İnsan bir işin bozuk bir yanını sezinlemiş, ama bu işe de bir kez girmişse, farkına varmadan kuşkularını kendisinden bile saklamaya çalışır. Ben de aşağı yukarı bu durumdayım. Hiç sesimi çıkarmıyor, hiçbir şey düşünmek istemiyordum.
“Çünkü,” diyordu Ahab kendi kendine, “bu dünyanın en büyük mutluluklarının boş ve anlamsız bir yanı olduğu halde; yürekten gelen tüm acılarda gizemli ve kutsal bir derinlik, hatta kimi insanların çektiklerinde meleklerin en büyüklerine özgü bir yücelik vardır.” Bu gerçeği yalanlayan hiçbir şey görmüyoruz. Ölümlü insanların çektikleri bu büyük acıların köklerine gidecek olursak, sonunda kaynağı bilinmeyen tanrılara varırız.
İlim kesbiyle pâye-i rif'at
Bir hayâl-i muhal imiş ancak
Aşk imiş her ne var âlemde
İlim bir kıyl ü kâl imiş ancak
Bilimsel çalışmalar yaparak yüce makamlara erişmek, asla olmayacak bir hayal imiş... Dünyada her şey aşktan ibaretmiş; bilim ise yalnızca kuru bir dedikodu...
— Fuzûlî