Moby Dick'i okurken beni en çok zorlayan şey, romanın sürekli olarak hikâyenin akışını kesen balina ve balinacılık üzerine uzun açıklamalara sapması oldu. Melville zaman zaman bir romancıdan çok bir doğa tarihçisi gibi davranıyor. Balina türleri, avcılık yöntemleri, gemicilik detayları ve dönemin denizcilik kültürü üzerine sayfalarca süren bölümler var. Bu bölümler bazen o kadar uzuyor ki insan ana hikâyenin ne olduğunu unutmaya başlıyor.
İlk bakışta bu kısımların atlanabileceği düşünülebilir. Ancak ilginç olan şu ki, Melville bu teknik bilgilerin arasına insan doğasına dair gözlemlerini de yerleştiriyor. Bir bölüm boyunca balinaların anatomisinden söz ederken son birkaç sayfada insanın kibri, bilgiye ulaşma çabası ya da evrendeki yerinin belirsizliği üzerine düşündürücü tespitler yapabiliyor. Bu yüzden bu bölümler romanın ritmini bozsa da tamamen gereksiz olduklarını söylemek zor.
Romanın asıl gücü ise benim için Kaptan Ahab karakterinde yatıyor. Ahab yalnızca intikam peşindeki bir kaptan değil; takıntının insanı nasıl ele geçirebileceğinin neredeyse uç bir örneği. Moby Dick'in kopardığı bacağının intikamını almak için tüm hayatını tek bir amaca indirgemiş durumda. Gemi, mürettebat, güvenlik, mantık ve hatta kendi yaşamı onun için ikinci planda kalıyor.
Burada ilginç olan nokta, Ahab'ın yalnızca bir balinayı kovalamıyor oluşu. Balina zamanla gerçek bir hayvandan çok daha fazlasına dönüşüyor. Ahab'ın gözünde Moby Dick, dünyanın adaletsizliğinin, acının ve kaderin sembolü haline geliyor. Bu yüzden onun savaşı bir hayvanla değil, varoluşun kendisiyle yapılmış bir hesaplaşma gibi görünüyor.
Ahab üzerine düşünürken aklıma şu soru geldi: Eğer bu intikam arzusu olmasaydı Ahab'ın hayatında ne kalırdı? Belki de onu ayakta tutan şey gerçekten de nefretidir. İnsanların çoğu
Merhabalar
Blake Crouch tarafından kaleme alınan Karanlık Madde, seçimlerin gücü ve paralel evrenler üzerine kurulu sürükleyici bir bilimkurgu gerilim romanıdır.
Jason Dessen, sıradan bir hayat yaşayan bir fizik profesörüdür. Bir akşam eve dönerken kaçırılır ve gözlerini tamamen farklı bir dünyada açar. Burada hayatı bildiğinden çok farklıdır: Eşiyle evli değildir, oğlu yoktur ve kendisi ünlü bir bilim insanıdır.
Jason, hangi hayatın gerçek olduğunu anlamaya çalışırken paralel evrenler arasında nefes kesen bir yolculuğa çıkar. Bir yandan kendi dünyasına dönmeye çalışırken, diğer yandan yaptığı seçimlerin insan hayatını nasıl şekillendirdiği sorusuyla yüzleşir.
Anlaşılır ki bu evrendeki Jason (Jason2), yıllar önce ailesi yerine kariyerini seçmiş ve evrenler arası geçişi sağlayan gizemli bir "küp" (The Box) icat etmiştir.Jason, ailesinin olduğu "asıl" dünyasına geri dönebilmek için bu küpü kullanarak sonsuz sayıdaki paralel evren arasında tehlikeli bir yolculuğa çıkar. Bu yolculuk sırasında sadece fiziksel engellerle değil, aynı zamanda farklı kararlarının yarattığı alternatif benlikleriyle ve seçimlerinin ağırlığıyla da yüzleşmek zorunda kalır.
Gidilmemiş yol" (path not taken) konseptini işler; seçimlerimizin kimliğimizi nasıl şekillendirdiğini sorgulatır. Kuantum mekaniğinin "çoklu dünyalar yorumu" ve Schrödinger'in Kedisi deneyi üzerine kuruludur.
