yüz binlerce türkün anavatana dönüşü..Türk Tarihi
osmanlı devleti ve rusya 1877-1878 yılları arasında balkanlar, karadeniz ve kafkasya bölgelerinde aynı anda savaşa tutuşur.. osmanlı ve rusya arasındaki bu savaş rumi olarak 1293 yılında başladığı için bu savaşa 93 harbi de denir..
bu savaşta balkan coğrafyası gerek cephede savaşan askerler gerek bölgede yaşayanlar insanlar özelinde osmanlının savaştığı diğer bölgelere kıyasla daha fazla yıprandığı bölgedir..
zira rusya balkanlar üzerinden tunayı geçip osmanlıyı arkadan dolanarak trakya üzerinden istanbula ulaşıp savaşı kesin olarak sona erdirmek istediğinden balkanlara karadeniz ve kafkasya bölgesinden daha fazla önem verir..
rusyanın bu stratejisi osmanlının savaşa hazır olmaması, kendi içlerindeki idari-bürokratik koordinasyon eksikliği, orduda yer alan komuta kademesinin aralarındaki uyumsuzluk sebepli sorunların da eklenmesiyle balkan coğrafyasında işe yarar..
bu durum haliyle rusya lehine sonuçlar doğururken osmanlı bu durumdan hemen her yönden olumsuz anlamda etkilenir.. maddi, manevi, askeri, insani gibi başlıklar altında osmanlı devleti çok ağır ve acı verici olaylarla yüz yüze gelir..
okumuş olduğum bu kitap da 1877-1878 osmanlı-rus savaşı sırasında rusyanın saldırdığı balkan coğrafyasında ruslar, bulgarlar tarafından eza, cefa gördüğü için, görmeleri muhtemel olduğu için balkan coğrafyasından (-günümüzde- özellikle romanyanın güneyi, orta ve doğu bulgaristan) istanbula göç eden türklerin yaşadığı zorlukları anlatır..
Rumeli Göçmenleri adlı kitap tarık özçelikin 1993 yılında kitabın aynı adıyla yazdığı yüksek lisans tezinin yeniden düzenlenmiş hali..
tez için bkz.; tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkez...
tezin/kitabın temel kaynağı bu savaşın gerçekleştiği dönemde istanbulda ali efendi tarafından çıkarılan basiret gazetesidir..
tez/kitap, 24 nisan 1877-23 mayıs 1878 tarih aralığında yayımlanan basiret gazetesinde yer alan istanbula savaş sebepli savaşın gerçekleştiği balkan coğrafyasından göç edenlerin hakkında yer alan haberlerin bir araya getirilmiş halidir..
---------------------------------------------------------------------------------------
1877-1878 savaşı sırasında bölgeden doğu trakya ve istanbula ulaşmak için yola çıkan bölgedeki türklerin çilesi daha ulaşmak istedikleri yere varamadan yolda başlamıştır.. #273621015 , #273621196
bölgeden doğu trakya ve istanbula ulaşmak için yola çıkan türkler bu yolculuklarını kah osmanlının ingiltere, fransa ve avusturyadan kiralayıp kendilerine tahsis ettiği gemilerle kah trenlerle yapmışlardır.. bunlardan ayrı olarak bölgeden kendi imkanlarıyla kağnılarla, at arabalarıyla karayolu üzerinden doğu trakyaya, istanbula doğru yola çıkan türkler de olmuştur..
şanssızlık, kör talih gemilerle yola çıkan bölge insanlarının bazılarının yakasını bırakmamaya devam eder; #273621490
bunun yanında deniz yolculuklarında bazen ilginç olaylar da olmuyor değildir; #273621945
özellikle 1877 yılı sonu 1878 yılı başlarında istanbul balkanlardan gelen göçmenlerle dolup taşıyordur.. #273622179 , #273626162 , #273626440 , #273626686 , #273626827
bu arada istanbula bulunan asakir-i mülkiyeliler de kışın sabahtan akşama dek sirkeci istasyonuna gelen türklere yemek, yatacak yer konusunda yardımcı olup bu kişileri teselli etmeye çalışmışlardır..
