Halit Ziya Uşaklıgil’in ilk romanı Sefile, İzmir’de Tevfik Nevzat’la çıkardıkları Hizmet gazetesinde tefrika edilmiş; ancak dönemin ahlaki gerekçeleriyle kitap olarak basılamamıştır. Recaizade Mahmut Ekrem’in girişimine rağmen eser “İslami prensiplere aykırı” bulunarak geri çevrilmiştir. Realizm anlayışıyla yazılan roman, erken bir örnek olarak dikkat çeker.
Ahmet Mithat Efendi’nin Henüz 17 Yaşında eserine antitez olarak yazılmış Sefile. İki eseri okumuş biri olarak Henüz 17 Yaşında romantik akım etkisinde ilerliyor daha duygusal ve idealize bir dünya kurarken, Sefile reailizm etkisinde yazıldığında hayatın sert gerçeklerini gösteriyor.. Özellikle fuhuşun, insanın hem bedeninde hem ruhunda açtığı yaraları çarpıcı bir şekilde gösteriyor.
Gelelim hikâyemize:
Ana karakterimiz Mazlume küçük yaşta hem annesini hem babasını kaybediyor. Bir süre komşuları Rahime ona sahip çıksa da 13 yaşında, kış ortasında sokakta kalıyor ve dilenmek zorunda kalıyor. Tamamen yalnız, tamamen savunmasız birşekilde. Annesinin hatırasına tutunarak “Ben ne yaptım da bu hale düştüm?” diye sorguladığı bir anda, omzuna dokunan bir el hayatını değiştiriyor. Bu kişi de Mihiriban.
Mazlume içten içe bir felaketin yaklaştığını hissetse de açlık korkusu ağır basıyor ve o eli tutuyor. Ama gittiği yer bir fuhuş yuvası… Burada İhsan Bey’le tanışıyor; uçurumun kenarında olan ve başkalarını da sürükleyen biri. Evde bir de Mihriban’ın kızı İkbal var, annesi olan ama yine de kurtulamayan bir başka kurban. Mazlume ve İkbal’in yolları farklı başlasa da sonları aynı karanlığa çıkıyor.
İlk romanı olmasına rağmen, Halit Ziya Uşaklıgil’in neler yapabileceğini açıkça gösteriyor. Özellikle finali gerçekten sarsıcı; okuduktan sonra etkisi kolay kolay geçmeyecek bir kitap.
Halid Ziya Uşaklıgil 
Sefile
Halid Ziya Uşaklıgil Sefile
Mai ve SiyahEdebiyat
_Mai ve Siyah_ bitti sonunda. İçim sıkışa sıkışa okudum.
Ahmet Cemil ya... o kadar tanıdık ki Hepimizin kurduğu o tozpembe hayaller var ya onun mai'leri işte. Sonra hayatın gerçekleri simsiyah olup çöküyor üstüne
Çocuk hem şair olmak istiyor hem Lamia yı seviyor hem de koca evin yükü sırtında annesi kardeşi... Lamia da gidip başkasıyla evleniyor zaten. İkbal'e olanlar desen ayrı vuruyor. Kitabı da basılmıyor. Adamın tutunacak dalı kalmıyor
Okurken kendi kurduğum hayalleri düşündüm. Biz de hep bir şeylerin peşindeyiz ama hayat sürekli "olmaz" diyor gibi Servet i Fünun erkekleri niye bu kadar melankolikmiş anladım.
Ağır bir kitap insanın modunu düşürüyor ama kalemine sağlık Halit Ziya.
Reklam
Ahmet cemil Mai bir gece de başlar hayaller kurmaya ve siyah bir gece de hakikat yüzüne soğuk su gibi çarpar. Babasını kaybeder küçükken, evin yükü onun omzundadir böylece. kardeşi var seher ve ikbal. İkbal ile aralarında çok güzel bir bağ var okuduğum romanlarda Türk ve yabancı ikbal ile ahmet cemil arasında olan bağı hissettirmedi hiç biri. Ahmet cemil çok seviyor kardeşini çok üzülüyor anlamak istiyor anlatmasını istiyor . İkbal evlenince tüm hayatı berbat olur Vehbi bey ile evlenir. Ahmet cemilin çalıştığı matbanın sahibinin oğluydu ( yanlış olmasın ama ) ben anlayamadım zaten bir anda evlendi ikbal ne ara sevdi ( sevdimiki!) tanıştı ki .
