9/10
Beğendi
·2026 6. kitabı
Sophokles’in Thebai Üçlemesi, insanın kader karşısındaki çaresizliğini ve tanrı yasalarıyla devlet otoritesi arasındaki çatışmayı üç ayrı aşamada gösteriyor.
İlk oyun KRAL OİDİPUS’ta, kehanet Oidipus’un babasını öldürüp annesiyle evleneceğini bildirir. Oidipus ne kadar kaçsa da yazgı gerçekleşir. Gerçeği öğrenince kendi gözlerini oyar ve sürgüne gider. Burada kehanet yalnızca yıkım ve lanet anlamı taşır.
İkinci oyun OİDİPUS KOLONOS’ta ise olaylar farklı bir biçimde gelişir. Yaşlı ve yorgun Oidipus, yanında sadece kızı Antigone varken Kolonos’a gelir. Sonradan kızı İsmene katılır ve Thebai’deki taht kavgasını haber verir. Oidipus’un oğulları Eteokles ve Polyneikes arasında savaş vardır. Polyneikes, babasının desteğini almak için gelse de Oidipus onu reddeder ve lanetler. Bu sahne, kehanetin artık yıkım değil, geleceği belirleyen bir güç olduğunu gösterir. Oidipus’un ölümü de sıradışıdır. Kızlarının yardımı olmadan tek başına yürür, yalnızca Kral Theseus onun son anına tanıklık eder. Ölüm yeri gizli kalır, çünkü Atina’ya kutsal bir koruma sağlayacaktır. Böylece lanetli kral, arınmış bir figüre dönüşür.
Son oyun ANTİGONE’de, kehanetin zinciri tamamlanır. Kreon, birbirini öldüren kardeşlerden Eteokles’i kahraman gibi gömerken Polyneikes’i vatana ihanetle suçlayarak cesedini vahşi hayvanlara bırakır. Antigone, tanrı yasalarını savunur ve kardeşine sembolik bir cenaze düzenler. “Nefret etmek için değil, sevmek için yaratıldım” sözüyle çağlar ötesine insanlık dersi verir. Kreon’un emrine karşı geldiği için canlı canlı bir kaya mezara kapatılır. Antigone kendini asar, ardından Haimon ve annesi Eurydike de intihar eder. Kehanetle başlayan hikâye yine kehanetle biter.
Özetle, insanın kaderinden kaçamayacağı bizlere gösteriliyor.
Kral Oidipus 
Oidipus Kolonos’ta 
Antigone 
Sophokles
Kral Oidipus Oidipus Kolonos’ta Antigone Sophokles
Thebai üçlemesinin son kitabı.
Talihsiz babası (ve kardeşi) Oidipus’un utanç verici hayatına rağmen onuruyla, inançlarına bağlı olarak yaşamaya çalışan bir kız Antigone.
Oidipus’un kendi annesi olan Iokaste ile evliliğinden ikisi erkek ve ikisi kız olmak üzere 4 çocuk dünyaya geldi. Bunlar: Polyneikes, Eteokles ile Ismene ve Antigone idi.
Kral Oidipus’un bahtsız hayatının gerçekleri ortaya çıktıktan ve ülkesinden sürgün edildikten sonra (Sophokles Oidipus Kolonos’ta kitabında Oidipus’un ağzından bu sürgünü anlatır*) oğullar Thebai tahtına birer sene süre ile oturmak konusunda anlaşırlar fakat bu uzun sürmez. İkili arasında taht kavgası baş gösterir. Eteokles tahtı kardeşi Polyneikes’e vermek istemez. Böylece Argos kralına sığınan Polyneikes kendi ülkesine savaş açmayı hedefler. Kardeşler birbirinin ölümüne sebep olur ve yeni hükümdar, dayıları Kreon olur.
