inan ulusan
@inanulusan
Şu anda okuduğu kitaplar
Kurumlara ve ortaya çıkardıkları hukuk üstünlüğüne güveniyor, mülkiyet haklarının güvenliğinden endişe duymuyorlardi. Son olarak şunu da belirtmeliyiz ki, siyasi kurumlar istikrarı ve sürekliliği de sağlama aldılar. Öncelikle bir diktatörün iktidara
geçip oyunun kurallarını değiştirmesi, servetlerine el koyup onlari hapsetmesi veya hayatlarını ya da geçim kaynaklarını tehdit etmesi riskinin olmadığını biliyorlardı. Ayrıca toplum içindeki bireysel çıkarların hükümeti ekonomik yönden bir felakete sürüklemeyeceğinden de eminlerdi çünkü siyasi güç, refah için gerekli teşviki yaratan ekonomik kurumların ortaya çıkabileceği ölçüde
kapsamlı dağıtılmış ve sınırlandırılmıştı.
Bu kitap, bir ülkenin yoksul veya zengin olmasında ekonomik kurumların kritik bir rol oynadığını, öte yandan bir ülkenin hangi ekonomik kurumlara sahip olduğunu o ülkenin siyasetinin ve
siyasi kurumlarının belirlediğini gözler önüne serecektir.
Sf. 47
Ulusların Düşüşü
Daron Acemoğlu
James Robinson
Reklam
Yaklaşımlar
Birinci bakış tarzı;
otoriter yaklaşım var. Bu, kabaca ne istediğini bilen
karşısındakilerin de kendisi gibi yapmasını isteyen ve kendi görüşünün her zaman doğru olduğunu düşünen bakış tarzı. Bir şeyi bilmiyorsa paniğe kapılan, bir konuda başarısızlığa uğramaktan korkan, başarısızlığa uğramaktansa anormal bir iş yükünü kendi üstüne alan ve diğer insanları sürekli denetlemek isteyen, denetleyemezse rahatsız olan bir insan tipi bu.
İkinci bir bakış tarzı;
ataerkil yaklaşım. O da doğruların kendisine
ait olduğunu düşünüyor ve bir tek kendisinin o doğruları bildiğini düşünüyor fakat başkalarının bunu isteyerek yapmasını
bekliyor ve yaptıktan sonra da gelip kendisine teşekkür etmelerini, kendisine olan saygılarını ifade etmelerini tercih ediyor.
Herkesin kendine ait bir alanının olduğu ve herkesin biricik olduğunu ve tabii kendi biricikliğinin kimseyle paylaşılmadığını
düşünen birisi bu...
Bir başkası, relativist zihniyetli dediğimiz
kişi. Aslında doğruların olmadığını, dolayısıyla herkesin kendi yolunda gitmesi gerektiğini düşünen, başarılı olmanın ancak etrafa uyum sağlayarak bir anda popüler davranışlar sergileyerek mümkün olduğunu söyleyen, dengeleri çok kollayan, eski-
den birtakım sorunların yaşanmış olduğundan hareketle kendi
davranışlarını belirleyen, risk almak istemeyen birisi. Bir de demokrat zihniyet var.
Bu da kendi düşüncesini söyleyen
karşısındakine düşüncesini soran, birlikte çözüm arayan, insanları katılımcılığa yönlendiren bir yaklaşım. Onları ikna yoluyla
bir yerlere getirmeye çalışan, bu arada kendisinin de diğerleri tarafından nasıl algılandığını merak eden ve bunu onlara soran
bir yaklaşım. Sinerji ve karşılıklı katkının maksimizasyonu üs
tünden başarı arayan, bundan da zevk alan birisi. Yani bunları
bir filozof söylediği için değil, kendisi bundan
"Bizim Hoca yarın konuşacakmış," dedi; "bakalım ne diyecek, gidip dinleyeceğim... Hi hi hi!.."
Fakat gülüşü hiç de arsızca değildi. Olsa olsa alışkanlıktan ibaretti.
Ortalık kararmak, çarşıdan el ayak çekilmek üzereydi. Niko,
kendi deyişi ile: "Şöyle bir uğramıştı."
Donuk, belki de mütereddit bir hâli vardı.
Çolak Salih:
"Otur bi kahve yapayım," dedi.
Fakat razı edemedi:
"Yok... İstemem. İşim var."
Ama gitmiyor, sallanıyordu. "İşim var" lâfını da bastıra bastıra söylemişti. Salih üzerinde durmadı.
