OkurGezer
@fyzyagmur
"Minli olmadan günler yavaş, geceler ise çok daha yavaş geçiyordu." Minli... Hızlı düşünen kız. Eğer herkes, verilen ismine göre şekillenseydi ona verilen hayatı nasıl sürerdi? Örneğin bir yağmur, vaktini mi beklerdi, sabırlı mı olurdu? Yahut bir Yaprak suyu mu özlerdi? Düşmek, yüzmek, süzülmek için... Ya da korkar mıydı sonbahardan, teninin en ince yerlerinden bendesi olduğu ağaçtan ayrılma vakti diye.. Minli için durum tam olarak böyle. Adının taşıdığı anlamı sonuna kadar hak ediyor. 'Hızlı düşünen' Minli'den başka kim olabilir ki? Önüne çıkan engellerde ne yapacağını bilen, yaşça büyük dünyadaşlarından daha cesur ve yeri geldi mi daha akıllı olan küçük bir kız... Cesur, diğerkâm, müşfik ve rikkat onun için kullanacağımız sıfatların başında geliyor.
Peki nedir bu kızın hikayesi, alametifarikası? Minli ailesiyle Verimsiz Dağ'da, bir masanın etrafında üç kişinin sığabileceği kadar büyük bir evde yaşayan, her gece babasının anlattığı masallarla evinin kapısını tekmil canlıların hikayelerine açıp onları bir güzel ağırlayan Çinli bir kız çocuğundan başkası değil. Öğrenme merakından kendine bir çember yapıp etrafında sürekli dönen, merak ettiği şeyi her ne halde olursa olsun öğrenmek için soran bir kız. Öyle ki yorgunluktan gözleri açılmasa dahi ağzını aralar, sorusunu sorar ve sonra bırakır kendini uykunun tatlı kucağına.. Her kahraman gibi onun da rahatsız olduğu bir minval vardır. Ev ile tarla arasında kullandığı minik ayaklarını bu kez maceradan maceraya atılmak için, çayıra, nehre, yeri geldi mi bir saraya hatta kaderin iplerinden örülü bir köprüye basmak için kullanır. Neden mi? Sadece tek bir soru için.. Tek bir kişinin yanıtlayacağı tek bir soru.. Kim mi? Ay'ın Yaşlı Adamı'ndan başkası değil elbet. Minli bu önemli ve bilhassa onun için değerli soru için uzun bir
Reklam
"Bir maymunu, ölümden sonra gideceği maymun cennetindeki sınırsız muzla kandırarak elindeki muzu vermeye asla ikna edemezsiniz." (Syf. 37) Hayvanlardan Tanrılara Sapiens Yuval Noah Harari tarafından kaleme alınan pek çok farklı alanla kolektif olarak ilerleyen bir tarih kitabıdır. Diğer tarih kitaplarından onu ayıran özelliklerden biri tarihi sadece hikâyelere, yaşanmış olaylara binaen değil asla yalan söylemeyecek tek şey olan 'biyolojimiz' ile deklare etmesi. Diğeri ise sadece belli bir döneme ışık tutmayıp eline feneri alması ve bize bir tarih patikası oluşturmasıdır. Bu yolun başında önce Önemsiz Bir Hayvan ile tanıştırır bizi Harari sonra adım adım insanın her yönünü, onu değiştiren olayları ele alarak yolun sonunda Tanrılaşan Hayvan -biz- ile bizi baş başa bırakır. Hangi dine, dile, ırka sahip olunursa olunsun başta bir sapiens olarak hepimizi ilgilendiren bu kitap tolere edilmeyecek yönlerimizi öğrenmemizi sağlıyor. Günlük hayatın hengamesiyle itelediğimiz pek çok soruyu içinde barındırıyor. Nereden geldik? Biz kimiz? Neye dönüştük? Gerçekten mutlu muyuz? Kadın çoğu anlamda erkekten daha üstün becerilere sahipken neden tarih penceresinden bize attığı bakış bir erkeğin arkasından? Cebimizdeki kağıt, maden parçasının gerçek değeri ne?vs. Kitabı okumadan önce 'insan'a olan bakışınız onun şaibeli yönlerini öğrendikten sonra kalıba sokulmayan bir harç gibi kuruyup gidiyor. Bu engin kitabı bir kaç paragrafla anlatmak ne mümkün değil. Bu sebeple okumanızı ve bizden öte bizdeki asıl 'biz' in varlığı ile tanışmanızı dilerim.
"Biz anne-babalara 'Çocuğunuzun odasına girerken kapıyı çalın, eşyalarını onlardan izin almadan başka birine vermeyin, onları öperken zaman zaman izin isteyin' tavsiyelerinde bulunuruz. Burada amaçlanan, çocuğa aurasını fark ettirmek, hissettirmek, göstermek, öğretmektir. Hissettirilen bu alan, ileride çocuğun yaşamındaki kişilik sınırlarını oluşturacaktır. Çocuk gelecekte kendine zarar vermek isteyenlerden bu yolla korunacaktır."