Ahmet cemil kardeşini çok seviyor hemen nasıl evlendirdi tanımadan sevecek mi sevmeyecek mi buralar atlanmış gibi geldi bana. Sonra kocası ikbal'in ölümüne sebep oluyor kötü bir şekilde hemde canice. Hüseyin Nazmi var arkadaşı ikiside okumayı kitapları çok seviyorlar vakit geçiriyorlar ama Hüseyin Nazmi zengin bir aile de köşkleri var ve birde bir kardeşi lamia:))
Ahmet cemal sever söylemez lamia'nın da sevdiğini düşünür ki öyle de gözüküyor romanda ama başka birisi ile evlilik yoluna girer ve hiç bundan üzgün vs. İsteksiz de değildir. O zaman niye Ahmet cemil'in eserine tebrikler yazmıştı zaten Ahmet cemal hülyalar dünyasında yaşıyor onu daha da aşk hülyasına itti ya da Ahmet cemal çok fazla bir anlam çıkardı bundan( biz gibi demi bizlerde öyleyiz anlam yüklüyoruz seviyoruz ama ya hakikat öyle mi..)
Bence lamia da başta sevdi ama burası da bana atlanmış geldi ama her sorunun illa cevabı olmayabilir yani romanda Halit Ziya bizim mai'mize ( hayalimize) bırakmıştır belki de. Babasının kaybı ikbal'in ölümü, sevgisinin yarım kalışı ve birde eseri. Kendisi bir eser yazmayı ister yazar ve bitirir de ama en sonunda onu da
Okuduğum kitap sayısı ve inceleme yaptığım kitapların sayısı eşit olsun diye aklımda kalanlarla, aldığım notlarla ve ufak araştırmalarla bu sayıyı eşitlemeye çalışacağım.
Çok trajik bir eser. Beni böyle derinlemesine üzen eserler her zaman gönlümde 10 üzerinden 10 olarak değerlendirilir çünkü diğer inceleme metinlerinde yazdığım gibi: Birini kelimelerle hüzünlendirmek diğer duyguları geçirmekten daha zordur ve Halit Ziya bunu hakkıyla yerine getirdi.
Kitapta Mazlume adında gencecik bir kızın hayatının nasıl parçalandığını ve iyi insan deyip yanına sığındığı insanlar tarafından nasıl yok edildiğini okuyoruz. Ailesini ve sonrasında sığındığı kimsesini kaybedince camii avlusunda dilenmek zorunda kalıyor ve bu iyi insan dediğim Mihriban sayesinde başını sokacak bir ev buluyor. Fakat saf, her şeyin eskisi gibi olacağını, kadının annesi gibi biri çıkacağını sanıyor fakat fuhuş bataklığına sürükleyen biri aslında.
Böyle bir konuyu işleyen bir eserde aşk ve beraberinde doğan felâketler gerekli mi pek emin olamıyorum, sırf trajik bir sonu olsun diye yazılmış hissiyatı veriyor çünkü. Fakat yakınmıyorum her açıdan yıkıcı ve duygusal bir eserdi. İkbal mesela... tek İkbal'i okumak bile o dünyanın ne kadar iğrenç olduğunu anlamamıza yetiyordu.
Sonu itibariyle ise çoğu Türk edebiyatı klasiği gibi facia üzeri facia yaşandı. Mazlume'miz hep küçük ve saf kalmadı sonuç olarak, intikam arzusuyla yanıp tutuşan biri hâline geldi çocuğunu düşürdükten sonra. "Vahşet" bir sondu dersem abartmamış olurum. Okumamış iseniz bir an önce okuyun derim.