Polyneikes’in “vatan haini” olduğunu söyleyerek onu defnetmek istemeyen, hatta bunu yasaklayan bir kural çıkartan Kreon’a ve onun tüm bu baskılarına rağmen kardeşi Antigone hiç değilse sembolik bir tören yaparak abisini layıkıyla gömmek ister.**
Kreon, onu yakalar ve sonunda onu bir mağaraya hapsedip de ölmesini beklemeye karar verir. Ona, defalarca kez bunları yapmaması gerektiği söylenmesine rağmen kimseyi dinlemez. Oğlu ve Antigone’nin eşi olan Haimon da eşinin haksız cezalandırılmasının acısına katlanamayarak hayatını sonlandırır. Kitapta Antigone’nin asil davranışı onurlandırılarak, Kreon’un “kral kompleksi” ve inatçı tavrı eleştirilen taraf olur.
Antigone; Kreon’un yasasını kabul etmeyip, Tanrı yasalarını esas alarak yaptığı bu hareketin sonucunda cezasının ölüm olacağını bile bile doğru olduğuna inandığı “gerçek yasanın” savunuculuğunu üstlenmiştir.
* Oidipus’un anlattığına göre, ülkesinden sürgün edilmek istese de
Oidipus Kolonos’ta kitabında Oidipus’un ağzından bu sürgünü anlatır*) oğullar Thebai tahtına birer sene süre ile oturmak konusunda anlaşırlar fakat bu uzun sürmez. İkili arasında taht kavgası baş gösterir. Eteokles tahtı kardeşi Polyneikes’e vermek istemez. Böylece Argos kralına sığınan Polyneikes kendi ülkesine savaş açmayı hedefler. Kardeşler birbirinin ölümüne sebep olur ve yeni hükümdar, dayıları Kreon olur.
Polyneikes’in “vatan haini” olduğunu söyleyerek onu defnetmek istemeyen, hatta bunu yasaklayan bir kural çıkartan Kreon’a ve onun tüm bu baskılarına rağmen kardeşi Antigone hiç değilse sembolik bir tören yaparak abisini layıkıyla gömmek ister.**
Kreon, onu yakalar ve sonunda onu bir mağaraya hapsedip de ölmesini beklemeye karar verir. Ona, defalarca kez bunları yapmaması gerektiği söylenmesine rağmen kimseyi dinlemez. Oğlu ve Antigone’nin eşi olan Haimon da eşinin haksız cezalandırılmasının acısına katlanamayarak hayatını sonlandırır. Kitapta Antigone’nin asil davranışı onurlandırılarak, Kreon’un “kral kompleksi” ve inatçı tavrı eleştirilen taraf olur.
Antigone; Kreon’un yasasını kabul etmeyip, Tanrı yasalarını esas alarak yaptığı bu hareketin sonucunda cezasının ölüm olacağını bile bile doğru olduğuna inandığı “gerçek yasanın” savunuculuğunu üstlenmiştir.
* Oidipus’un anlattığına göre, ülkesinden sürgün edilmek istese de
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Lanetli Soyun Hikâyesi: Oidipus’tan Antigone’yeTiyatro
"Kimin yuvası bir kere tanrıların lanetiyle sarılırsa, artık felaketin sonu gelmez ve nesilden nesle yürür gider."
— Sophokles / Antigone
Kader kavramının varlığı ve yokluğu, diğer tüm insani inançlar kadar tartışmalıdır. Burada kitabın temasını anlatmak için bu tartışmaya girmeden devam etmek istiyorum. Bazen hayatta başımıza gelecek olan şeylerden kaçmak isteriz. Sonunda bakarız ki, aslında kaçtığımız şeyler bizi tam da olmamız gereken noktaya götüren yoldur.
Kral Oidipus’un yaşamı da böyledir. Kendisine “babanı öldürecek, annenle evleneceksin” kehaneti iletilir. Oidipus, bu kaderden kaçmak ister. Ancak bu kaçış esnasında hem babasını öldürür hem de fark etmeden annesiyle evlenir. Bu noktaya kadar gözleri bu olanları görmez, çünkü onları tanımıyordur.