istanbula gelen göçmenlerin fazlalığından sebep bu kişilerin hepsine kalacak yer temin edilemeyince camiler, vekillerin, vezirlerin, memurların hane, yalı, köşklerinin, tekke, zaviye, medreselerin göçmenlerin iskan edilmesi yönünde kullanılmasına yönelik II. abdülhamid ferman çıkarmıştır..
istanbulda göçmenlerin bulunduğu bölgelerdeki camiler kısa süre içerisinde dolmuştur; #273627432 ,
yukarıda adı geçen yerlere fazla fazla iskan edilen göçmenlerin bir sıkıntısı daha vardır; adı geçen yerlerdeki tuvaletlerin yetersizliği; #273627660
bu sırada padişahın alemdağındaki çiftliğinin olduğu ormana da çerge tipi barakalar yapılması yönünde II. abdülhamid emir vermiştir.. yapılan bu barakalara bir ay sonrasında boğaziçinden 5-6 bin civarında göçmen nakledilmiş, boğaziçinde 80.000 göçmen kalmıştır..
istanbulda ikamet etmeleri için kendilerine yer bulunan bazı göçmenler maalesef sorunlar da yaşamıştır; #273628096 , #273630344 , #273629910
istanbulda bazı kişiler camilerde göçmenler adına olumsuz konuşmuş, devamında göçmenleri dövmeye çalışmıştır..
istanbuldan bursaya gönderilen göçmenlerden bazıları ise bursada bursa halkı ve valisi tarafından kötü karşılanmış, kendilerine hakaretler edilmiştir..
bursaya gelen göçmenlere bazı bursalılar değil evlerini açmak, onları ahırlarına dahi kabul etmemiştir..
oysa aynı coğrafyadan istanbula gelen bir grup yahudi bu tarz sorunlar ile karşılaşmadan sorunu kendi içlerinde çözmüşlerdir; #273629660 (muhtemelen onların sorunu kısa sürede çözmelerinin nedeni gelen yahudi sayısının türklere kıyasla çok çok az olması ve gelen yahudilere yardım edecek kişilerin başlarında öncelikli başka sorun, sıkıntıların bulunmamasıdır..)
istanbula gelen göçmenlerin yaşadığı tek sorun barınma sorunu değildir.. onlar yiyecek, ısınma sorunları ile çeşitli salgın hastalıklar ile ve birbirlerini yollarda, istanbulda, kaybetmeleri sonrası arayıp bulma konularında da ayrı ayrı sorunlar yaşarlar; #273640537 , #273640741 , #273639178 , #273639601 , #273640050 , #273630879
ocak 1878de salgın hastalıkların artmasını, yayılmasını önlemek için muhacirini sıhhiye komisyonu kurulur, istanbul, bursa ve edirnedeki 18 hastahane bu komisyonun emrine verilir..
bu durum o kadar acıklıdır ki istanbuldaki göçmenlerin kötü durumlarını gören istanbuldaki yabancılar, konsoloslar, tüccarlar, gazeteciler, bankerler kendi aralarında 83 kişiden oluşan bir komisyon kurup 30.204 lira 61 kuruş yardım toplarlar..
ayrıca; #273634902 (ek: madam bourdett couttsin kendisine 1837 yılında büyük bir miras kalır, madam bourdett coutts 
Charles Dickens in yönlendirmesiyle servetini hayır işlerinde kullanmaya başlar..)
sultanahmette bulunan tunuslu hastahanesi de bir aylığına istanbuldaki göçmenlere verilmek üzere günde 50 kıyye (1 kıyye = 1.283 gram) ekmek, 20 kıyye koyun eti bağışlama kararı alır..
osmanlı devleti de balkanlardan doğu trakya ve istanbula göçlerin başlamasından sonra muhacirlere nakdi yardım etmek ister.. ancak osmanlı devleti bu süreçte rusya ile savaşta olduğundan göçmenlere yeteri derecede nakdi yardım edemez/edemediğini düşünür..
bu sebepten osmanlı devleti gerek gerek nakdi gerek ayni yardım toplamak için etkinlikler düzenler..
dönemin tüccarları, askerleri, memurları gelirlerinin, maaşlarının bir kısmını göçmenlere bağışlar..
