Kitap Yorumu | Soygun – İskender Pala
İskender Pala’nın kalemiyle tanışanlar bilir; onun romanlarında tarih yalnızca bir fon değil, adeta yaşayan bir karakterdir. Soygun da bu yönüyle beni etkileyen eserlerden biri oldu.
Roman, sanat, tarih, entrika ve insan ruhunun derinliklerini ustalıkla harmanlıyor. Olay örgüsü merak duygusunu sürekli canlı tutarken, karakterlerin iç dünyaları da okuyucuya güçlü bir şekilde yansıtılıyor. Özellikle geçmiş ile günümüz arasında kurulan bağlar ve sanat eserleri etrafında şekillenen gizemli atmosfer, kitabı sıradan bir tarihî romandan çok daha fazlası hâline getiriyor.
İskender Pala’nın akıcı dili ve ayrıntılara verdiği önem sayesinde sayfalar hızla ilerledi. Yer yer düşündüren, yer yer şaşırtan bu roman; tarih, sanat ve polisiye unsurlarını seven okurlar için oldukça başarılı bir eser.
Benim puanım: 9/10
Bir kitabı bitirdiğinizde hem yeni şeyler öğrenmiş hem de güzel bir hikâye yaşamış hissediyorsanız, o kitap amacına ulaşmıştır. Soygun benim için tam olarak böyle bir kitaptı.
Puan vermedi
Başımıza ortalama üç yüz bin saç teli koyan otoriteyi tanımak zorundayız. Gözümüze yüz otuz milyon ışık alıcısı ekleyen, gözden beyne beş yüz bin sinir hücresi yerleştiren yaratıcıyı dikkate almadan bir ömür süremeyiz
Reklam
Bu kitap, alıştığımız tarih anlatılarının dışına çıkan, okuru sorgulamaya zorlayan ve zaman zaman da rahatsız eden bir çalışma oldu benim için. Erdoğan Aydın, Anadolu'nun ve Türklerin İslamlaşma sürecini resmi tarih söyleminin ötesine geçerek ele alıyor. Yazarın amacı kimsenin inancını sorgulamak ya da küçümsemek değil; tarihsel süreçte yaşananları farklı kaynaklar ışığında incelemek ve okuru düşünmeye davet etmek.
Kitabı okurken en çok dikkatimi çeken şey, birçok konuda bugüne kadar doğru bildiğim bazı bilgilerin farklı yönlerinin de olabileceğini görmek oldu. Elbette yazarın ortaya koyduğu her görüşe katılmak zorunda değilsiniz. Hatta bazı bölümlerde itiraz edeceğiniz, araştırma ihtiyacı hissedeceğiniz noktalar da olabilir. Ancak zaten kitabın en önemli yanı da bu; okuru pasif bir şekilde bilgi almaya değil, sorgulamaya ve araştırmaya yönlendirmesi.
Yazar, İslam'ın Türkler arasında yayılış sürecini siyasi, sosyal ve kültürel boyutlarıyla inceliyor. Fetihler, devlet politikaları, ekonomik nedenler ve toplumsal dönüşümler üzerinden ilerleyen anlatım, olaylara tek bir pencereden bakmıyor. Bu yüzden kitap zaman zaman akademik bir çalışma hissi verse de dili genel okuyucunun takip edebileceği kadar akıcı.
Okurken bazı bölümlerde şaşırdım, bazı bölümlerde ise tarihin ne kadar karmaşık olduğunu bir kez daha fark ettim. Özellikle tarih boyunca anlatılan olayların, dönemin siyasi koşullarından bağımsız değerlendirilemeyeceğini görmek oldukça düşündürücüydü. Kitap, kesin hükümler vermekten çok farklı sorular ortaya atıyor ve cevapları bulma görevini de okuyucuya bırakıyor.
Şunu söyleyebilirim ki, eğer tarihe ilgi duyuyorsanız ve farklı görüşleri okumaktan çekinmiyorsanız bu kitap size çok şey katabilir. Ancak kendi düşüncelerinin dışında hiçbir fikre tahammül edemeyenler için
Eserde Arapların işgali anlatılıyor. Din adı altında yapılan zulümler, yoksulların elinden her şeyinin alınması, kadınların cansız bir eşya gibi görülmesi, küçük kız çocuklarına yapılan işkenceler sahneye taşınıyor. Zerdüşt inancının hakim olduğu bir coğrafya arap istilasına maaruz kalıyor. Yeni sahipler ülkenin zenginliklerin yağmalayıp halkını da din değişmek zorunda bırakıyorlar.