Bir gün, kralı olduğu şehre veba salgını musallat olur. Bu salgından kurtulmak için Oidipus tanrılara danışır ve eski kral Laios’un katilini bulmadan bu vebanın son bulmayacağını öğrenir. Oidipus, Laios’un katilini aramaya başlar ve geçmişiyle yüzleşir. Kehanetten kaçarken yol kenarında öldürdüğü o tanımadığı adam aslında babası Laios’tur. Sonrasında, yine kaderinden kaçarken bir şehri zorluktan kurtardığı için halk tarafından ödüllendirilir: Kral olması ve dul kraliçe ile evlenmesi uygun görülür. Bu kadın ise annesi İokaste’dir.
Böylece Oidipus’un kaçtığı kehanet, tam da kaçışı sırasında gerçekleşir. Oidipus’un evliliğinden iki erkek, iki kız çocuğu dünyaya gelir. Gerçekleri öğrendiğinde gözlerini oyar ve artık krallık yapamaz hale gelir. Oğulları taht savaşına tutuşur. Oidipus ise krallıktan ayrılıp kızı Antigone ile birlikte yollara düşer.
Oidipus’un hikâyesi burada bitmez. Kör bir şekilde ülkesinden sürgüne giderken yanında yalnızca sadık kızı Antigone vardır. Oidipus Kolonos’ta adlı eserde, Oidipus artık
Spoiler içerir.
Antigone tragedyası, Sophokles'in bilinen yedi dramının en eskisi olarak kabul edilmektedir. Thebai'de gerçekleşen savaş sırasında birbirlerini öldüren Polyneikos ve Eteokles kardeşlerin, savaş sonrası Kreon'un başa geçmesiyle birlikte Eteokles için muhteşem bir cenaze merasimi yaptırılırken, düşmanın yani Polyneikes'in cesedi çıplak olarak savaş meydanında bırakılacak ve vahşi hayvanlara terk edilecekti. Bu durum hem Yunan adetlerine aykırıydı hem de tanrılara karşı suç teşkil ediyordu. Hükümdar Kreon'un bu emri halk ve ölünün yakın akrabalarında memnuniyetsizliğe yol açtı. Bu haberi duyan Antigone'de ölüyü cesedine kuru toprak serperek ve adetlerin emrettiği şekilde kutsayarak gömdü. Bu suçunu, Hükümdar Kreon'a itiraf eden Antigone, kralın emriyle kardeşi İsmene ile eve kapatılır ve bir daha serbest dolaşamamaları kararlaştırılır. Kreon'un emri karşısında oğlu Haimon ona karşı çıkarken, Kreon'un karısı yani Eurydike ise derin bir sessizliğe gömüldü. Kreon, Peş peşe ikisinin de ölüm haberini alır ve inadı sonucunda en büyük acıyı kendisi çeker.
Puan vermedi·76 syf.·
2024 344. kitabı
Antigone Sophokles
### Antigone: Sophokles’in Ölümsüz Tragedyası
"Antigone", Antik Yunan tragedya yazarı Sophokles tarafından MÖ 441 yılında yazılmış ve ilk kez sahnelenmiştir. Sophokles’in Thebai Üçlemesi’nin bir parçası olan bu eser, insan doğasının derinliklerine inen temaları ve güçlü karakterleriyle, hem antik dünyada hem de günümüzde büyük yankı uyandırmıştır. Tragedyanın merkezinde, yasalar, ahlak ve bireysel vicdan arasındaki çatışma bulunmaktadır.