#273635346 , #273635739 , #273635820 , #273636308 , #273638023 , #273638411 , 1878 yılının ramazan ayı fıtır sadakaları göçmenler için toplanır, aynı yılın -1878- kurban bayramında kurban etlerinin istanbuldaki göçmenlere verilmesi için kampanya başlatan basiret gazetesinin bu kampanyası kurban etlerinin cephede savaşan osmanlı askerleri için toplanıp kavurma yapılarak cepheye gönderileceği kararı alındığından kabul edilmez.., göçmenlere yardım için nisan 1878de konser düzenlenir, mızıka-i hümayun marşlar çalar, iki gayrimüslim kadın piyano çalar, konserden elde edilen gelir göçmenlere verillir.. (bu konserlere osmanlı ile savaşta olmasına rağmen istanbulda bulunan kırktan fazla rus subayı da katılmıştır..), göçmenlere yardım amaçlı gedikpaşada göçmenlerin durumunu dramatize eden 'bir yeni facia' adlı tiyatro gösterisi düzenlenir, tiyatrodan elde edilen gelir göçmenlere verilir.., göçmenler için düzenlenen bu bağış kampanyasına adalardan, rumeli demiryolu işletmesi çalışanlarından da katılanlar, bağış yapanlar olur, italyadan, romadan, bir kadın iki defada 2.736 frank, paristen bir kadın 2.000 frank, marsilyadan bir erkek 100 frank para göndererek bu bağış kampanyasına katılır.., II. abdülhamid ayrıca kampanyaya 25.000 kuruş bağışlayarak katkıda bulunur, sivas hayırseverleri aralarında 54.000 kuruş toplayarak göçmenlere gönderir..
bu sırada göçmenlerin arasında doğu trakya ve istanbula gelen erkeklerden 15 yaşa kadar olanlarına ve 45 yaş üzerinde olanlarına her gün bir ekmek verilmesi kararı, 15-45 yaş arası erkeklere de iş bulunması kararı alınır..
ancak doğu trakya ve istanbula gelen erkeklerin 20-40 yaş arasının askere alınması kararı da vardır.. 20-40 yaş arası olup da askere gitmek istemeyen göçmen erkeklere de iş bulunduktan sonra bu kişilerin aldıkları yevmiyelere kesinti uygulanması kararı alınarak bu sorunun da görece üstesinden gelinir.. #273639258 , #273639178
istanbula, doğu trakyaya ve güney marmaraya iskan edilen göçmenler genel olarak iskan edildikleri yerlerde asayiş sorunlarına neden olmazlar..
bu bölgelere iskan edilen göçmenlerin genel olarak yarattıkları sorun üç tanedir;
-yakınlarının cenazelerinin devletin ilgili kurumunun belirlediği yer dışında kendi istedikleri yere defnetmeleri, defnetmeye çalışmaları; #273641947
-iskan edildikleri bölgelerde devletten izinsiz yapı, bina yapmaları, yapmaya çalışmaları..
(istanbul, bursa ve edirnede ebniye (binalar) nizamnamesine aykırı ev inşasına kalkışanlara, kalkışacaklara gerekli cezalar verileceğini açıklar.. kaçak bina yapanları, yapacakları ihbar edenlere de ödül vereceğini açıklar..)
-açlık sebepli bazı zamanlarda bazılarının ekmek yağmalaması; #273641009
---------------------------------------------------------------------------------------
1877-1878 osmanlı-rus savaşı (93 harbi) balkan cephesi, karadenizdeki deniz savaşları, kafkasya cephesi özelinde yaşanan çatışmalar, muharebeler olsun, bu bölgelerde yaşayan insanların yaşadığı sorun, sıkıntılar olsun, bu savaşlar sırasında ruslara, bulgarlara esir düşen osmanlı askerlerinin yaşadıkları sorun sıkıntılar olsun ayrı ayrı birçok konu başlığında uzun uzun anlatılabilir..
