Puan vermedi·184 syf.··
Beğendi
·2026 39. kitabı
·4 günde okudu
·Okunma: 08 Haziran 2026 16:50
Rodrigo’nun, Borges’in “Bellek Funes” kurgusunun ilhamının iteklemesi bahanesiyle tarihte sinirbilim adına yapılan tüm çalışmaları aktardığı monografik bir eser.Bu kurgu Borges’in Ficciones kitabında geçer Funes deyim yerindeyse her nesneyi her insanı en ince ayrıntılarına kadar hatırlayan(unutmayan) lanetlenmiş bir karakter bir compadrito böyle bir şeyin bir insan için avantaj değil yaşantısı açısından çok zor bir durum olduğunu için lantlenmiş diyorum keza Borges’te buna dikkat çekmek için bu özelliği bu yüzden ucubelik diye adlandırmış sanırım. Düşünemeyen, olayları soyutlayamayan ve bir çıkarımda bulunamayan insan ve hatta sezgileri olmayan… İşin ilginçleştiği nokta şu ki böyle bir vakaya daha önce rastlanmamış Borges bu hikayeyi yazdıktan 15 yıl sonra sınırsız hafıza kapasitesine sahip insanlara dair deneyler yapılmaya başlanmış. Borges’in böyle bir konuyu işlemesinin sebebi uykusuzluğunun verdiği rahatsızlığı anlatmak istemekmiş aslında. Ona bunu nasıl aktaracağına dair fikri veren eserin ise yaşlı Pilinus’‘un doğa tarihi’nde ki (ansiklopedi- Borges severler onun ansiklopedilere ne kadar düşkün olduğunu bilir) olağanüstü belleği olan birkaç kişiden bahsetmesidir bu yazarın çıkarımı çünkü kendisi Borges’in kütüphanesini inceleme şerefine nail olmuş. Fantastik denebilecek kadar gerçeküstü olan bu kurgunun bir bilim adamına ilham olması edebiyatın sadece bir kurgu olmadığını malzemesi olan insanı keşfeden, geçmişten geleceğe köprü olan bir yapı olduğunu gösterir bize.
Kitap sadece günümüze yakın yapılan nörobilim çalışmalarından bahsetmemiş zihnin işleyişine dair antik Yunan’da öne atılan savlara da yer vermiş ve hafıza kapasitesinin sınırını bulamayan, unutmak için çare arayan insanlara, beynin bölümlerine ve buna dair yapılan deneylere…
Kitapta ki en
İlyas Əfəndiyevin bu əsəri mənə keçən il oxuduğum Çingiz Aytmatovun "Cəmilə" povestini xatırlatdı ( 
Cengiz Aytmatov , 
Cemile ). Hər iki əsərin ruhunda bənzər bir abu-hava var və mən "Cəmilə"ni bəyəndiyim kimi, bu əsəri də çox bəyəndim. Kitabı bitirdikdən sonra Adil və Səriyyə obrazları haqqında uzun-uzadı düşündüm. Daha əvvəlki bir yazımda "Yaxşı insan olmaq kifayət edirmi?" sualını vermişdim ( #299581303 ). Bu əsəri oxuyarkən də özümə çoxlu suallar verdim: Səriyyə niyə belə etdi? Adilin taleyi niyə belə gətirdi? Səriyyəni o vəziyyətə gətirən düşüncələrin kökündə nə dayanırdı? Adil Səriyyənin sevgisini bərpa etmək və ya yaşatmaq üçün nə edə bilərdi? Adilin bu vəziyyətdə bir çıxış yolu vardımı, yoxsa o, artıq çoxdan uduzmuşdu?
Əsərin xülasəsini verməyəcəyəm ki, yazını oxuyanlar üçün spoiler olmasın. Bəlkə bu təhlildən sonra kimsə kitabı oxumaq istəyər. İnsan o qədər mürəkkəb varlıqdır ki, Adilin düşdüyü vəziyyətdə istənilən adam hər hansı bir hərəkəti edə bilərdi. Məsələn, qatil ola bilərdi. Adil sevdiyi Səriyyəni yaxud buldozerçi Qəribcanı öldürə bilərdi. İnsan mürəkkəb olduğu qədər, həyat da mürəkkəbdir. Bizə hansı taleyi yaşadacağını əvvəlcədən bilə bilmərik. Bəzən insan heç bir səhvi olmadan xoşbəxtliyin zirvəsindən yuvarlanıb uçurumun ən dibinə düşə bilər. Xoşbəxt bir həyat bir anda məhv olmuş bir ömürlə əvəzlənə bilər.