Reklam
Ahmet Arslan - İlkçağ Felsefe Tarihi 5Felsefe
Ahmet Arslan’ın büyük bir akademik titizlikle kaleme aldığı felsefe tarihi serisinin ilk dört cildini, özellikle Platon’un diyaloglarını, akıl yürütmelerini ve Atina’nın canlı entelektüel atmosferini büyük bir keyifle okudum. Ancak beşinci ciltte ciddi bir kopuş yaşadım. Yaklaşık 200 sayfa boyunca okumaya devam etmeye çalışsam da bir noktadan sonra kitap benim için felsefi bir keşif olmaktan çıkıp zoraki sürdürülen bir okuma deneyimine dönüştü.
Bunun sebebi Ahmet Arslan’ın anlatımı değil, ele aldığı dönemin düşünsel karakteridir. İlk dört ciltte Thales’ten Aristoteles’e, Epikuros’tan Stoacılara kadar farklı görüşlerin özgürce çatıştığı, sonucun önceden belli olmadığı bir düşünce ortamı vardı. Filozoflar insanı, doğayı ve bilgiyi açıklamaya çalışırken sürekli yeni sorular üretiyor, bazen birbirlerini çürütüyor, bazen de kendi sistemlerinin sınırlarına ulaşıyorlardı. Okuyucu olarak bu sürecin nereye varacağını önceden kestiremiyordunuz.
Beşinci ciltte ise benim açımdan bu özgür araştırma ruhu büyük ölçüde kayboluyor. Düşüncenin amacı artık hakikati aramak değil, önceden kabul edilmiş bir hakikati temellendirmek haline geliyor. Tanrı’nın varlığı, vahyin doğruluğu veya dini otoritenin meşruiyeti gibi temel öncüller sorgulamanın konusu olmaktan çıkıyor; felsefenin görevi bunları savunmak ve sistemleştirmek oluyor.
Elbette bu dönemin düşünürleri ciddi mantıksal çalışmalar yapmış, önemli kavramsal problemlerle uğraşmışlardır. Ancak benim açımdan sorun tam da burada başlıyor: Akıl yürütmenin hareket alanı baştan belirlenmiş görünüyor. Sonuç değişemeyeceği için tartışmaların büyük bölümü bana gerçek bir felsefi araştırmadan çok, mevcut inanç sistemini rasyonel bir çerçeveye yerleştirme çabası gibi geliyor.
Bu nedenle kitapta sıkça karşılaşılan "Bir", "Logos", "Taşma", "Ruh"
Disneyland'den Daha Gerçek Bir Dünya
Jean Baudrillard'ın Simülakrlar ve Simülasyon kitabı, okurken insana bir kitap değil de zihnin duvarlarını söken bir deneyim yaşatıyor. Baudrillard'ın derdi gerçekliği açıklamak değil; aksine bize "gerçek dediğimiz şey gerçekten var mı?" sorusunu sordurmak.
Kitabın merkezindeki fikir şudur: Modern insan artık gerçeklikle değil, gerçekliğin kopyalarıyla yaşamaktadır. Bir zamanlar imgeler bir şeyi temsil ederdi; bugün ise temsil ettikleri şey ortadan kalkmış, geriye yalnızca imgeler kalmıştır. Baudrillard buna simülakr der.
Televizyon, sosyal medya, reklamlar, siyaset, hatta kimi zaman ilişkiler... Hepsi birer simülasyon üretir. İnsan artık hayatı yaşamaktan çok onun gösterisini izler. Mutlu görünmek mutlu olmaktan, bilgili görünmek bilmekten, özgür görünmek özgür olmaktan daha önemli hale gelir.
Baudrillard'ın ünlü Disneyland örneği tam da bunu anlatır. Disneyland'ın yapay olduğu söylenir ki dışarıdaki dünyanın gerçek olduğuna inanalım. Oysa Baudrillard'a göre asıl simülasyon Disneyland'ın dışında başlamaktadır. Çünkü gündelik hayatın kendisi de imgeler, tüketim alışkanlıkları ve medya tarafından inşa edilmiş büyük bir sahnedir.
