Hasan Karademir
@hasankrdmrr
633 okur puanı
Ağustos 2022 tarihinde katıldı
Bugünlerde "kişilik eğitimi", makine çağının standart, toplu üretilmiş, "normal" bir insan talebine sırtını dayayan bir eğitim ülküsü haline geldi. Dünya tarihinin devasa derecede özgürleştirici eylemlerinin; her zaman ikinci sırada olan ve sadece demagoji yoluyla harekete kışkırtılan durağan kitleler tarafından değil, "öncü kişilikler" tarafından yapıldığı konusundaki tarihî gerçeğe hürmet edilir. İtalyan ulusunun hurra nidaları diktatörün kişiliği sayesinde yankılanır, diğer uluslar ise güçlü liderlerinin olmamasına ağıt yakarlar. Bu nedenle kişilik hasreti, bugün birçok insanın zihnini meşgul eden gerçek bir problem haline geldi.
Sayfa 193 - Çev. Duygu Olgaç: 2015, VII - KİŞİLİĞİN GELİŞİMİ, Kişiliğin Gelişimi, Pinhan Yayıncılık
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
"Güçlerin icrasında tek taraflılık bireyi yanlışa ama ırkı doğruya sevk eder," der Schiller. Üst işlevin ayrıcalıklı durumu toplum için değerliyken, birey için zararlıdır. Bu zararlı etki öyle bir dereceye gelmiştir ki günümüz kültüründe kitlesel örgütler, aslında bireyin tamamıyla yok olması için çaba gösterir; çünkü örgütlerin varoluşu, bireylerin ayrıcalıklı işlevlerinin mekanik uygulanmasına bağlıdır.
İşleyen şey insan değil, onun farklılaşmış bir işlevidir. Kolektif kültürümüzde insan artık insan gibi görünmez: İnsanı sadece bir işlev temsil eder; dahası, kişi kendisini bu işlevle tamamıyla özdeşleştirir ve diğer alt işlevlerin bağlantısınıo inkâr eder. Böylece modern insan sadece bir işleve indirilir; çünkü kolektif değeri temsil eden bu işlevdir ve muhtemel bir geçimi tek başına sağlama alıre Ama Schiller'in açıkça gördüğü gibi, işlev başka bir yoldan da farklılaşabilirdi:
"İnsanın birçok kapasitesini geliştirmenin, bunları birbiriyle karşı karşıya getirmekten başka yolu yoktu. Güçlerin bu zıtlığı büyük bir kültür aracıdır ama sadece bir araçtır; zira araç devam ettiği sürece sadece kültüre giden yolda oluruz."
Sayfa 88 - Pinhan Yayınları, SCHİLLER’İN TİP PROBLEMİYLE İLGİLİ FİKİRLERİ, İnsanın Estetik Eğitimi Konulu Mektuplar, Mayıs 2019
Schiller, modern bireyin bu gerilemesinden kültürü, yani işlevlerin farklılaşmasını sorumlu tutar. Sonra sanatta ve bilimde sezgisel ve spekülatif zihinlerin nasıl birbirine yabancılaştığını, her birinin diğerini kendi uygulama alanından kıskançlıkla nasıl dışladığını belirtir:
"Faaliyetimizi tek bir alanla sınırlayarak, diğer kapasitelerimizi devamlı baskılayan bir efendiye kendimizi teslim ettik; bir yerde bol imgelem, idrakin güç kazanılan meyvelerini yağmalarken, başka yerde soyutlamanın ruhu; yüreği ısıtabilen ve hayali tutuşturan ateşi söndürür."
Topluluk; işlevi insanın ölçüsü yaparsa, vatandaşlarından birinin sadece hafızasına, diğerinin tasnifçi idrakine ve öbürünün sadece mekanik becerisine saygı gösterirse, karaktere kayıtsız kalıp sadece bilgiyi vurgularsa, düzenin ruhu ve yasaya itaat tutumuyla birlikte var olduğu müddetçe idrakin en derin karanlığını bağışlarsa —aynı zamanda söz konusu bireylerde izin verdiği kapsamlılık kaybıyla orantılı yoğunlukta bu özel yatkınlıkların icra edilmesini isterse— bütün dikkati onur ve kâr getiren birinin üzerinde toplamak için zihnin geri kalan yatkınlıklarını ihmal etmesine şaşırır mıyız?
Sayfa 86 - Pinhan Yayınları, SCHİLLER’İN TİP PROBLEMİYLE İLGİLİ FİKİRLERİ, İnsanın Estetik Eğitimi Konulu Mektuplar, Mayıs 2019
- FARKLILAŞMAK VE OLGUNLAŞMAKPsikoloji
Schiller, ta baştan beri iki işlevin ayrılmasının nedeni ve kökeniyle ilgilenir. Temel güdü olarak bireyin farklılaşmasına, "güvenilir içgüdüsüyle" kısaca değinir: "Modern insanlıkta bu yarayı açan bizzat kültürdür." Bu tek cümle, Schiller'in problemi iyice kavradığını gösterir. İçgüdüsel hayatta psişik kuvvetlerin ahenkli işbirliğinin bitmesi, asla iyileşmeyen açık bir yara gibidir; gerçekten Amfortas'ın yarasıdır. Çünkü birçok işlevden birinin farklılaşması, kaçınılmaz olarak onun aşırı büyümesine ve diğerlerinin ihmal edilerek felce uğramasına yol açar:
"Bir birlik gibi düşünülen ve aklın mizanında ölçülen şimdiki kuşağın, antik dönemin en iyisini dikkate alarak iddia edebildiği avantajları takdirle karşılamıyor değilim; fakat yarışa yakın temasla girmeli ve herkes herkesle rekabet etmelidir. Hangi modern birey, 'insanlık ödülü' için tek bir Atinalıyla tek bir dövüşte rekabet etmek üzere ortaya çıkabilir? Irkların bütün avantajına rağmen, bireylerin bu dezavantajlı ilişkileri nereden gelir?"
Sayfa 86 - Pinhan Yayınları, SCHİLLER’İN TİP PROBLEMİYLE İLGİLİ FİKİRLERİ, İnsanın Estetik Eğitimi Konulu Mektuplar, Mayıs 2019
Psikanalizde kullanılan yöntem, hastanın kendi tipinin teorisine göre yöneltildiğinde bu bastırmayı kaldıramaz. Dışa dönük, kendi teorisi uyarınca, bilinçdışında ortaya çıkan fantezilerini içgüdüsel içeriğe indirger; içe dönükse bunları kendi güç amaçlarına indirger. Bu analizlerden kaynaklanan kazanım, zaten var olan dengesizliği sadece artırır. Bu tür bir analiz yalnızca mevcut tipi pekiştirir, tipler arasındaki karşılıklı anlayışı imkansızlaştırır. Uçurum hem dışta hem de içte büyür.
Sayfa 78 - Pinhan Yayınları, KLASİK ÇAĞ VE ORTAÇAĞ DÜŞÜNCE TARİHİNDE TİPLER PROBLEMİ, Abelardus’un Uzlaştırma Girişimi, Mayıs 2019