Bu əsər mənə çox təsir etdi. Bəlkə də düşüncələrim birmənalı qarşılanmayacaq, amma mən özümü həm Adilin yerinə qoyub onun ağrısını hiss etməyə, həm də Səriyyənin pəncərəsindən baxıb onu anlamağa çalışdım. Əvvəlcə bir qadını tam anlamağın çətinliyini nəzərə alıb Səriyyənin yerində olmağa bir az çəkindim, lakin onun haqqında düşündükcə daxili dünyasına nüfuz
Cengiz Aytmatov , Cemile ). Hər iki əsərin ruhunda bənzər bir abu-hava var və mən "Cəmilə"ni bəyəndiyim kimi, bu əsəri də çox bəyəndim. Kitabı bitirdikdən sonra Adil və Səriyyə obrazları haqqında uzun-uzadı düşündüm. Daha əvvəlki bir yazımda "Yaxşı insan olmaq kifayət edirmi?" sualını vermişdim ( #299581303 ). Bu əsəri oxuyarkən də özümə çoxlu suallar verdim: Səriyyə niyə belə etdi? Adilin taleyi niyə belə gətirdi? Səriyyəni o vəziyyətə gətirən düşüncələrin kökündə nə dayanırdı? Adil Səriyyənin sevgisini bərpa etmək və ya yaşatmaq üçün nə edə bilərdi? Adilin bu vəziyyətdə bir çıxış yolu vardımı, yoxsa o, artıq çoxdan uduzmuşdu?
Əsərin xülasəsini verməyəcəyəm ki, yazını oxuyanlar üçün spoiler olmasın. Bəlkə bu təhlildən sonra kimsə kitabı oxumaq istəyər. İnsan o qədər mürəkkəb varlıqdır ki, Adilin düşdüyü vəziyyətdə istənilən adam hər hansı bir hərəkəti edə bilərdi. Məsələn, qatil ola bilərdi. Adil sevdiyi Səriyyəni yaxud buldozerçi Qəribcanı öldürə bilərdi. İnsan mürəkkəb olduğu qədər, həyat da mürəkkəbdir. Bizə hansı taleyi yaşadacağını əvvəlcədən bilə bilmərik. Bəzən insan heç bir səhvi olmadan xoşbəxtliyin zirvəsindən yuvarlanıb uçurumun ən dibinə düşə bilər. Xoşbəxt bir həyat bir anda məhv olmuş bir ömürlə əvəzlənə bilər.
Bu əsər mənə çox təsir etdi. Bəlkə də düşüncələrim birmənalı qarşılanmayacaq, amma mən özümü həm Adilin yerinə qoyub onun ağrısını hiss etməyə, həm də Səriyyənin pəncərəsindən baxıb onu anlamağa çalışdım. Əvvəlcə bir qadını tam anlamağın çətinliyini nəzərə alıb Səriyyənin yerində olmağa bir az çəkindim, lakin onun haqqında düşündükcə daxili dünyasına nüfuz
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Sonsuzlar'ın hepsinin ufak da olsa roller alması, Hezeyan karakteri, Sandman ve Bast'ın sohbeti, Ishtar'ın dansının yer aldığı kareleri, o sahnede adı geçen Iggy Pop'ın Idiot adlı parçasını çalarak zihinde canlandırmak ve Peter Straub'un sonsözü güzeldiyse de bu cildin hikâyesini sevemedim.
Hər nə qədər Dostoyevski aşiqi olmasam da bu kitab məni dərindən sarsır. Bu kitabı oxuyanda çox balaca yaşda idim amma mənə o yaşımda belə çox təsir eləmişdi. “Çox güvənmə dostuna, dostun qoyar mostuna” ifadəsinin ədəbi versiyası
BUDALA
(Roman)
DOSTOYEVSKİ
1821–1881 yılları arasında yaşamış
Rus edebiyatının ve dünya edebiyatının çok ender yetişen yazarlarından olan Fyodor Mihayloviç Dostoyevski’nin düşünce dünyasını anlamak için edebiyat eserlerini okumaya onun temel yapıtlarından olan ve Sibirya’daki kürek mahkumluğu cezasının bitiminden sonra yazdığı ünlü romanı BUDALA(APTAL/İDİOT) ile devam ediyoruz.