Halit Ziya Uşaklıgil’in Sefile romanı, Mazlume, Mihriban, İkbal ve İhsan üzerinden yoksulluğun, arzuların ve yanlış seçimlerin insan hayatını nasıl şekillendirdiğini anlatır. Roman, Mazlume’nin küçük yaşta ailesini kaybedip sokaklara düşmesiyle açılır. Bu sırada karşılaştığı Mihriban onu eve götürür; ancak Mazlume kısa sürede bu evin fuhuşla ayakta duran sefil bir yaşamın içinde olduğunu anlar.
Hikâye, yer yer yapılan geri dönüşlerle Mihriban'ın kızı İkbal’in ve İhsan’ın geçmişlerini; Mazlume’nin ise hem ortamın baskısıyla hem de İhsan’a duyduğu duygularla nasıl aynı batağa sürüklendiğini gösterir. Zaaflar, arzular, intikam duygusu ve hırs, romanın temel itici güçleridir. Yazar karakterleri yargılamaz; yaşananları doğrudan kadere bağlamaz. Olaylar bir neden–sonuç ilişkisi içinde ilerler. Fuhuşa sürüklenmenin ya da trajedinin kaynağı sadece yazgı değil, yapılan seçimlerdir.
Geri dönüşlerin kurguda yer yer parçalı durması anlatımı zayıflatıyor; ancak yazarın kitabı genç yaşta kaleme aldığı düşünülünce bu eksiklik tolere edilebilir.
Kitabı genel olarak beğendim. Özellikle yaşananların ya da gelinen hazin sonun sadece kadere bağlanmaması hoşuma gitti. Evet, kader bazen insanı kötü bir yola sürükleyebilir; her zaman olmasa da bazen başka bir seçenek de vardır ve cesaret edip farklı bir yola yönelmek gerekir. Romanın tüm bu yaşananları kaderle değil, neden–sonuç ilişkisiyle işlemesi benim için en etkileyici yönlerinden biri oldu. Toplumsal meseleleri karanlık ama gerçekçi bir dille ele alan romanları sevenlerin Sefile'yi mutlaka okumasını öneririm.
9/10
“Hayaller Mavi Başlar… Hakikat Siyaha Döner…”
Halit Ziya’nın dünyasında mavinin düşü ile siyahın gerçeği karşı karşıya gelir…
Ve biz, bu iki rengin arasında Ahmet Cemil’in yavaşça solan gençliğini izleriz…
Romanın başında Ahmet Cemil, şiire tutunan,kalemle nefes alan,hayatı güzellikten ibaret sanan bir gençtir…Büyük idealleri vardır.. Matba sahibi olmak bir gazete müdürü olmak hayali..
“Mai” bir gecenin aydınlığı kadar umut dolu…Fakat zaman ilerledikçe hayatın sert yüzü, geçim yükü, kırılan umutlar maviyi siyaha çevirmeye başlar…
Bu yolculuğun en inciten tarafı ise..Kardeşi İkbal..
Onu okurken insanın içini ezen bir kırılganlık var; ömrü kısa, hüznü uzun bir güzellik gibi…
Hüseyin Nazmi ise, dost görünse de Ahmet Cemil’le aynı yola yürüyemeyecek kadar farklı bir dünyanın insanı…
Lamia ise Ahmet Cemil’in hayatında varla yok arası bir sızı gibi; geç kalınmış bir ihtimal, söylenmeden duran bir cümle…
“Martin Eden’i seven Mai ve Siyah’ı sever” demişlerdi, önce inanmamıştım ama gerçekten öyleymiş. Ahmet Cemil’in düşten gerçeğe savrulan hayatı Martin Eden’in çizgisini hatırlatıyor. İkbâl’e çok üzüldüm…Ahmet Cemil’i ise oldukça pasif ve kırılgan buldum.Ama kitabın mavi başlayıp siyah bitmesi
beni en çok etkileyen ayrıntıydı.Genel olarak iyi ki okumuşum dediğim bir eser…
Reklam
Reklam