yukarıda saydığım konu başlıkları düşünüldüğünde istanbula, doğu trakyaya gelen göçmenlere bu yukarıda saydıklarımın gerçekleştiği aynı anda yardım edilmesinin ne denli zor olduğu kolayca tahmin edilebilir.. (cephedeki yüz binlerce osmanlı askerine gıda, eşya, kıyafet, askeri malzeme sağlama sorunu, cephelere askeri tahkimat yapmak için silah ve patlayıcı temin edip gönderme sorunu, cephelerin bulunduğu alanlarda güvenliği sağlama sorunu, cephedeki er, erbaş ve rütbeli personele maaş ödeme sorunu, savaş sırasında doğan, büyüyen uluslararası diplomatik sorunlar ile boğuşup üstesinden gelmeye çalışma vb.)
bu uygulamada bugüne dek -maalesef- az okunan ama uygulama kullanıcılarınca daha fazla okunmasını istediğim konulara dikkat çekmek için ya da içeriğinin bence eksik, sıkıntılı, yanlış olduğunu düşündüğüm kitaplara dikkat çekmek için kitap incelemesi yazmıştım..
bu incelemeyi de bu düşüncemden -(bence) maalesef az okunan ama uygulama kullanıcılarınca daha fazla okunmasını istediğim konulara dikkat çekmek için- hareketle yazıyorum..
uygulama kullanıcılarının bu tarz konulardaki kitaplar özelinde dikkatini çekmek isterim, uygulama kullanıcılarının bu tarz kitaplar hakkında okuma/okumalar yaparak bilgi, fikir sahibi olmasını isterim..
1877-1878 osmanlı-rus savaşı sırasında balkanlardan anavatanlarına dönmek üzere yola çıkıp da yollarda on binlercesinin hayatını kaybettiği, anavatanlarına dönenlerin yüz binlercesinin çoğunun eza, cefa çektiği bu insanların şimdi aramızda yaşayan torunlarına yakışıksız söylemlerde bulunulmamasını, onlara, 'sen türk değilsin..' , 'senin ataların dönme..' bik bik.. denilmemesini isterim.. (kaldı ki velev ki dönme olsun!)
1877-1878 osmanlı-rus savaşı sonrası anavatanlarına gelip yukarıda bir kısmını anlattığım sorun sıkıntıları yaşayanların, onların çocuklarının, akrabalarının 1895te dömekede, 1912-1913te balkan savaşlarında, birinci dünya savaşında osmanlının farklı cephelerinde ve milli mücadelede anavatanlarını korumak için düşmana karşı maddi, manevi, fiziki tüm varlıklarıyla kendilerini adadıklarının bilinmesini isterim..
günümüzde zaman zaman kuvvetlice esen ümmetçilik adı altındaki arap, arapçılık rüzgarlarının bu kişilerin zamanında yaşadıkları sorun, sıkıntıları, verdikleri mücadeleleri toplum hafızasından alıp götürmemesini isterim..
bu konular özelinde burada 1 -yazıyla bir- uygulama kullanıcısına bile dokunursam kendimi mutlu hissederim..
kitabın okuyucusuna, okuyucularına şimdiden -içeriğinden dolayı, sanmıyorum ama- mümkünse iyi okumalar dilerim..
ya da
kitabın görece en son güncel okuması tarafımca yapılıp hakkında gerekli yazı da yazıldı. okuyana/okuyacaklara şimdiden hayırlı olsun.
Rumeli Göçmenleri adlı kitap tarık özçelikin 1993 yılında kitabın aynı adıyla yazdığı yüksek lisans tezinin yeniden düzenlenmiş hali..
tez için bkz.; tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkez...
tezin/kitabın temel kaynağı bu savaşın gerçekleştiği dönemde istanbulda ali efendi tarafından çıkarılan basiret gazetesidir..
tez/kitap, 24 nisan 1877-23 mayıs 1878 tarih aralığında yayımlanan basiret gazetesinde yer alan istanbula savaş sebepli savaşın gerçekleştiği balkan coğrafyasından göç edenlerin hakkında yer alan haberlerin bir araya getirilmiş halidir..
---------------------------------------------------------------------------------------
1877-1878 savaşı sırasında bölgeden doğu trakya ve istanbula ulaşmak için yola çıkan bölgedeki türklerin çilesi daha ulaşmak istedikleri yere varamadan yolda başlamıştır.. #273621015 , #273621196
bölgeden doğu trakya ve istanbula ulaşmak için yola çıkan türkler bu yolculuklarını kah osmanlının ingiltere, fransa ve avusturyadan kiralayıp kendilerine tahsis ettiği gemilerle kah trenlerle yapmışlardır.. bunlardan ayrı olarak bölgeden kendi imkanlarıyla kağnılarla, at arabalarıyla karayolu üzerinden doğu trakyaya, istanbula doğru yola çıkan türkler de olmuştur..