Cefer Cabbarlı eserde dokuzuncu yüzyılı anlatsa da, kaleme aldığı zamanlar da yine ülke esaret altında. Belki buna da bir gönderme olabilir. Ki zaten eser yazarın hapishaneden çıkışından sonra yazılmış.
Kitaptaki şiirsel hava hemen fark ediyor ve akıp gidiyor yazılar.
Dikkatimi çeken bir şey daha vardı. Elhanın savunduğu fikirler özellikle sonlara doğru iyice ideolojik hal almaya başladı. Bir nevi sağ sol çatışması gibi. Yanlış anlamış da olabilirim
Kitabı oxuyub bitirdim, çox bəyəndim və bu haqda fikirlərimi yazmaq istədim; çalışdım ki, bacardığım qədər qısa tutum. Prometheus filmində eşitdiyim "Cəhənnəmdə hökm sürmək, cənnətdə xidmət etməkdən yaxşıdır" sözü, məni Con Miltonun İtirilmiş Cənnət əsərinə aparan ilk addım oldu. Kitab oxumaq öncələri sıxıcı olsa da, daha sonra çox daha axıcı oldu. Əsəri bitirdiyimdə məni ən çox düşündürən mövzu, insan təbiətinin o böyük çıxmazı oldu: Məcburi bir bağlılıq, yoxsa azad iradə?
Əsərdə Şeytanın azad iradəyə yanaşması, sərhədləri öncədən çəkilmiş bir mükafat-cəza oyununa şərik olmaq deyil, o oyunun qaydalarını kökündən rədd etməkdir. Tanrı tərəfi, hər şeyin yaxşı qalması üçün mütləq bir nizamı və tabeçiliyi tələb edərkən; Şeytan, Cənnətin gətirdiyi o hazır rahatlıqdan imtina edir və başqasının yazdığı ssenaridə iradəsiz bir varlıq olmağı qəbul etmir. Bu baxımdan, kitabda təsvir olunan Şeytan obrazını Yevgeni Zamyatinin "Biz" əsərindəki I-330 xarakterinə çox bənzədirəm; hər ikisi mütləq və məcburi bir nizamın gətirdiyi "xoşbəxtlikdən" imtina edərək, fərdi azadlığın xaosunu seçən üsyankarlardır.
Adəm üzərindən qurulan azad iradə anlayışı isə tam bir ziddiyyətdir. Tanrı insana ağıl və məntiq verib onu seçimlərində sərbəst buraxdığını söyləyir; ancaq nəyin yaxşı, nəyin pis olduğuna öncədən yenə özü qərar verir. Əgər bir seçimin sonunda ağır cəzalar gözləyirsə, orada gerçək bir azadlıqdan bəhs etmək çətindir. Üstəlik, Başmələk Mikayılın Adəmə gələcəkdə nəslinin çəkəcəyi acıları göstərdiyi hissədə bu ədalətsizlik daha da dözülməz bir hal alır. Bir nəfərin səhvini hələ doğulmamış məsum nəsillərin ödəməsi hansı ədalət sisteminə uyğundur? Günahın irsi olduğu bir nizam quran güc gerçəkdən "ədalətli" sayıla bilərmi?
Miltonun bu əsəri tamamilə Xristianlığın "İlk Günah" (Original Sin)
Yüzeysel bir kitap
Öncelikle bu konular hakkında araştırmalar ne yazık ki ülkemizde oldukça az ya da hayal gücü ile iç içe geçmiş durumda. Kitap o yönden farkını koyuyor yani tezlerini kaynaklarla dellilendirme konusunda bir sıkıntısı yok.
Ancak verilen bilgiler oldukça giriş düzeyinde olup kapsamlı değiller ve okuyucunun ağzına bir parça bal çalıp bırakmak üzerine kurgulanmış.
Kitap nasıl daha iyi olurdu?
Bence birçok örgüt hakkında giriş seviyesi bilgi vermekten ziyade bir örgüt hakkında kapsamlı detaylı bir araştırma kitabı olsaydı hem daha değerli hem de daha özel bir yeri olabilirdi.
Şu anki seviyesiyle kurtlar vadisi izlemek ile hemen hemen aynı etkiyi veriyor.
Reklam
Reklam