Konu Özeti
Eser, Thebai kralı Oidipus'un ölümünden sonra geçen olayları anlatır. Oidipus'un iki oğlu Eteokles ve Polyneikes, Thebai tahtı için savaşır ve birbirlerini öldürürler. Yeni kral Kreon, Eteokles'i kahraman ilan ederken, Polyneikes'i hain olarak damgalar ve cesedinin gömülmesini yasaklar. Antigone, tanrıların yasalarına ve kardeşine olan sadakati nedeniyle bu yasağa karşı gelir ve kardeşinin cesedini gömer. Bu, Kreon ile Antigone arasında ciddi bir çatışmaya yol açar ve trajik olaylar silsilesi başlar.
Temalar ve Motifler
1. Yasa ve Adalet: Eserde tanrısal yasalar (nomos) ve insan yapımı yasalar (thesmos) arasındaki çatışma ele alınır. Antigone, tanrıların kutsal yasalarını savunurken, Kreon, devletin otoritesini ve insan yapımı yasaları korur. Bu çatışma, bireysel vicdan ve devlet otoritesi arasındaki evrensel gerilimi yansıtır.
2. Aile ve Vefa: Antigone'nin kardeşi Polyneikes'e olan sadakati, aile bağlarının gücünü ve önemini vurgular. Antigone, ailesine ve tanrılara olan bağlılığını, kendi hayatı pahasına da olsa yerine getirir. Bu tema, aileye sadakat ve bireysel sorumluluk arasındaki dengeyi sorgular.
3. İnsanın Kaderi ve Trajik Kusur (Hamartia): Sophokles'in eserlerinde sıkça görülen kaderin kaçınılmazlığı ve insanın buna karşı duruşu, "Antigone"de de önemli bir yer tutar. Antigone veBaşımıza Bunlar Da Mı Gelecekti?Edebiyat & Roman
Sophokles, Aiskhylos ve Euripides'ten farklı olarak, kendisini sarayına çağıran kralların davetlerini kabul etmedi ve ülkesinin görevlendirdiği seyahatler dışında Atina'dan hiç ayrılmadı.
Ölümünden bir kaç ay önce katıldığı son tiyatro yarışmasında, bir süre önce ölen Euripides'in anısına hürmeten, korosunu ve oyuncularını sahneye matem elbiseleri ile çıkarttı.
Oyunlara getirdiği yenilikleri: Aktör sayısını ikiden üçe çıkararak kurgunun daha karmaşık olmasına olanak tanıdı. İlk kez sahne dekorlarını kullandı ve o zamana kadar on iki kişiden oluşan koroyu on beş kişiye çıkarttı. Yarışmalara katılan üçlemelerindeki konu birliği şartlarını kaldırdı.
Odidipus babası Laios'u öldürür ve annesi İokaste ile evlenir. Bu uğursuz evlilikten iki oğlu ve iki kızı olur. Oğulları Polyneikes ve Eteokles tahtı birer yıl arayla paylaşma kararı alırlar. Eteokles sırası geldiğinde tahtı kardeşi Polyneikes'e devretmeyi reddederler. Ülkeden sürülen Polyneikes tahtı yeniden ele geçirebilmek için, Argos kralının kızı Andrea ile evlenir ve Argos kralı Adrostos'u Thebai'ye saldırmaya ikna eder. İki kardeş kentin yedinci kapısı önünde yaptıkları düelloda birbirlerini öldürürler ve krallığa Kreon (dayıları) geçer. Kreon, Eteokles'i şerefli bir ölüm töreni ile onurlandırırken, Polyneikes'i kendi ülkesine saldırı ve ihanet suçu sebebiyle cezalandırmak ister. Dolayısıyla herhangi bir tören olmaksızın cesedin ülke dışındaki dağlara atılıp, kurda kuşa yem olmasını ister. Eski Yunan inancına göre, ölülerin ölümden sonraki yaşamında güzel bir hayat sürebilmeleri için nasıl bir törenle gömüldükleri ve nereye gömüldükleri önemlidir. Kurallara göre de genel olarak vatanına ihanet eden ölüler ülke dışına gömülerek cezalandırlır. Ama ciddi suçlarda bile bir cenaze töreni düzenlenmesi ve cenazenin gömülmesi