Girizgah:
Lanark, hem okunabilirlik açısından hem de yazımsal olarak bakıldığında okuru ciddi olarak farklı duyguları ( sıkılma, sevinme, üzülme, heyecanlanma, sabırsızlık, estetik) tam olarak yaşatabilen tarif edilmesi zor kitap.
Alasdair Gray'in 20 yıllık çalışması olan Lanark 4-5 farklı yazımsal türü içinde bulunduran okuduğum en zekice kitaplardan biriydi. Yazar, bilimkurgu ve fantastik öğeleri, bildungsroman ve kahraman mitleri doğrultusunda harmanlayıp; aynı zamanda yapmış olduğu intihaller ile tarihten o döneme kadar yazılmış tüm edebiyatın tarihinin bir nevi özetini sunan Gray (bkn: Hatime sf: 523) tragedya, insanlığın varoluş sorunları, cennet-cehennem tanrı-yaratıcı-yaratılan temaları doğrultusunda oluşturulmuş çok katmanlı bir kitap.
Çok sert bir şekilde kapitalizm eleştirisi yapan Lanark, bilimkurgu ve fantastik romana ait gerçeküstücülüğü, diğer edebi türleri içinde yer alan gerçeklik temasıyla birlikte kullanan aynı zamanda bir distopya örneği.
Kitabın atmosferi bazı okurlar tarafından çok kara ve simsiyah bulunması ve bu karamsarlık tonlarının okuru sıkabileceği eleştirisi yapılsa da açıkcası bu fikre hiç sahip olmadan kitabı okuduğumu belirtmeliyim. Gray'in ressam olması ve diğer güzel sanatlarla olan ilişkisini müthiş betimlemeler ile sunması ve bana Tim Parks'ın Kader'i tematik olarak neye dayandırılarak oluştuğunu bahsettiği "The Pleasures of Pessimism" makalesinden dolayı, tam tersi bir keyif yaşatarak kitabı keyifle okumama neden oldu. Fakat bu demek değildir ki kitap, üzgün, kara ve simsiyah değil.
Konu:
Lanark, Alasdair Gray'in şehir ve kahraman ve yaratıcı üçlemesini doğmuş olduğu Glasgow üstünden anlatan ve konu olarak Thaw ve Lanark adlı aynı olan iki kişinin hayatını, iki farklı zamansal gerçeklik içinde anlatan bir kitap. Lanark, güneş