şanssızlık, kör talih gemilerle yola çıkan bölge insanlarının bazılarının yakasını bırakmamaya devam eder; #273621490
bunun yanında deniz yolculuklarında bazen ilginç olaylar da olmuyor değildir; #273621945
özellikle 1877 yılı sonu 1878 yılı başlarında istanbul balkanlardan gelen göçmenlerle dolup taşıyordur.. #273622179 , #273626162 , #273626440 , #273626686 , #273626827
bu arada istanbula bulunan asakir-i mülkiyeliler de kışın sabahtan akşama dek sirkeci istasyonuna gelen türklere yemek, yatacak yer konusunda yardımcı olup bu kişileri teselli etmeye çalışmışlardır..
istanbula gelen göçmenlerin fazlalığından sebep bu kişilerin hepsine kalacak yer temin edilemeyince camiler, vekillerin, vezirlerin, memurların hane, yalı, köşklerinin, tekke, zaviye, medreselerin göçmenlerin iskan edilmesi yönünde kullanılmasına yönelik II. abdülhamid ferman çıkarmıştır..
istanbulda göçmenlerin bulunduğu bölgelerdeki camiler kısa süre içerisinde dolmuştur; #273627432 ,
yukarıda adı geçen yerlere fazla fazla iskan edilen göçmenlerin bir sıkıntısı daha vardır; adı geçen yerlerdeki tuvaletlerin yetersizliği; #273627660
bu sırada padişahın alemdağındaki çiftliğinin olduğu ormana da çerge tipi barakalar yapılması yönünde II. abdülhamid emir vermiştir.. yapılan bu barakalara bir ay sonrasında boğaziçinden 5-6 bin civarında göçmen nakledilmiş, boğaziçinde 80.000 göçmen kalmıştır..
istanbulda ikamet etmeleri için kendilerine yer bulunan bazı göçmenler maalesef sorunlar da yaşamıştır; #273628096 , #273630344 , #273629910
istanbulda bazı kişiler camilerde göçmenler adına olumsuz konuşmuş, devamında göçmenleri dövmeye çalışmıştır..
istanbuldan bursaya gönderilen göçmenlerden bazıları ise bursada bursa halkı ve valisi tarafından kötü karşılanmış, kendilerine hakaretler edilmiştir..
bursaya gelen göçmenlere bazı bursalılar değil evlerini açmak, onları ahırlarına dahi kabul etmemiştir..
oysa aynı coğrafyadan istanbula gelen bir grup yahudi bu tarz sorunlar ile karşılaşmadan sorunu kendi içlerinde çözmüşlerdir; #273629660 (muhtemelen onların sorunu kısa sürede çözmelerinin nedeni gelen yahudi sayısının türklere kıyasla çok çok az olması ve gelen yahudilere yardım edecek kişilerin başlarında öncelikli başka sorun, sıkıntıların bulunmamasıdır..)
istanbula gelen göçmenlerin yaşadığı tek sorun barınma sorunu değildir.. onlar yiyecek, ısınma sorunları ile çeşitli salgın hastalıklar ile ve birbirlerini yollarda, istanbulda, kaybetmeleri sonrası arayıp bulma konularında da ayrı ayrı sorunlar yaşarlar; #273640537 , #273640741 , #273639178 , #273639601 , #273640050 , #273630879
ocak 1878de salgın hastalıkların artmasını, yayılmasını önlemek için muhacirini sıhhiye komisyonu kurulur, istanbul, bursa ve edirnedeki 18 hastahane bu komisyonun emrine verilir..
bu durum o kadar acıklıdır ki istanbuldaki göçmenlerin kötü durumlarını gören istanbuldaki yabancılar, konsoloslar, tüccarlar, gazeteciler, bankerler kendi aralarında 83 kişiden oluşan bir komisyon kurup 30.204 lira 61 kuruş yardım toplarlar..