Günümüzde sosyal medyanın vesilesiyle pek çok cinsel istismar vakası duymaktayız. Eskiden daha mı azdı, yoksa biz mi haberini alamıyorduk bilemiyorum fakat bundan sonrası için ilaç gibi sarılacağımız bir yol var. O da çocuklarımıza mahremiyet eğitimi vermek. Kitabı ilk elime aldığımda kapağındaki kız çocuğu sebebiyle "Sadece kız çocuklarına mahremiyet eğitimi verilir." gibi duru su içindeki çöp kadar yanlış ve yersiz bulduğum düşünceyi desteklediğini düşünmüştüm. Bu sebeple önyargı ile elime aldığım kitaba ilerleyen sayfalarda haksızlık ettiğimi anladım. Pedagog Adem GÜNEŞ, hem kız hem erkek çocuklarına nasıl mahremiyet ve cinsel eğitim verileceğini açıklamış. Kitapta, " Çocuklara mahremiyet eğitimi nasıl ve ne zaman verilir?, Cinsel eğitim kim tarafından verilmeli?, Çocukta fiziksel zihinsel ve duygusal aura nasıl oluşturulur? , Taciz nedir? , Suistamale uğramış çocuk nasıl davranır? " gibi soruların cevabını örnekler eşliğinde yazar bizlere sunmuştur.
Çocuk yetiştirmenin ve korumanın bu denli zor olduğu günümüzde en büyük sorumluluk anne-babalara aittir. Zararın kimden ve nereden geleceğini asla bilemeyiz. Çocuklarımızın kocaman bir ormanda güneşin mütebessim ışığında açan bir çiçek olduğunu, onları korumak için sadece sevginin yeterli olmadığının farkına varmalıyız.
"Oysa zaman yaşamın kendisiydi ve yaşamın yeri yürekti." Momo şehre uzak yıkık bir amfiteatrda yaşayan siyah kıvırcık saçlı, üzerinde ona büyük gelen -seneye de giyebileceği- montu, bileklerine kadar uzanan yamalı eteği dışında ona verilen eşyalardan başka bir şeyi olmayan küçük bir kızdır. Momo'nun en büyük yeteneği çok iyi bir dinleyici olmasıdır. Herkes onun yanında konuşurken farkında olmadan yüreğinden geçen ne varsa anlatır, içinde yanan ateşi harlar imiş. Kendi minik fakat yüreği kocaman kızımız Momo çıplak ayaklarıyla insanların zamanını çalan pespaye duman adamları, yardımcısı Kassiopeia'nın yardımıyla alt etmeye çalışır.
Kitap hakkında yazmak istediğim beni heyecanlandıran şeyler var fakat okuyun ve saatlerin, dakikaların, saniyelerin birbirini kovaladığı bu kitabın tadına varın derim. Michael Ende'nin bu pek çok dile çevrilen kitabı çoğu çocuk kitabında olduğu gibi verdiği mesajlara binaen büyüklere de hitap eder. Ende, içindeki çocuğu hapsedip anahtarı da kaybeden biz büyüklerin yaşantısındaki aceleciliği, kutu gibi evlerimizi ve kreşlere yüklediğimiz anlamları kalemini fantastik mürekkebine batırıp yazmıştır. Ben kitap için bol zamanını boş geçiren bizlere yazılmış "Zaman nedir?, Nasıl kullanılmaması gerekir?" sorularını yanıtlayan zaman kılavuzu diyeceğim ve kalemimi Ahmet Hamdi Tanpınar'ın şu dörtlüğünü yazdıktan sonra bırakacağım:
Ne içindeyim zamanın/Ne de büsbütün dışında/Yekpare, geniş bir anın/Parçalanmaz akışında.
/2018
Tanrım. Cennet için sana ihtiyacımız var. Cehennemi kendi başımıza da yapabiliyoruz. (syf. 243)
Damızlık Kızın Öyküsü bir feminist kâbusu. Kitap, isminden de anlaşılacağı üzere damızlık olarak kullanılan bir kadının düşüncelerini ve yaşadıklarını kahramanın sesinden bize dinlettiriyor.
Margaret Atwood tarafından kaleme alınan bu eser kadınların muhafazakar ve erkek egemen toplumda yaşadığı zorlukları konu edinen bir distopyadır. Kadınların özelliklerine göre sınıflandırıldıkları bu karanlık çağda kırmızılara bürünmüş kahramanımız doğurganlığı sürdüren ve bu sebeple kısır hemcinslerinin arasında damızlık olarak kullanılan Fredinki'dir. Başlarken feminist kâbusu dememin sebebi şu an savunduğumuz tüm ilkelerin esamesinin okunmadığı, kadınların özgürlüğü zar zor hatırladığı bir geleceğin okunmasının bile rahatsız edici olmasıdır. Fakat asıl sorun kitapta anlatılanların hayatımızda bir mânâda yer bulmasıdır. Her bir konu bir biçimde şu an yaşanıyor ve kitapta kadını hapseden sıfat duvarlarına şimdi de toslayabiliyoruz. Üreme için kullanılan cariyeler, kocasını paylaşmak zorunda kalan eşler, yerinin mutfak masası olduğuna inanılan kadınlar, kadınlara üstünlük kuran kadınlar... "Anlatılan bizim hikâyemizdir."
●
Leh: Konu bakımından etkileyici, merak uyandırıcı yazarın hayal gücüne hayran kalmamak elde değil.
Aleyh: Yazarın üslubu sebebiyle bazı yerlerde takılıp kaldım. Bazı yerler akıcı bazı yerler ise fazlasıyla durağandı.
/2018