Kitabı okurken aklıma sık sık şu düşünce geldi: Belki de çağımızın en büyük trajedisi hakikatin kaybolması değil, hakikate ihtiyaç duymamamızdır. Artık insanlar gerçeği aramıyor; kendilerini iyi hissettiren hikâyeleri arıyorlar. Çünkü simülasyonun en güçlü yanı yalan söylemesi değildir, gerçeğin yerine geçmesidir.
Psikolojik açıdan bakıldığında ise Baudrillard, modern insanın yabancılaşmasını çok erken görmüş bir düşünürdür. İnsan kendi hayatının öznesi olmaktan çıkıp kendi imajının yöneticisi haline gelmiştir. Kendimizi yaşamak yerine kendimizi sergiliyoruz. Bu yüzden kalabalıklar içinde yalnız, sürekli bağlantı halinde ama derin ilişkilerden
Sizlere kalbime dokunan, ruhuma iyi gelen bir kitaptan bahsetmek istiyorum: “Belki Derdimize Çare Bir Çiçek”. Adı bile insana bir umut fısıldamıyor mu? Sanki modern hayatın gürültüsünde kaybolmuş ruhlarımıza bir nefes, bir sükunet vaat ediyor gibi.
Bu kitap, öyle romanlar gibi sürükleyici bir olay örgüsü sunmuyor bize. Aksine, sizi durduran, düşündüren, iç dünyanıza bir yolculuğa çıkaran bir eser. Üç değerli ismin, Sadettin Ökten, Kemal Sayar ve Mehmet Dinç’in gönül sohbetlerinden damıtılmış, yazıya dökülmüş hali aslında. Her biri kendi alanında birer duayen olan bu kıymetli hocalarımız, hayatın koşturmacasında unuttuğumuz değerleri, yalnızlaşan insanı, hakikat algısının nasıl çarpıtıldığını ve gerçek tesellinin ne olduğunu o kadar samimi bir dille anlatıyorlar ki, okurken sanki onların dizinin dibinde oturmuş, muhabbetlerine ortak oluyorsunuz.
Kitabın sayfalarında ilerlerken, modern insanın içindeki firavunluk, yani nefisle mücadeleden bahsedildiğini görüyoruz. Ne ile meşgul olduğumuzun, aslında kim olduğumuzu belirlediği vurgulanıyor. Dışımızı süslerken içimizi ihmal ettiğimiz, daha çok koşarken daha az huzurlu olduğumuz gerçeği yüzümüze çarpıyor. Ama bu çarpış, acıtmaktan ziyade, bir uyanışa vesile oluyor. Yarayı kaşımıyor, aksine iyileşmesi için bir ışık tutuyor.
“Belki Derdimize Çare Bir Çiçek”, bize küçük şeylerden mutlu olabilmeyi, sıradanın içinde saklı olan sıra dışını fark edebilmeyi, en zor imtihanlarda bile dimdik kalabilmeyi hatırlatıyor. Bir çiçeğin naifliğinde, bir tebessümün sıcaklığında, sessiz bir varlığın derinliğinde gizli olan hikmetleri görmeyi öğütlüyor. İnsanın kendi hikayesini yazması gerektiğini, cüzi iradesiyle yaptığı seçimlerin hayatını şekillendirdiğini nazikçe anlatıyor.
Özellikle günümüz dünyasında mesuliyet ahlakının zayıfladığına,
Neylersin, Ölüm Herkesin Başında...·38 syf.·
9/10
2026 11. kitabı
Kitapta: zengin, fakir; yaşlı, genç insanların ölümünün anlatıldığı beş ölüm hikayesi var.
Hikayeler farklı hakikat aynı: "ölüm" herkesin başına gelecek bir gerçek.
İnsan ona nasıl gidecek onu nasıl karşılayacak?.. İşte bütün muamma bu.
Reklam
Reklam