Niko kahvenin eşiğinde idi. Düşünceli bir hâli vardı. Orada
da savsaklanıyordu. Nihayet:
"Haydi..." dedi. "Gidiyorum. Bu gece beraber olamayacağız.
Yarın görüşürüz."
Gitti. Salih de biraz sonra kepenkleri çekti. Ocağın altında-
ki küçük dolabı açtı. Buraya "Tezgâh" derdi. Bir rakı şişesi vardı, meze olarak fıstık, biraz kavurma, peynir ve soğan vardı. İçmeye başladı.
Her zamanki gibi niyeti bir çay bardağının üçte ikisi idi, fakat
her zaman olduğu gibi, ölçüyü kat kat geçti. İçindeki yalnızlığı,
daha önemlisi o acayip korkuyu duyamaz hâle gelmesi, bunun için de sarhoş olması lazımdı.
Mırıldana mırıldana içiyordu. Büyücek kahvesinin, masaya diktiği mumun oynak ve canlı hâle getirdiği loşluğunda tam bir
mağara adamı gibiydi.
Ruhuyla da, bedeni ile de öyle.
Delik deşik yüzünde gölgeler oynaşıyor, ceketinin sağ kolu
masanın üzerinde bomboş ve kıvrım kıvrım duruyordu. Zayıf, fakat pençe salmaya hazır, daha doğrusu mahkûm bir hayvandı
sanki. Sanki daima saldırış bekliyor, daima saldırma zarureti ve mecburiyeti duyuyordu. Düşünemiyor, konuşarak anlamaya
çalışıyordu. Eskiden bu kadar değildi. O da pekâlâ ötekiler kadar düşünüp, fikir yürütebilirdi. Son zamanlarda, belki de dü-
şündüklerini söylemeye söylemeye böyle olmuştu.
Sayfa 81
"Gün gelecek soğuk ve gri Paris'in üzerinde ölüm sessizliğini bozan kilise çanları eritilip tüm Fransa'yı aydınlatan ve gürleyerek her yeri titreten toplara dönüşecekti."
Yüksek nöbetçi kulelerinde eğleşen şairlerin dediğince ara sıra Jüpiter gibi insan türüne yüksekten bakan biri sefil ölümlülerin yaşamına saldıran öyle çok afet görür ki ..
kirli ve iğrenç bir doğum, üzüntü verici ve zorlu bir eğitim her türden tehlikeye açık bir çocukluk
dersler ve çalışmalarla boşa geçmiş bir gençlik..
dayanılması güç hastalıklarla dolu
bir yaşlılık, en sonunda, kaçınılmaz acı son: Ölüm. Bu sefil
yaşam boyunca durmadan saldıran sayısız hastalığı, gizlendikleri yerden çıkıp gelen kazaları, birdenbire bizi yere seren sakatlıkları, ender tatlı anlarımızı zehir eden her şeyi
buna ekleyiniz: Yoksulluk, zindanlar, alçaklık, utanç, çile.
tuzaklar, ihanet, mahkeme kapıları, hakaret, hile... İnsan soyunun hemcinslerinin başına sardığı tüm belaları saymadım bile. Fakat hepsini nasıl saymalı?.. Kumsaldaki kumları
saymak kadar güçtür bu iş. İnsanlar hangi cinayetten dolayı bunlara layık oldular? Hangi öfkeli Tanrı onları bu çirkef uçurumuna sürgün etti? Ne yazık ki bu konuda ne düşündüğümü söylemek için tam yetkili değilim. Sadece şunu söylemekle yetineyim:
Eğer bunları ciddi olarak düşünürseniz,
yazıklanacak bir şey olmasına karşın, Miletos(136) kızlarını
siz de onaylarsınız.
Yaşamdan iğrenmeye başladıklarında intihar eğilimine kapılanlar kimlerdir? Bunlar kendilerini bilgeliğe verenler
arasından çıkmaz mı?
Ölümsüzlüğe hak kazanmış olan Khe-
iron (139) bile ölümü yeğlemedi mi?Bilgelik tüm insanlığa
egemen olsaydı bakın ne olurdu: Kısa sürede dünya boşalır,
yeni bir insan yaratmak için Prometheus'u(140) yeniden göreve çağırmak gerekirdi. Ne güzel ki, ben bütün bu dertleri
binbir değişik biçimde avutmasını bilirim; ölümlülere bilgisizlik ve gafleti dağıtırım; gün olur daha mutlu bir yaşam hayali gönderir, gün olur bastıkları yeri şehvet gülleriyle dona-
tırım,
Sayfa 46
Reklam