Savaşın insanı en çok dehşete düşüren özelliklerinden biri, tüm bu savaş propagandasının, tüm bu bağrış çağrış, yalanlar ve nefretin mütemadiyen bizzat savaşın içinde bulunmayanlardan gelmesidir.
Savaşın ilk birkaç ayında Franco'nun asıl düşmanı Hükümet değil, sendikalardı. Ayaklanma başlar başlamaz, örgütlenmiş şehir işçileri bir genel grev çağrısı yaparak, devlet depolarından silah talep ederek ve kısa bir mücadeleden sonra da bunları elde ederek buna cevap verdiler. Kendiliğinden ve bir miktar da bağımsız hareket etmemiş olsalardı, büyük bir olasılıkla Franco'ya karşı hiç direnilmeyecekti.
öyle yorgun ki kentimiz
düşlerden ve söyleşmekten
yok duyacak kimse sesimizi
gönderdik göndermesine, yüzümüz
oradan da
yok olarak geri geldi
sesler, şarkılar... alışkanlık elbet.
Edip Cansever - Düş Suda
youtu.be/1miwaIZwJbk