitûka şaîr û dengbêja ye zarê