ayrıca; #273634902 (ek: madam bourdett couttsin kendisine 1837 yılında büyük bir miras kalır, madam bourdett coutts Charles Dickens in yönlendirmesiyle servetini hayır işlerinde kullanmaya başlar..)
sultanahmette bulunan tunuslu hastahanesi de bir aylığına istanbuldaki göçmenlere verilmek üzere günde 50 kıyye (1 kıyye = 1.283 gram) ekmek, 20 kıyye koyun eti bağışlama kararı alır..
osmanlı devleti de balkanlardan doğu trakya ve istanbula göçlerin başlamasından sonra muhacirlere nakdi yardım etmek ister.. ancak osmanlı devleti bu süreçte rusya ile savaşta olduğundan göçmenlere yeteri derecede nakdi yardım edemez/edemediğini düşünür..
bu sebepten osmanlı devleti gerek gerek nakdi gerek ayni yardım toplamak için etkinlikler düzenler..
dönemin tüccarları, askerleri, memurları gelirlerinin, maaşlarının bir kısmını göçmenlere bağışlar..
#273635346 , #273635739 , #273635820 , #273636308 , #273638023 , #273638411 , 1878 yılının ramazan ayı fıtır sadakaları göçmenler için toplanır, aynı yılın -1878- kurban bayramında kurban etlerinin istanbuldaki göçmenlere verilmesi için kampanya başlatan basiret gazetesinin bu kampanyası kurban etlerinin cephede savaşan osmanlı askerleri için toplanıp kavurma yapılarak cepheye gönderileceği kararı alındığından kabul edilmez.., göçmenlere yardım için nisan 1878de konser düzenlenir, mızıka-i hümayun marşlar çalar, iki gayrimüslim kadın piyano çalar, konserden elde edilen gelir göçmenlere verillir.. (bu konserlere osmanlı ile savaşta olmasına rağmen istanbulda bulunan kırktan fazla rus subayı da katılmıştır..), göçmenlere yardım amaçlı gedikpaşada göçmenlerin durumunu dramatize eden 'bir yeni facia' adlı tiyatro gösterisi düzenlenir, tiyatrodan elde edilen gelir göçmenlere verilir.., göçmenler için düzenlenen bu bağış kampanyasına adalardan, rumeli demiryolu işletmesi çalışanlarından da katılanlar, bağış yapanlar olur, italyadan, romadan, bir kadın iki defada 2.736 frank, paristen bir kadın 2.000 frank, marsilyadan bir erkek 100 frank para göndererek bu bağış kampanyasına katılır.., II. abdülhamid ayrıca kampanyaya 25.000 kuruş bağışlayarak katkıda bulunur, sivas hayırseverleri aralarında 54.000 kuruş toplayarak göçmenlere gönderir..
bu sırada göçmenlerin arasında doğu trakya ve istanbula gelen erkeklerden 15 yaşa kadar olanlarına ve 45 yaş üzerinde olanlarına her gün bir ekmek verilmesi kararı, 15-45 yaş arası erkeklere de iş bulunması kararı alınır..
ancak doğu trakya ve istanbula gelen erkeklerin 20-40 yaş arasının askere alınması kararı da vardır.. 20-40 yaş arası olup da askere gitmek istemeyen göçmen erkeklere de iş bulunduktan sonra bu kişilerin aldıkları yevmiyelere kesinti uygulanması kararı alınarak bu sorunun da görece üstesinden gelinir.. #273639258 , #273639178
istanbula, doğu trakyaya ve güney marmaraya iskan edilen göçmenler genel olarak iskan edildikleri yerlerde asayiş sorunlarına neden olmazlar..
bu bölgelere iskan edilen göçmenlerin genel olarak yarattıkları sorun üç tanedir;
-yakınlarının cenazelerinin devletin ilgili kurumunun belirlediği yer dışında kendi istedikleri yere defnetmeleri, defnetmeye çalışmaları; #273641947
-iskan edildikleri bölgelerde devletten izinsiz yapı, bina yapmaları, yapmaya çalışmaları..
(istanbul, bursa ve edirnede ebniye (binalar) nizamnamesine aykırı ev inşasına kalkışanlara, kalkışacaklara gerekli cezalar verileceğini açıklar.. kaçak bina yapanları, yapacakları ihbar edenlere de ödül vereceğini açıklar..)
