Hasan Karademir
@hasankrdmrr
633 okur puanı
Ağustos 2022 tarihinde katıldı
- PARRHESİATESKavramlar
Parrhesiastes geleceği anlatmaz. Kuşkusuz, insanların kör olmuş gözlerle algılayamadıkları şeyleri ifşa eder ve açığa vurur; ama kaldırdığı peçe geleceğinki değildir. Var olanın üzerindeki peçeyi kaldırır. Parrhesiastes, insanın ve zamanın ontolojik yapısı nedeniyle insanları bir biçimde geleceklerinden ayıran şeyi aşmalarına yardımcı olmaz.
Onlara körlükleri içinde yardım eder; ama bu, ontolojik bir yapının sonucu değil; bir hatanın, ahlaki dalgınlığın ya da sefahatin, dikkatsizliğin, rahatını bozmama halinin veya bir korkaklığın sonucu olarak şimdiki zamanda bulundukları duruma dair, kendilerine dair körlüklerinde bir yardımdır. İnsanın dikkatsizlikle, rahatlıkla, korkaklıkla ve ahlaki dalgınlıkla oynadığı oyunda rol alır parrhesiastes. Dolayısıyla, insanın sonluluğu ile zamanın yapısının eklemlendiği noktada yer alan kâhinkinden çok farklı olan bir "örtü kaldırma" rolüdür bu.
Sayfa 17 - 1 Şubat 1984 Dersi - Birinci Saat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2018
Reklam
- PARRHESİA VE RETORİKKişi ve Kişilik Kavramları
Retorik; konuşan kişiye bir şey söyleme imkânı veren bir sanattır, bir tekniktir, bir yordamlar bütünüdür. Söylenen şey, söyleyenin kendi görüşüyle hiç örtüşmüyor olabilir; ama sonuçta konuşulan kişide belirli kanılar oluşturma, belirli davranışlar aşılama, belirli inançları yerleştirme etkisine sahiptir. Başka bir deyişle; konuşan kişiyle sözcelediği şey arasında inanış türünden hiçbir bağlantı gerektirmez retorik. İyi retorikçi, iyi hatip; bildiğinden, inandığından, düşündüğünden tamamen farklı bir şeyi mükemmelen söyleyebilen, söylemesini bilen kişidir. Bunu öyle bir söyler ki; sonuçta söylediği ve bildiğiyle, inandığıyla, düşündüğüyle örtüşmeyen şey, muhataplarının da düşündüğü, inandığı ve bildiğini sandığı bir şey haline gelecektir.
Retorikte konuşanla söylenen şey arasındaki ilişki kopmuş haldedir; ama retorik, söylenen şeyle hitap edilen kişiler arasında zorlayıcı bir ilişkinin kurulmasına neden olur. Bu açıdan retorik parrhesia'nın tam tersidir. Zira parrhesia'da konuşan kişi ile söylenen şey arasında güçlü, görünür ve apaçık bir ilişkinin kurulması gerekir; çünkü konuşan kişi ne düşünüyorsa onu açığa vurmalıdır ve parrhesia'da kişinin düşündüğünden başka şey söylemesine yer yoktur.
O halde parrhesia, konuşan kişi ile söylediği şey arasında sağlam, zorunlu ve kurucu bir bağ kurar; ama konuşan kişiyle muhatabı arasındaki ilişkiyi risk biçimi altında başlatır. Zira sonuçta muhatabın söylenen şeyi kabullenmemesi her zaman olanaklıdır; söylenenlerden dolayı yaralanmış olabilir, söylenenleri reddedebilir, hakikati söyleyeni cezalandırabilir ya da ondan öç alabilir. Öyleyse retorik; konuşanla söylenen arasında bir bağlantı olmasını gerektirmez, söylenenle konuşulan kişi arasında zorlayıcı bir ilişki, bir iktidar ilişkisi kurmaya çalışır.
Sayfa 15 - 1 Şubat 1984 Dersi - Birinci Saat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2018
Aristoteles Nikomakhos’a Etik’te megalopsykhia (yücegönüllülük) ile parrhesia pratiğini ilişkilendirirken parrhesia ile cesaret arasındaki bu bağlantıyı açıkça belirtir.
“Dostluklarını olduğu kadar nefretini de uluorta ifade etmesi gerekir. Zira ancak korkan saklanır, Kanılardan ziyade hakikatle meşgul olur, uluorta konuşur ve uluorta davranır. Dürüsttür, çünkü başına gelebilecekleri hafife alır"
Sayfa 14 - 1 Şubat 1984 Dersi - Birinci Saat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2018
- PARRHESİAKavramlar
(...) - Ama parrhesia sözcüğü olumlu bir değer verilerek de kullanılır ve bu durumda parrhesia; şifreleme ya da maskeleme görevi görebilecek her türlü üslup ve retorik süsten bağışık, gizlisiz, saklısız ve sakınmasız bir biçimde hakikati söylemek demektir. "Her şeyi söylemek" artık bu durumda hakikati hiç gizlemeden, hiçbir şeyle saklamadan söylemek demektir.
Örneğin Philippos’a Karşı İkinci Söylev’de Demosthenes; ağızlarına geleni söyleyen ve söylemlerini akla dayandırmayan kötü parrhesiastes'ler gibi akılsızca konuşmak, "işi hakarete vardırmak" ve "misillemede bulunmak" istemediğini söyler (hani tarafların kendi davalarına yarayabilecek ve karşılarındakine zarar verebilecek her şeyi ağızlarına geldiği gibi söylediği kavgalar vardır ya, onlardaki gibi). Demosthenes böyle davranmak istemiyordur; tersine parrhesia'lı bir biçimde (meta parrhesias) hakikati (ta alethe: doğru şeyleri) söylemek istiyordur. Şunu da ekler: "Hiçbir şeyi gizlemeyeceğim" (oukh apokhrypsomai).
Hiçbir şeyi saklamamak, doğruları söylemek; parrhesia'nın pratiğini yapmak budur. Parrhesia o halde "her şeyi söylemek"tir ama doğruluğa dayanır: Bütün hakikati söylemek, hakikate dair hiçbir şeyi örtbas etmemek, hakikati hiçbir biçimde maskelemeden söylemek.
Sayfa 13 - 1 Şubat 1984 Dersi - Birinci Saat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2018
(...) - Elbette psikoloji; insan hayatı, sıra dışı zihinler, kişiler ve psikolojik deliller var olduğundan beri her zaman bizimle olmuştur. Eski zamanlarda astroloji bilimi vardı ki astroloji, tüm dünyada her zaman kültürün ortaya çıkışının hemen ardından ortaya çıkmıştır. Astroloji bir tür psikolojidir; simya ise bunun bir başka bilinçdışı biçimidir. Fakat son derece tuhaf bir biçimdir bu; psişenin tamamıyla insanın dışında görüldüğü ve yıldızlara ya da maddeye yansıtıldığı, "sözüm ona" yansıtılmış bir psikolojidir.
Sayfa 92 - Çev. Canberk Şeref, Şubat 2023, 1. Ders - 20 Ekim 1933, Pinhan Yayıncılık
Reklam