Hasan Karademir
@hasankrdmrr
633 okur puanı
Ağustos 2022 tarihinde katıldı
Gözlemcinin sadece nesnel olarak görmesini istemek söz konusu değildir, zira bu imkansızdır. Gözlemci "çok öznel" görmezse tatmin olmalıyız. Nesnel gerçeklerle bağdaşan yorum ve öznel gözlem, yorumun doğruluğunu kanıtlar; yeter ki yorumun genelgeçer olduğu iddia edilmesin, sadece göz önüne alınan nesnenin alanında geçerli olduğu kabul edilsin.
Bu nedenle, insanın kardeşinin gözündeki çöpü fark etmesini sağlayan, kendi gözündeki mertektir. Dediğimiz gibi, birinin gözündeki mertek, kardeşinin gözünde çöp olmadığını kanıtlamaz. Ama insanın kendi görüşünün bozulması, "bütün çöpler mertektir" gibi genel bir teoriye kolayca sebebiyet verebilir.
Sayfa 26 - Pinhan Yayınları, KLASİK ÇAĞ VE ORTAÇAĞ DÜŞÜNCE TARİHİNDE TİPLER PROBLEMİ, Klasik Çağda Psikoloji:
Gnostikler, Tertullianus ve Origenes, Mayıs 2019
- KİŞİSEL DENKLEMPsikoloji
Bilimsel teoriler ve kavramlar oluşurken kişisel ve ilineksel birçok etken devreye girer. Sadece psiko-fiziksel değil, psikolojik de olan "kişisel bir denklem" vardır. Renkleri görebiliriz ama dalga boylarını göremeyiz. Bu iyi bilinen gerçek, psikolojiden başka hiçbir yerde bu kadar ciddiye alınmamış olmalıdır. Kişisel denklemin etkisi zaten gözlem ediminde başlar. İnsan kendinde en iyi görebildiği neyse onu görür; dolayısıyla, ilk önce "kardeşinin gözündeki çöpü" görür. Kuşkusuz çöp vardır ama "mertek" de kendi gözündedir ve bu, görme edimini bir biçimde engelleyebilir. Kronoskopların, takistoskopların mercekleriyle ve benzeri "psikolojik" aletlerle yetinilmezse, nesnel psikolojinin "saf gözlem" ilkesine güvenmem. Bu yöntemlerle insan, ampirik psikolojinin gerçeklerinin çok can sıkıcı getirisine karşı kendini güvenceye de alır.
Sayfa 26 - Pinhan Yayınları, KLASİK ÇAĞ VE ORTAÇAĞ DÜŞÜNCE TARİHİNDE TİPLER PROBLEMİ, Klasik Çağda Psikoloji:
Gnostikler, Tertullianus ve Origenes, Mayıs 2019
Antik dönemde insanlar, deyim yerindeyse, hemcinslerini neredeyse tamamıyla biyolojiye göre değerlendiriyorlardı; hayattaki alışkanlıklarında, antik dönemin yasalarında, her yerde bu barizdir. Orta Çağ insanıysa değer yargısını ifade etmenin bir yolunu bulursa hemcinslerini tam tersine metafizikle değerlendiriyordu ve bunun kaynağı insan ruhunun değerinin ölümsüzlüğü fikriydi. Antik dönemin bakış açısının telafisi diye bakılabilecek bu metafizik değerlendirme; nesnel psikolojinin temelini tek başına oluşturabilen kişisel değerlendirme söz konusu olduğunda, biyolojik değerlendirme kadar sakıncalıdır
Sayfa 25 - Pinhan Yayınları, KLASİK ÇAĞ VE ORTAÇAĞ DÜŞÜNCE TARİHİNDE TİPLER PROBLEMİ, Klasik Çağda Psikoloji:
Gnostikler, Tertullianus ve Origenes, Mayıs 2019
İnsanın kendi kişiliği konusundaki yargısı esasında olağanüstü bulanıktır. Yargının bu öznel bulanıklığı özellikle yaygındır; çünkü her belirgin tipin, o tipin tek taraflılığını telafi etmeye özel bir eğilimi vardır. Psişik dengeyi hiç durmadan sürdürmeye gayret ettiği için maksatlı bir biyolojik eğilimdir bu. Telafi, ikincil belirgin özellikleri, yani ikincil tipleri oluşturur; bu da tiplerin var olduğunu tamamıyla inkâr etme ve insanın sadece bireysel farklara inanma eğilimi göstereceği, yorumlanması son derece zor bir resim ortaya koyar.
Sayfa 21 - pinhan yayınları, giriş, mayıs 2019
İnsan hayatının seyrini göz önüne aldığımızda bir bireyin kaderini ilgi nesnelerinin, başka birinin kaderini ise kendi iç beninin, yani öznenin daha çok belirlediğini görüyoruz. Hepimiz şu ya da bu yöne yöneldiğimiz için, haliyle, her şeyi kendi tipimize bakarak anlama eğilimindeyiz.
Sayfa 21 - pinhan yayınları, giriş, mayıs 2019