Gogol'un okuduğum ilk kitabı biraz ağır oldu bu başlangıç çünkü kitap tamamlanamamış Gogol'un rahatsızlığı dolayısıyla.
Çiçikov karakterinin para biriktirip zengin olup evlenmek, saygınlık kazanmak, iyi çocuklar yetiştirmek, güzel giysiler giymek, pahalı zevklere sahip olabilecek kadar parası olmak aslında şuanki çoğu insanın hayali. Hatta yazar bir yerde " İyi ama, hanginiz, sükûnetle düşünüp taşındıktan sonra, Çiçikov'un bir yanı da bende değil mi? sorusunu kendisine sormaya cesaret edebilir? Şu anda herhangi biriniz sokakta giderken bir tanıdığına rastlayabilir ve o tanıdık da gülümsemesini güçlükle saklayarak yanındakini dürtebilir ve, 'Bak bak! Çiçikov gidiyor. Şu giden yok mu, Çiçikov işte odur' diyebilir sizin için. " diyor. Yani yazar Çiçikov gibi birini anlatmasındaki amacı bize söylüyor:Aynaya bakmamız ve Çiçikov'dan kendimizde bir parça bularak bunu yadsımamız, düşünmemiz. Herkesin hayali maddi şeyler benim bile bir üniversite öğrencisi olarak mezun olduğum zaman -Çiçikov'un çiftlik almayı istemesi gibi- ne kadar süreye araba alabileceğimi hesaplamam. Bir de yaşamı bu uğurda hep erteleriz Çiçikov gibi yaşamak için herşeyin mükkemmel olacağı o an için çalışırız. Herkes daha şimdiden evlenince çocuklarını nasıl yetiştireceğinin hayalini kurmaz mı? Çiçikov'dan ne farkımız var? Sadece üç kağıtçı olmayıp hakkıyla kazanmayı istememiz. Çiçikov da bunlara doğru yoldan ulaşamayacağını anlayıp bu yola sapmış bir adam. Kitabın son kısmı eksik gibi olsa da Murazov Çiçikov'a "Pavel İvanoviç, bir insan, önemsiz şeylere karşı duyduğu isteği ve onları elde etmek için harcadığı çabayı iyi şeylere yöneltmedikçe, felaketlerden kurtulamaz" diyor. Bana göre bu kitap -bireysel bir çıkarım yaparsam- Maddiyat ilk amaç olmamalıdır maneviyat amaç olmalıdır maddiyat zaten bir