Romanda olay örgüsü saralı bir hasta olan Prens Mişkin etrafında şekilleniyor.
Romanın şahıs kadrosu çok zengin olmakla birlikte asıl kahramanlar bir kaç kişi olup bunlar;
Prens Mişkin
Nastasya Flipovna
Rogojin
Agleya’dır.
Prens Mişkin çevresindeki insanlara göre farklı bir algılama iklimi içindedir. Prens saf algılama anları yaşar ve bunu da etrafındaki insanlarla paylaşır. Mişkin’nin bu algıları diğer kahramanlara ilginç gelir ve rahatsız edici bulunur. Prens sıradışı biridir. Onu İsviçre’de tedavi eden doktor Şnayder’in dediği gibi bir “BUDALA”dır.
Prens bu zihinsel yapısıyla çevresindeki insanlara uyum sağlayamaz. Dıştan bakıldığında bir anomali olarak algılanabilecek olan prens gitgide derin yapısıyla çevreye uyacağına çevreyi kendi peşinde sürüklemeye başlar.
Prens, sebep-sonuç ilişkiselliğinin anonim yapılarının dışına çıktığı için çoğu zaman yanlış anlaşılıp tepki çeker ama hep sonra doğru davrananın o olduğu anlaşılır.
Prens iki kadın arasında bir mücadele alanına dönüşür. Bir taraftan general Yepançin’in güzeller güzeli küçük kızı Agleya ki soylu bir sınıfa mensuptur, diğer taraftan ise aslında soylu biri tarafından öksüzken sahiplenilen ama daha sonra aynı kişi tarafından kendisinden faydalanılmaya çalışılan daha düşük ama çok zeki, gururlu ve güzel bir kadın olan Nastasya Flipovna vardır.
Nastasya Flipovna, Mişkini gerçekte çok sevmekle birlikte prensin ne kadar saf ve temiz biri
Bir Aptalın RüyasıKitap Alıntısı
Forrest Gump’ı incelediğimizde, aslında hayatın ne kadar da elimizden kayarak geçtiğini görüyoruz. Özellikle hedonizm üzerine okumuş, haz kuramlarını, Epiküryen ölçülülüğü ya da modern tüketim hedonizmini araştırmış biri için bu roman sıradan bir anlatı değil; ciddi bir varoluş eleştirisi. Çünkü ne kadar çok deneyim biriktirirsen biriktir, roman sana şunu gösteriyor: deneyimin kendisi kutsal değil. Nicelik, nitelik üretmiyor. Çok yaşamak, derin yaşamak anlamına gelmiyor.
Forrest’ın hayatı baştan sona “olağanüstü” olaylarla dolu. Savaşa gidiyor, ünlü oluyor, servet kazanıyor, spor tarihine geçiyor, iş kuruyor. Fakat tüm bu olayların ortasında kendisi neredeyse hiç değişmiyor. Ve tam da burada roman sert bir tokat atıyor: Servet önemli değil. Ün önemli değil. Deneyim bolluğu önemli değil. Önemli olan zihinsel berraklık ve kalbi bozmamak.
Romanın daha ilk sayfalarında Forrest’ın şu cümlesi meseleyi özetliyor:
"Let me say this: bein’ a idiot is no box of chocolates.”
Filmdeki meşhur sözün tersine, kitap daha ironik ve daha serttir. Aptallığın romantize edilmediğini, aksine toplum tarafından acımasızca etiketlendiğini görürüz. Yine de Forrest’ın içindeki iyi niyet kirlenmez. İşte asıl mesele burada.
Hedonizm çoğu zaman “anı yaşamak” sloganıyla savunulur. Oysa Forrest Gump şunu gösterir: Anın tadını çıkarmak, haz peşinde koşmak değildir. Anı yaşamak, şöhret kovalamak değildir. Anı yaşamak, tüketmek değildir. Forrest hiçbir zaman bilinçli bir haz stratejisi kurmaz; hatta çoğu zaman neyin içinde olduğunu tam kavramaz. Ama yine de hayatın içindedir. Doğal, filtresiz ve hesap yapmadan.
İnsanların ikiyüzlülüğü romanda çok net işlenir. Eğitim sistemi, ordu, medya, akademi, politik çevreler… Herkes çıkarına göre konum alır. Forrest ise bu sistemlerin içinde dolaşan ama onlara