-açlık sebepli bazı zamanlarda bazılarının ekmek yağmalaması; #273641009
---------------------------------------------------------------------------------------
1877-1878 osmanlı-rus savaşı (93 harbi) balkan cephesi, karadenizdeki deniz savaşları, kafkasya cephesi özelinde yaşanan çatışmalar, muharebeler olsun, bu bölgelerde yaşayan insanların yaşadığı sorun, sıkıntılar olsun, bu savaşlar sırasında ruslara, bulgarlara esir düşen osmanlı askerlerinin yaşadıkları sorun sıkıntılar olsun ayrı ayrı birçok konu başlığında uzun uzun anlatılabilir..
yukarıda saydığım konu başlıkları düşünüldüğünde istanbula, doğu trakyaya gelen göçmenlere bu yukarıda saydıklarımın gerçekleştiği aynı anda yardım edilmesinin ne denli zor olduğu kolayca tahmin edilebilir.. (cephedeki yüz binlerce osmanlı askerine gıda, eşya, kıyafet, askeri malzeme sağlama sorunu, cephelere askeri tahkimat yapmak için silah ve patlayıcı temin edip gönderme sorunu, cephelerin bulunduğu alanlarda güvenliği sağlama sorunu, cephedeki er, erbaş ve rütbeli personele maaş ödeme sorunu, savaş sırasında doğan, büyüyen uluslararası diplomatik sorunlar ile boğuşup üstesinden gelmeye çalışma vb.)
bu uygulamada bugüne dek -maalesef- az okunan ama uygulama kullanıcılarınca daha fazla okunmasını istediğim konulara dikkat çekmek için ya da içeriğinin bence eksik, sıkıntılı, yanlış olduğunu düşündüğüm kitaplara dikkat çekmek için kitap incelemesi yazmıştım..
bu incelemeyi de bu düşüncemden -(bence) maalesef az okunan ama uygulama kullanıcılarınca daha fazla okunmasını istediğim konulara dikkat çekmek için- hareketle yazıyorum..
uygulama kullanıcılarının bu tarz konulardaki kitaplar özelinde dikkatini çekmek isterim, uygulama kullanıcılarının bu tarz kitaplar hakkında okuma/okumalar yaparak bilgi, fikir sahibi olmasını isterim..
1877-1878 osmanlı-rus savaşı sırasında balkanlardan anavatanlarına dönmek üzere yola çıkıp da yollarda on binlercesinin hayatını kaybettiği, anavatanlarına dönenlerin yüz binlercesinin çoğunun eza, cefa çektiği bu insanların şimdi aramızda yaşayan torunlarına yakışıksız söylemlerde bulunulmamasını, onlara, 'sen türk değilsin..' , 'senin ataların dönme..' bik bik.. denilmemesini isterim.. (kaldı ki velev ki dönme olsun!)
1877-1878 osmanlı-rus savaşı sonrası anavatanlarına gelip yukarıda bir kısmını anlattığım sorun sıkıntıları yaşayanların, onların çocuklarının, akrabalarının 1895te dömekede, 1912-1913te balkan savaşlarında, birinci dünya savaşında osmanlının farklı cephelerinde ve milli mücadelede anavatanlarını korumak için düşmana karşı maddi, manevi, fiziki tüm varlıklarıyla kendilerini adadıklarının bilinmesini isterim..
günümüzde zaman zaman kuvvetlice esen ümmetçilik adı altındaki arap, arapçılık rüzgarlarının bu kişilerin zamanında yaşadıkları sorun, sıkıntıları, verdikleri mücadeleleri toplum hafızasından alıp götürmemesini isterim..
bu konular özelinde burada 1 -yazıyla bir- uygulama kullanıcısına bile dokunursam kendimi mutlu hissederim..
kitabın okuyucusuna, okuyucularına şimdiden -içeriğinden dolayı, sanmıyorum ama- mümkünse iyi okumalar dilerim..
ya da
kitabın görece en son güncel okuması tarafımca yapılıp hakkında gerekli yazı da yazıldı. okuyana/okuyacaklara şimdiden hayırlı olsun.··
829 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.