"Denir ki dünya ikiye ayrılmıştır; Yüzüklerin Efendisi'ni okumuş olanlar ve okuyacak olanlar."
Onlarca yıldır J. R. R. Tolkien hayranları tarafından defalarca kez dile getirilen klişe bir söz fakat tam yerinde olduğunu düşünüyorum. Elbet bir gün herkes okuyacaktır.
Sık sık Tolkien kitaplarını baştan okuyan birisi olarak Tolkien'i hiç okumamış olanlara, okuyacak olanlara ve tekrar okumak isteyenlere basit bir okuma sırası yapmak istedim. Tabii ki farklı bir sırayla da okumayı tercih edebilirsiniz, takılın kafanıza göre.
Dizi/film izlemelerinde veya böyle seri kitap okumalarında genellikle ilk tercihim kronolojik sıra oluyor. Olayların gerçekleşmesini tarihsel sırada takip etmeyi seviyorum ama bazı durumlarda çıkış sırası veya basitten karmaşığa doğru yapılan sıralama daha iyi olabiliyor. Tolkien kitapları için de bu durum geçerli. Ben de her iki sırayı vermeye çalışacağım.
Tolkien'i hiç okumamış ya da sadece Hobbit ve/veya Yüzüklerin Efendisi kitaplarını bilenler için önereceğim sıralama nispeten daha basitten karmaşığa doğru olan okuma sırası;
1- Hobbit
2- Yüzüklerin Efendisi (Tek Cilt)
3- Silmarillion - Yüzüklerin Efendisi'nden binlerce yıl öncesini, Orta Dünya'nın mitolojisini anlatıyor. Bu kitap yeterince karışık ve birçok okura göre ağır bir kitap. İçerisinde takip edilemeyecek kadar çok karakter olması, çok fazla mekan isimleri olması, soy ağaçlarının karmaşık olması gibi sebeplerden yorucu olabiliyor ama bir kez bulaştınız mı bırakmak neredeyse imkansız.
Bu üçünü okuyup Orta Dünya'ya doyamadım diyenler olursa, Silmarillion'da da geçen üç hikayenin daha geniş versiyonları olan şu kitapları okuyabilir;
4- Beren ile Luthien
5- Húrin'in Çocukları
6- Gondolin'in Düşüşü
Bunları da okuyup yine de doyamayanlar olursa;
Bitmemiş ÖykülerNumenor’un Düşüşü kitaplarını öneririm.
Bitmemiş Öyküler'de her çağdan hikayeler var. İsminden de anlaşılableceği gibi bitmemiş öyküler ama okuması zevkli. Numenor'un Düşüşü de 2. çağda geçiyor. Diğer kitapları okuduktan sonra okumak daha iyi olabilir.
Geriye kalan kitaplar Orta Dünya evrenine çok daha derin bir bakış attığı için okunması ve anlaşılması oldukça zordur, okuması zorunlu da değildir. Dileyenler aşağıda bahsedeceğim diğer kitaplara da göz atabilirler.
Tolkien kitaplarını bilen, tekrar okuma maratonu yapmak isteyen veya hiç bilmiyorum ama yine de kronolojik sırayla okumak istiyorum diyenler şu sıraya göz atabilir;
1- Silmarillion
2- Beren ile Luthien
3- Húrin'in Çocukları
4- Gondolin'in Düşüşü - Bu üç kitap Silmarillion'da daha kısa halde var zaten.
* Silmarillion'un sonundaki Güç Yüzüklerine Dair kısmı 2. çağı ve 3. çağı anlatıyor. Altıkırkbeş'in eski basımından okuyacaklar için Güç Yüzüklerine Dair ayrı bir kitap olarak geliyor. İthaki'de okuyanlar için bu kısım kitapta var zaten.
Yine 2. çağda yaşanan olayların anlatıldığı kitap olan Numenor'un Düşüşü hemen bu kitaplardan sonra okunabilir
5- Numenor’un Düşüşü
Bundan sonra gelen Bitmemiş Öyküler kitabında 1, 2, ve 3. çağa dair hikayeler var. İsteyen çağ çağ okuyabilir isteyen de en sonda, Yüzüklerin Efendisi'nden de sonra okusun. Daha sağlıklı olabilir.
6- Bitmemiş Öyküler
7- Hobbit
8- Yüzüklerin Efendisi serisi
i. Yüzüklerin Efendisi - Yüzük Kardeşliği
ii. Yüzüklerin Efendisi - İki Kule
iii. Yüzüklerin Efendisi - Kralın Dönüşü
Okuma maratonu burada bitiyor. Bundan sonraki kitaplar Tolkien'in Orta Dünya'yı şekillendirirken yazmış olduğu ilk taslakları içermektedir. Şimdiye kadar okumuş olduğunuz kitapların farklı versiyonları var. Ana hikayeye dahil sayılmazlar, daha çok ilk taslaklar gibi. Tolkien'e dair her şeyi okumalıyım diyenler cesareti varsa göz atabilir.
Kayıp Öyküler Kitabı 1Kayıp Öyküler Kitabı 2 - Bu kitaplar, 12 kitaplık Orta Dünya Tarihi serisinin ilk iki kitabı. Geriye kalan 10 kitabın Türkçe basımı olmadığı için onları İngilizce olarak okumak gerekiyor. Kaldı ki bu iki kitabın da artık basımı olmadığı için sadece sahaflarda yüksek fiyatlarda bulunabilir ya da pdf olarak okunabilir. Okunması da zorunlu değildir.
History of Middle-earth serisi
1- The Book of Lost Tales 1
2- The Book of Lost Tales 2
3- The Lays of Beleriand
4- The Shaping of Middle-Earth
5- The Lost Road
6- The Return of the Shadow
7- The Treason of Isengard
8- The War Of The Ring
9- Sauron Defeated
10- Morgoth's Ring
11- The War Of The Jewels
12- The Peoples of Middle-earth
* - The Nature of Middle-Earth
Bize Orta Dünya gibi eşsiz ve mükemmel bir evren sunduğu ve gerçek dünyadan kaçıp farklı bir hayata adım atmanın mümkün olduğunu gösterdiği için J. R. R. Tolkien'e sonsuz teşekkürler.
Onun yaratıp bize sunduğu bu evren her zaman için benim kaçış noktam oldu ve olmaya devam edecek.
Ömrünü bu çalışmaları derlemeye harcayarak, babasının yarattığı bu evreni bize ulaştıran Christopher Tolkien'e de ayrıca teşekkürler.